Ας γκρεμίσουμε τους τοίχους

ΕΝ ΙΟΡΔΑΝΗ, ΑΒΑΤΟΝ Ιανουάριος 2020

 

bridges not walls

«Οι άνθρωποι αισθάνονται βυθισμένοι στη μοναξιά τους επειδή χτίζουν τοίχους αντί για γέφυρες».

Αυτή τη δημοφιλή φράση μου τη θύμισε μαζί με τις ευχές του για τη νέα χρονιά ένας φίλος από μακριά, ο Jean-Pascal. Γράφτηκε για πρώτη φορά, μάλλον, από έναν Αμερικανό ιερέα, τον Joseph Fort Newton, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Ήταν ένας πολυμαθής άνθρωπος που έζησε και δίδαξε τόσο στην Αμερική όσο και στην Αγγλία.

Αλήθεια, τι μπορεί να εννοούσε ως μοναξιά στην εποχή του; Δεν υπήρχε διαδίκτυο, δεν υπήρχε τηλέφωνο, τηλεόραση και γρήγορα μέσα μετακίνησης. Σε κείνο τον «πρωτόγονο» κόσμο, αν ήθελες να μιλήσεις με κάποιον γνωστό σου έπρεπε να βγεις στον δρόμο και να ψάξεις να τον συναντήσεις, αν ήθελες να γνωρίσεις κάποιον έπρεπε να το επιδιώξεις.

Για να είχε κάποιος το ελάχιστο των κοινωνικών επαφών έπρεπε να εργαστεί για να τις οικοδομήσει και να προσπαθήσει για να τις συντηρήσει. Τεράστια σπατάλη ενέργειας για τα σημερινά μέτρα, που προϋπόθετε επιπλέον και την τόλμη για αμφισβήτηση του όμορφου Νάρκισσου που συντροφεύει το εγώ του καθενός. Τόλμη που γεννούσε η ανάγκη συνύπαρξης και συνεργασίας με τον κάθε άλλο. Τόλμη που ήταν μονόδρομος για να εξασφαλίσει κάποιος μέσω του άλλου την επιβίωση, την ασφάλεια και την ευημερία.

Οι γνώσεις του πολυμαθούς ανθρώπου του περασμένου αιώνα δεν ξεπερνούσαν την πληροφορία που μπορεί να καταχωρηθεί σήμερα στη μνήμη του φτηνότερου smartphone. Και για να την αποκτήσει, αυτός ο «αρχαίος» είχε υποχρεωθεί να ξοδέψει μήνες σε αργοκίνητα υπερωκεάνια ταξιδεύοντας μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης, σπαταλώντας τον χρόνο του και ανταλλάσσοντας εμπειρίες σε άνευ «προστιθέμενης αξίας» συνομιλίες με άγνωστους συνταξιδιώτες, ναυτικούς, τυχοδιώκτες, εμπόρους, ερευνητές και φτωχοδιάβολους.

Η ίδια η απόκτηση της γνώσης προαπαιτούσε γνωριμία και αποδοχή από παλαιότερους, αλληλογραφία με πανεπιστήμια και καθηγητές που τον έκαναν δεκτό και ως bonus της πολύπλοκης αυτής επικοινωνίας ερχόταν το δικαίωμα της εισόδου και της μελέτης σε ιστορικές βιβλιοθήκες.

Τόνοι χαρτιού με άπειρο πλήθος λέξεων που θα προκαλούσαν ναυτία σε σημερινά μειράκια αν έπρεπε να ενώσουν τις λέξεις σε προτάσεις και νοήματα. Άσε που το σκονισμένο και χρησιμοποιημένο χαρτί μπορεί να έκρυβε αιμοβόρους μύκητες, σπάνια μικρόβια ύποπτα για σκουλαμέντο στην ευαίσθητη σημερινή ύπαρξη, που το οικολογικό της ένστικτο θα φρικιούσε μπροστά στη σπατάλη τόσων δέντρων για παραγωγή άχρηστου χαρτιού – χωρίς προστιθέμενη αξία αφού απλά γεμίζει με πολλές χωρίς χρησιμότητα λέξεις, χωρίς δυνατότητος delete και reloading.

«Προστιθέμενη αξία», το επιπλέον απαραίτητο για το κυνικό μας παρόν, το «λογιστικό» κέρδος που μας παροτρύνει να αποδεχτούμε ως συμφέρουσα σύμβαση μια φιλία, μια εκδήλωση συναισθήματος, τον δημόσιο πόνο για τις φωτιές της Αυστραλίας, τη θλίψη για το δυσθεώρητο οικολογικό αποτύπωμα.

Χωρίς αυτό το επιπλέον κέρδος δεν υπάρχει κανένας λόγος για να ξεκουνηθεί κάποιος από την ασφαλή θέση του καναπέ του και να υποχρεωθεί να συναντήσει τον «άλλο».

Ο παλιός άνθρωπος που παραπονιόταν για τη μοναξιά του έπρεπε να συναγελάζεται με αληθινούς ανθρώπους για να ανταπεξέλθει στην καθημερινότητά του.

Δεν είχε την ευκολία να εκφράζει τις επιθυμίες του και τις εντολές του απρόσωπα πίσω από την προστασία μιας μικρής ή μεγαλύτερης οθόνης, με μόνο ρίσκο απόρριψης ένα μπλοκ ή κάποιο μοχθηρό dislike, αιτία ικανή σήμερα να προκαλέσει νευρική κατάρρευση. Ούτε επέλεγε αν και πώς θα βγει από τη θωρακισμένη κάψουλα της ύπαρξής του και το ποιον και πώς θα συναντήσει με βάση το business plan των short term επιδιώξεών του.

Αν ο φίλος μας του περασμένου αιώνα αναρωτιόταν για τοίχους που περιχαρακώνουν τη μοναξιά του φτιαγμένους όμως από πραγματικούς ανθρώπους, σήμερα έχουμε την τεχνολογία που διακοσμεί την ασφάλεια του εαυτού μας με ψηφιακό περιβάλλον, ψηφιακή ομορφιά , ψηφιακό έρωτα και μίσος προς ψηφιακούς φίλους και εχθρούς.

Με τόση βέβαιη ευτυχία στηριγμένη στις πολλαπλές επιλογές που προσφέρουν στον «χρήστη» την ατέλειωτη δυνατότητα να επιλέγει ανάλογα με τις επιθυμίες του και χωρίς όρια, ο έγκλειστος δεν έχει αντιληφθεί ότι έχει χαθεί από την ύπαρξή του, γλιστρώντας ανεπαισθήτως εκτός του κόσμου του, κάτι κορυφαίο και θεμελιώδες: η ίδια η βούληση!

Όχι η ασθμαίνουσα κίνηση ικανοποίησης επιθυμιών, όχι ο αγώνας ικανοποίησης πλασματικών αναγκών αυτού που δοξάζεται ως «εγώ», αλλά η καθαρή και ελεύθερη βούληση. Αυτή για της οποίας τη θεμελίωση και το δικαίωμα μίλησαν επαναστάσεις, αυτή που αμφισβητήθηκε υποχθόνια από όλες τις αρχές για να διασφαλιστεί η εκχώρησή της σε διαμεσολαβητές της καθημερινότητας και της ζωής. Σε εκείνους που «γνωρίζουν» και σε εκείνους που «φροντίζουν»

Λησμονούμε ότι σε κάθε θρησκεία, σε κάθε φιλοσοφία, σε ό,τι ειπώθηκε χιλιάδες χρόνια πριν σε αυτή τη γη και σε γλώσσα ελληνική, βούληση είναι η αρχή του παντός. Ο Αριστοτέλης την ονόμασε εντελέχεια, ο Πλωτίνος το Όντως Ον, αλλά όλοι μίλησαν, με τον δικό του τρόπο ο καθένας, για τη βούληση που είναι η ουσία του παντός.

Ο Βιβλικός Κύριος βουλήθηκε και είπε να δημιουργηθεί το παν. Κάθε δημιουργία γίνεται και αποκαλύπτεται μόνο χάριν αυτής.

Η προσωπική και ελεύθερη βούληση μπορεί να διαλύσει κάθε τοίχο και κάθε πλασματικό κόσμο αποκαλύπτοντας τους φωτεινούς ορίζοντες προς τους άλλους και οδηγεί στην οικοδόμηση γεφυρών που θα ενώσουν τους φαινομενικά μακρινούς μας κόσμους υπερβαίνοντας κάθε εμπόδιο.

Γεφυροποιός, ποντίφικας, ήταν στην αρχαιότητα ένας εσωτερικός και ιερατικός τίτλος που τον κληρονόμησε ο Πάπας στο Βατικανό.

Η ελεύθερη και ισχυρά εστιασμένη βούληση μπορεί να κάνει το θαύμα της. Ο καθένας μας έχει τα όπλα που μπορούν να την υποστηρίξουν και αυτά δεν είναι άλλα από τη διάνοια, φωτισμένη από τον αιώνιο έρωτα, και την επιθυμία, όταν δεν μεταπίπτει σε απληστία και λαγνεία. Η διάνοια επιθυμεί και η δημιουργία αποκαλύπτεται.

Και εκεί, στις άκρες της γέφυρας που ενώνει τους διαφορετικούς κόσμους, η μοναξιά δεν υπάρχει, γιατί τα βλέμματα των αληθινών ανθρώπων φωτίζουν το μεγάλο Ναι, την κατάφαση στη ζωή..


Θέλει τόλμη η αποκάλυψη της προσωπικής βούλησης, θέλει τόλμη η συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο, ύπαρξη με ύπαρξη με το έτερο άλλο, θέλει τόλμη να βουληθείς να γνωρίσεις το άγνωστο. Να γνωρίσεις τη θέαση του «άλλου» χωρίς να σημαίνει ότι θα την υιοθετήσεις αλλά να την αποδεχτείς ως μέρος του παζλ της ύπαρξης. Και συνεχίζεις να χτίζεις γέφυρες. Γέφυρες που ενώνουν τόπους που δεν θα γνώριζες ποτέ, γέφυρες για να περάσουν άνθρωποι που δεν θα γνωρίσεις ποτέ.

Άλλωστε, ούτε ο ποντίφικας ούτε η γέφυρα νιώθουν ποτέ τη μοναξιά…

Who is Who

Ο Ιορδάνης Πουλκούρας είναι σύμβουλος έκδοσης του ΑΒΑΤΟΝ. Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορούν τα βιβλία του Ιεροδόμ: Από τον Μεσαιωνικό Τεκτονικό Μύθο στον Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Τύπο και Bleeding Angels: Η Απόκρυφη Παράδοση της Ευρώπης και Ένα Μπλουζ για τη Φώτιση.

«Διάνοια όταν φωτίζεται από έρωτα», «επιθυμία όταν δεν μεταπίπτει σε απληστία και λαγνεία». Φράσεις του Φώτη Παπαθανασίου.

Το Γαλλικό περιοδικό Le Point, κυκλοφόρησε με ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Ερντογάν και την απειλή πολέμου που φέρει η Τουρκία και τίτλο Ο Πόλεμος προ των πυλών μας/ La guerre a nos portes”.  Το κύριο άρθρο του Franz-Olivier Giesbert έχει τίτλο, Βοήθεια! Οι Οθωμανοί Ξανάρχονται/ Au secours ! Les Ottomans reviennent ! Ο αγαπητός Φώτης Παπαθανασίου μπήκε στον κόπο να το μεταφράσει αφού όπως σχολίασε, “κανείς Έλληνας δημοσιογράφος, από αυτούς που υπηρετούν τα μεγάλα ΜΜΕ δεν τόλμησε καν να διανοηθεί να γράψει κάτι παρόμοιο. Δυστυχώς πάλι θα φαγωθούμε μεταξύ μας, όχι φυσικά πως και οι δυό πλευρές θα έχουν δίκιο και πάλι θα χρειαστεί ένα Ναυαρίνο για να μας σώσει…”! Το αντιγράφω και νομίζω αξίζει να το διαβάσετε.

le Point

ΒΟΗΘΕΙΑ! ΟΙ ΟΘΩΜΑΝΟΙ ΞΑΝΑΡΧΟΝΤΑΙ, του Franz-Olivier Giesbert.

« Aς διαγράψουμε εντελώς το παρελθόν! » Αυτό είναι το σύνθημα όλων των ολοκληρωτισμών, κάθε αθλιότητας, και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μόλις μας έδωσε νέα απόδειξη ότι είναι η ενσάρκωση μιας κατάστασης σκέψης που συνίσταται στην εξάλειψη όλων των ιχνών της ιστορίας όταν ενοχλεί.

Αποφασίζοντας να μετατρέψει την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη σε τζαμί, ο Τούρκος πρόεδρος, συνεργός της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, έδωσε ένα σαφές μήνυμα σε ολόκληρο τον κόσμο: το Ισλάμ προχωρεί, τίποτα δεν το σταματά.

Ακόμα κι αν οι περισσότεροι σχολιαστές σχετικοποιούν το θέμα με την ήρεμη γαλήνη των αγελάδων που παρακολουθούν τα τρένα να περνούν, η απόφαση της τουρκικής «δικαιοσύνης» προαναγγέλλει μια καμπή.

Για να δικαιολογήσει τον εξισλαμισμό της Αγίας Σοφίας, ο Ερντογάν επιτίθεται σε όσους δεν κινούνται κατά της ισλαμοφοβίας στις χώρες τους! Πάντα θα υπάρχουν «χρήσιμοι ηλίθιοι» στον αγαπημένο μας καθωσπρέπει τύπο για να επαναλάβουν το ρεφραίν αυτό της θυματοποίησης. Αλλά, αν αυτό είναι αλήθεια, γιατί στο διάολο υπάρχουν όλο και περισσότεροι Μουσουλμάνοι στη Δύση και λιγότεροι και λιγότεροι Χριστιανοί στην Ανατολή; Πού είναι στην πραγματικότητα οι νεκροί, οι μάρτυρες; Ας συγκρίνουμε, για να μάθουμε, τη μοίρα του ενός και του άλλου, χωρίς να ξεχνάμε εκείνη των τζαμιών εδώ και των εκκλησιών εκεί. Τζιζ?

Βεβαίως, έχει συμβεί συχνά, στο παρελθόν, οι εκκλησίες να έχουν γίνει τζαμιά και αντίστροφα, στη Μέση Ανατολή, αλλά και πολύ κοντά μας: ο Τζαμί-Καθεδρικός Ναός της Κόρδοβα, ένα από τα θαύματα του κόσμου, είναι τζαμί που χτίστηκε από μουσουλμάνους όταν κυριάρχησαν στην Ισπανία («Al-Andalus»). Κτίστηκε στη θέση μιας χριστιανικής βασιλικής, η οποία κτίστηκε πάνω σε έναν ρωμαϊκό ναό, πριν μετατραπεί σε καθεδρικό ναό μετά τη Reconquista, αφού οι καθολικοί βασιλιάδες είχαν ανακτήσει τον έλεγχο της χώρας.

Αλλά η περίπτωση της Αγίας Σοφίας, που χτίστηκε τον 4ο αιώνα, στη συνέχεια διευρύνθηκε τον 6ο υπό τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Ιουστινιανό, δεν έχει καμία σχέση: μετατράπηκε σε μουσείο το 1934 και είναι ένα κτίριο που συμβολίζει το χριστιανικό παρελθόν της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορία μέχρι την εισβολή της από τους Τούρκους, Μουσουλμάνους Οθωμανούς, στην προέλευση τους νομάδων πολεμιστών συγγενών με τους Μογγόλους και οι οποίοι προέρχονταν από τις ασιατικές στέπες και είχαν, όπως ο Αττίλας, τη φήμη ότι ισοπεδώνουν τα πάντα στο δρόμο τους .

Αφού κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη το 1453, οι Τούρκοι έκαναν δύο προσπάθειες να υποτάξουν τη Βιέννη, την πρωτεύουσα της Ιεράς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την οποία πολιόρκησαν το 1459, στη συνέχεια το 1683, κατά τη διάρκεια του λεγόμενου » μεγάλου τουρκικού πολέμου », ο οποίος δεν τελείωσε παρά το 1699.

Η Τουρκία εξακολουθεί να έχει τις ίδιες βλέψεις στην παλιά Ευρώπη; Χωρίς καμμιά αμφιβολία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Ερντογάν ονομάζεται «ο σουλτάνος». Αλλά η στρατηγική του είναι απείρως πιο διεστραμμένη και εξελιγμένη από εκείνη του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, του Τούρκου Ναπολέοντα, ηγέτη των πιστών και σερίφη της Μέκκας, που προσάρτησε με όπλα ένα μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής τον 16ο αιώνα.

Αναλαμβάνοντας την επεκτατική παράδοση των Οθωμανών προκατόχων του, ο Ερντογάν κατέλαβε στρατηγικές θέσεις στη Συρία με την ελπίδα να τελειώσει, όταν έρθει η μέρα, με τους Κούρδους, των οποίων το μεγάλο λάθος είναι, όπως και των Αρμένιων, που έχουν ήδη σφαγεί, ότι κατοικούσαν τη χώρα πολύ πριν την εισβολή των Τούρκων. Ως αποτέλεσμα, έβαλε πόδι στη Λιβύη, της οποίας υποβλέπει τα πετρέλαια, για να αποκτήσει τον έλεγχο με την υποστήριξη των ισλαμιστών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του ISIS, οι οποίοι από καιρό ήταν αντικειμενικοί και ιστορικοί σύμμαχοί του. Σημάδι των καιρών: ο νέος αρχηγός του Ισλαμικού Κράτους δεν είναι πλέον Άραβας, αλλά Τουρκομάνος.

Στην Παλαιά Ήπειρο μας, η Τουρκία επέλεξε τη στρατηγική του εισοδισμού αναλαμβάνοντας τον σχεδόν πλήρη έλεγχο του CFCM (Γαλλικό Συμβούλιο Μουσουλμανικής Λατρείας), που στοχεύει στην εκπροσώπηση των Μουσουλμάνων στη Γαλλία. Στη Γερμανία όπως και στη Γαλλία, η Τουρκία προσπαθεί επίσης, μέσω των ενώσεών της και των ιμάμηδων της (151 στη χώρα μας), να σταματήσει την «δυτικοποίηση» της τουρκικής διασποράς. Ο Ερντογάν, εξάλλου, χαρακτήρισε την αφομοίωση «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας»!

Μακριά από εμάς η ανόητη ιδέα να κατηγορήσουμε όλους τους Τούρκους γενικά, αλλά είναι όλο και πιο ξεκάθαρο ότι, υπό τον Ερντογάν, η χώρα τους, μέλος του ΝΑΤΟ (το αποκορύφωμα!), απειλεί σήμερα Ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Στα απομνημονεύματά του (1), ο μεγάλος Chateaubriand ανησυχούσε ότι η Τουρκία θα εισήγαγε τη «βαρβαρότητα στη Δύση» και σε μια έξαρση που κανείς δεν τολμά να αναφέρει, σε αυτές τις εποχές των αναθεμάτων, γράφει: «Εγώ πρέπει να σημειώσω ότι ήμουν ο μόνος, με τον Benjamin Constant, που επεσήμανε την έλλειψη διορατικότητας των χριστιανικών κυβερνήσεων: ένας λαός του οποίου η κοινωνική τάξη βασίζεται στη δουλεία και την πολυγαμία, είναι ένας λαός που πρέπει να σταλεί πίσω στις στέπες των Μογγόλων.»

Φυσικά, δεν μπορούμε να εγκρίνουμε τον Chateaubriand. Αλλά η Τουρκία αξίζει καλύτερα από τον Ερντογάν!

1. Mémoires d’outre tombe, Βιβλίο 29, κεφάλαιο 12.

Οι 10 κανόνες Λογικής του Bertrand Russel

russel

1. Μην αισθάνεσαι απολύτως σίγουρος για τίποτα.

2. Μην νομίζεις ότι αξίζει να προχωρήσεις στην απόκρυψη αποδεικτικών στοιχείων, γιατί τα στοιχεία σίγουρα θα έρθουν στο φως. 

3. Ποτέ μην προσπαθείς να  αποθαρρύνεις τη σκέψη, γιατί είναι σίγουρο ότι θα επιτύχεις.

4. Όταν σου εναντιωθούν, ακόμα και αν είναι η ίδια η οικογένεια σου, προσπάθησε να το ξεπεράσεις με επιχειρήματα και όχι με αυθεντία, γιατί μια νίκη που βασίστηκε στην αυθεντία δεν είναι πραγματική, είναι απατηλή.

5. Μην έχεις κανένα σεβασμό για την αυθεντία (δικαιοδοσία / εξουσία / αρχή) των άλλων, γιατί πάντα υπάρχουν αντίθετες αυθεντίες που μπορούν να βρεθούν.

6. Μην χρησιμοποιείς εξουσία για να καταπιέζεις απόψεις που νομίζεις επιβλαβείς, γιατί αν το κάνεις, οι απόψεις θα καταπιέσουν εσένα.

7. Μην φοβάσαι να είσαι εκκεντρικός στην άποψη σου, γιατί κάθε “άποψη” που είναι τώρα αποδεκτή ήταν κάποτε εκκεντρική.

8. Βρες περισσότερη ευχαρίστηση στην ευφυή διαφωνία από την παθητική συμφωνία, γιατί, αν εκτιμάς την ευφυΐα όπως θα έπρεπε, η πρώτη συνεπάγεται βαθύτερη συμφωνία από την δεύτερη.

9.  Να είσαι σχολαστικά φιλαλήθης ακόμα και αν η αλήθεια είναι άβολη, γιατί είναι πιο άβολο όταν προσπαθείς να την κρύψεις.

10.  Μην αισθάνεσαι ζήλια για την ευτυχία αυτών που ζουν σε παραδείσους ανόητων, γιατί μόνο ένας ανόητος θα νόμιζε ότι αυτό είναι ευτυχία.

 

«Είμαι νεκρός επειδή δεν επιθυμώ,

Μου λείπει η επιθυμία επειδή νομίζω ότι κατέχω,

Νομίζω ότι κατέχω επειδή δεν προσπαθώ να δώσω,

Προσπαθώντας να δώσεις, βλέπεις ότι δεν έχεις τίποτα,

Βλέποντας ότι δεν έχεις τίποτα, προσπαθείς να δώσεις τον εαυτό σου,

Προσπαθώντας να δώσεις τον εαυτό σου, βλέπεις ότι δεν είσαι τίποτα,

Βλέποντας ότι είσαι ένα τίποτα, επιθυμείς να γίνεις,

Επιθυμώντας να γίνεις, αρχίζεις να ζεις ».

Rene Daumal (1908-1944)

holy mountain the alchemist

Ο Rene Daumal ήταν ποιητής και συγγραφέας σουρεαλιστής με εσωτερικές αναζητήσεις. Στο τέλος της σύντομης ζωής του γράφει το “Όρος Ανάλογο: Μυθιστόρημα Ορειβατικών Περιπετειών Μη Ευκλείδειων και Συμβολικά Αυθεντικών”. Το βιβλίο αυτό έγινε ταινία το 1971 από τον Alejandro Jodorowsky με τίτλο The Holy Mountain στην δε παραγωγή του είχαν συμπράξει και οι Beatles. Σουρεαλισμός και Ψυχεδέλεια , Ταρό και ένας Αλχημιστής στην εποχή της Αναζήτησης. Αναζητήστε την ταινία. Το βιβλίο κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις εκδόσεις ΑΡΧΕΤΥΠΟ.

http://archetypo.com.gr/index.php/2014-05-22-09-15-28/1005-2013-11-13-19-19-52

Μολύνσεις του Πάολο Τζιορντάνο

Μετάφραση Άγγυ Βλαβιανού

  Μεταξύ της 29ης Φεβρουαρίου και της 6ης Μαρτίου, λίγο πριν την είσοδο της Ιταλίας σε πλήρη περιορισμό, ο Πάολο Τζιορντάνο έγραψε τις Μολύνσεις. Αυτό το δοκίμιο αποτελεί επέκταση ενός άρθρου που δημοσίευσε στις 25 Φεβρουαρίου στην καθημερινή εφημερίδα Corriere della Sera του Μιλάνου, όπου εξήγησε, χρησιμοποιώντας στατιστικά στοιχεία, γιατί οι άνθρωποι πρέπει να παραμείνουν απομονωμένοι. Το κείμενο, που διαβάστηκε 3,5 εκατομμύρια φορές στην ιστοσελίδα της εφημερίδας, του έδωσε την ώθηση να γράψει αυτό το δοκίμιο, που διασχίζει τα μαθηματικά, την οικολογία και τις πληροφορίες. «Αυτό το μικρό βιβλίο είναι, σε κάποιο βαθμό, το ξαφνικό τέλος ενός εγχειρήματος που ξεκίνησε για μένα εδώ και πολύ καιρό».

Αποσπάσματα του βιβλίου δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα Le Monde https://www.lemonde.fr/idees/article/2020/03/24/paolo-giordano-je-ne-veux-pas-passer-a-cote-de-ce-que-l-epidemie-nous-devoile-de-nous-memes_6034192_3232.html και ακολουθεί η μετάφραση στα ελληνικά.

Πάολο Τζιορντάνο: «Δεν θέλω να προσπεράσω όσα μας αποκαλύπτει η επιδημία για εμάς τους ίδιους».

Παραμένοντας προσγειωμένοι

Σε αυτήν τη σπάνια 29η Φεβρουαρίου, ένα Σάββατο αυτής της δίσεκτης χρονιάς, όπου γράφω, τα επιβεβαιωμένα κρούσματα παγκοσμίως έχουν ξεπεράσει το όριο των 85.000 –σχεδόν 80.000 μονάχα στην Κίνα- και ο αριθμός των νεκρών πλησιάζει τις 3.000. Ένας μήνας και κάτι παραπάνω που αυτός ο παράξενος λογιστικός απολογισμός αποτελεί το φόντο των ημερών μου.

Αυτήν τη στιγμή κοιτάζω τον διαδραστικό χάρτη του πανεπιστημίου Τζον Χοπκινς. Οι κόκκινοι κύκλοι που ξεχωρίζουν πάνω στο γκρίζο φόντο σηματοδοτούν τις ζώνες διάδοσης: χρώμα συναγερμού που θα μπορούσε να έχει διαλέξει κανείς με περισσότερη οξύνοια. Είναι πολύ γνωστό όμως, οι ιοί είναι κόκκινοι, το επείγον είναι κόκκινο. Αν η Κίνα και η Νοτιοανατολική Ασία έχουν εξαφανιστεί κάτω από μια και μόνη κόκκινη κηλίδα, ο κόσμος ολόκληρος έχει παγώσει και το rash [ιατρικός όρος που αναφέρεται στο δερματικό εξάνθημα] αναπόφευκτα θα επιδεινωθεί.

Η Ιταλία, προς μεγάλη έκπληξη πολλών παρατηρητών, βρέθηκε στο βάθρο αυτού του ανταγωνισμού που προκαλεί άγχος. (…) Τα ραντεβού μου για τις επόμενες ημέρες έχουν ακυρωθεί λογω των περιοριστικών μέτρων. Ματαίωσα κάμποσα εγώ ο ίδιος. Και βρέθηκα σ΄ ένα απροσδόκητο κενό. Ένα παρόν που το μοιράζομαστε πάρα πολλοί: διασχίζουμε ένα διάστημα αναστολής της καθημερινότητάς μας, τη διακοπή του ρυθμού μας, όπως γίνεται σε κάποια τραγούδια, όταν τα κρουστά παύουν και η μουσική μοιάζει να διαστέλλεται.. Τα σχολεία έκλεισαν, αραίωσαν τα αεροπλάνα στον ουρανό, στους διαδρόμους των μουσείων αντηχούν μοναχικά βήματα, παντού σιωπή μεγαλύτερη απ’ ό,τι συνήθως.

Αποφάσισα να χρησιμοποιήσω το κενό αυτό για να γράψω. Για να κρατήσω σε απόσταση τα προμηνύματα και να βρω έναν καλύτερο τρόπο να σκεφτώ πάνω σε όλα αυτά. Η γραφή έχει πολλές φορές την ικανότητα να μεταβάλλεται σε έρμα που σε κρατά στη γη. Δεν είναι μόνο αυτό: δεν θέλω να προσπεράσω αυτό που η επιδημία μας αποκαλύπτει για τον εαυτό μας. Άπαξ και υπερβεί κανείς τον φόβο, οι ιδέες εξατμίζονται και χάνονται στη στιγμή-έτσι συμβαίνει πάντοτε και με τις αρρώστιες.

Όταν θα διαβάζετε αυτές τις σελίδες, η κατάσταση θα έχει αλλάξει. Τα νούμερα θα είναι διαφορετικά, η επιδημία θα έχει εξαπλωθεί, θα έχει φτάσει σε κάθε ποτισμένη γωνιά του πλανήτη, ή θα έχει εξημερωθεί- δεν έχει σημασία. Οι σκέψεις που σήμερα γεννά η μόλυνση θα έχουν ακόμη αξία. Επειδή δεν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα τυχαίο δυσάρεστο γεγονός ούτε με μια μάστιγα. Αυτό που συμβαίνει δεν έχει τίποτα το καινούργιο: έχει ξανασυμβεί και θα ξανασυμβεί.

Paolo Giordano

O συγγραφέας Paolo Giordano

Τα απογεύματα του σπασίκλα

Θυμάμαι κάποια απογεύματα, όταν ήμουν στις δυο τελευταίες τάξεις του λυκείου, για να γενικεύσω. Αντέγραφα μια μακριά σειρά συμβόλων από ένα βιβλίο, βήμα βήμα, για να συμπυκνώσω σε ένα αποτέλεσμα περιορισμένο και κατανοητό: 0, -½, a2. Έξω από το παράθυρό μου κατέβαινε η νύχτα και το τοπίο χανόταν, τη θέση του έπαιρνε το είδωλο του προσώπου μου καθώς το φώτιζε η λάμπα του γραφείου μου. Γαλήνια απογεύματα. Φούσκες ευταξίας μέσα στις οποίες περνούσα λίγο χρόνο σε μια ηλικία όπου όλα, μέσα μου και έξω από μένα –κυρίως μέσα μου- έμοιαζαν με χάος που στροβιλίζεται. Πολύ πριν από το γράψιμο, τα μαθηματικά μου έπετρεπαν να βάζω φρένο στην αγωνία. Μου συμβαίνει ακόμη, με το που ξυπνάω το πρωί, να αυτοσχεδιάζω υπολογισμούς και αριθμητικές ακολουθίες: είναι συνήθως το σήμα ότι κάτι δεν πάει καλά. Υποθέτω ότι αυτό δείχνει τι σπασίκλας είμαι. Το αποδέχομαι. Και ζω συμφιλιωμένος με αυτό, ας το θέσω έτσι. Όμως, σε συτή την παρούσα στιγμή, τα μαθηματικά δεν είναι μονάχα μια αγαπημένη για τους σπασίκλες απασχόληση που τους επιτρέπει να περνούν ευχάριστα τον χρόνο τους: είναι το απολύτως απαραίτητο εργαλείο για να κατανοήσουμε την κατάσταση και να ξεφορτωθούμε τις εικασίες.

Προτού μεταβληθούν σε επείγοντα ιατρικά περιστατικά, οι επιδημίες αποτελούν μαθηματικές περιπτώσεις που χρήζουν επείγουσας μαθηματικής σκέψης. Επειδή τα μαθηματικά δεν είναι στην πραγματικότητα η επιστήμη των αριθμών, αλλά η επιστήμη των σχέσεων: συσχετίσεων που περιγράφουν τους δεσμούς και τις ανταλλαγές μεταξύ διαφορετικών οντοτήτων αφήνοντας στην άκρη το από τι αποτελούνται αυτές οι οντότητες, καθιστώντας τις αφηρημένες δια της χρήσεως γραμμάτων που τις συμβολίζουν, δια της χρήσεως λειτουργιών λειτουργιών, φορέων, σημείων και περιοχών. Η μόλυνση είναι μια λοίμωξη του δικτύου των σχέσεών μας.

Τα μαθηματικά της μόλυνσης.

Τη βλέπαμε στον ορίζοντα σαν σύννεφα που μαζεύονται, η Κίνα όμως είναι πολύ μακριά, και λέτε, ε, και τι έγινε… Όταν η μόλυνση έπεσε πάνω μας, ήταν σαν κεραυνός.

Για να διαλύσω τη δυσπιστία μου, θεώρησα καλό να προστρέξω στα μαθηματικά με αφετηρία το μοντέλο SIR [μαθηματικό μοντέλο μολυσματικών ασθενειών], τη διαφανή ραχοκοκαλιά οποιασδήποτε επιδημίας (…).

Το CoV-2 [SARS-CoV-2, ο τύπος του κοροναϊού που προκαλεί την επιδημία Covid-19] είναι η πιο βασική μορφή της ζωής που γνωρίζουμε. Για να καταλάβουμε τη δράση του, πρέπει να υιοθετήσουμε την περιορισμένη νοημοσύνη του, να μας δούμε όπως μας βλέπει. Και υπενθυμίζουμε ότι το CoV-2 δεν ενδιαφέρεται διόλου για μας, την ηλικία μας, το φύλο μας, την εθνικότητά μας ή τις προτιμήσεις μας. Για τον ιό, ολόκληρη η ανθρωπότητα χωρίζεται σε τρεις ομάδες: τους Υποψήφιους [S Susceptibles], δηλαδή όλους εκείνους που θα μπορούσε ακόμη να μολύνει, τους Μολυσμένους [I Infectés], δηλαδή όσους έχει ήδη μολύνει, και τους Απορριφθέντες [R Rejetés], δηλαδή εκείνους που δεν μπορεί πλέον να μολύνει.

SIR, δηλαδή Υποψήφιοι [S], Μολυσμένοι [I], Απορριφθέντες [R], δηλαδή ΥΜΑ

Σύμφωνα με τον χάρτη μεταδοτικότητας που δονείται στην οθόνη μου, ο αριθμός των Μολυσμένων ανθρώπων στον κόσμο ανέρχεται σήμερα σε περίπου 40.000, εκείνος των Απορριφθέντων, νεκρών ή ιαθέντων, είναι ελαφρώς υψηλότερος. Αλλά ο αριθμός που πρέπει να προσέξουμε είναι αυτός που δεν αναφέρουμε. Οι Υποψήφιοι, οι άνθρωποι που θα μπορούσε να μολύνει ο CoV-2, αποτελούν έναν πληθυσμό λίγο μικρότερο από 7,5 δισεκατομμύρια ανθρώπων.

Σε αυτόν τον παράξενο μη-γραμμικό κόσμο

Το απόγευμα περιμένω το δελτίο της Πολιτικής Προστασίας. Μόνο αυτό με ενδιαφέρει τώρα. Άλλα εξακολουθούν να συμβαίνουν στον κόσμο, είναι σημαντικά και οι ειδήσεις τα αναφέρουν, αλλά ούτε καν τα βλέπω.

Στις 24 Φεβρουαρίου, ο αριθμός των Μολυσμένων που βρέθηκαν στην Ιταλία ήταν 231. Την επόμενη ημέρα, είχε αυξηθεί σε 322. Την επόμενη μέρα, σε 470, κατόπιν 655, 888, 1.128 Σήμερα, μια βροχερή 1η Μαρτίου, είναι 1.694, Καθόλου δεν είναι αυτό που θα θέλαμε. Ούτε αυτό που προβλέπαμε (…). Όταν κάτι μεγαλώνει, έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι η ανάπτυξή του θα είναι ίση αό τη μια μέρα στην επόμενη. Για να το θέσουμε με μαθηματικούς όρους, περιμένουμε πάντοτε μια γραμμική πρόοδο. Είναι ισχυρότερο από εμάς.

Όμως, η αύξηση των κρουσμάτων είναι όλο και μεγαλύτερη. Φαίνεται εκτός ελέγχου. Θα έτεινα να προσθέσω: αυτός είναι ένας από τους τρόπους που βρήκε ο ιός για να μας στριμώξει άσχημα, αλλά θα ήταν υπερβολική παραχώρηση εκ μέρους μου στην περιορισμένη νοημοσύνη του. Στην πραγματικότητα, η ίδια η Φύση δεν είναι δομημένη με γραμμικό τρόπο. Η Φύση προτιμά τις ιλιγγιώδεις αναπτύξεις ή, αντίθετα, συνήθως, τις πολύ ηπιότερες, τους εκθέτες και τους λογαρίθμους. Η Φύση είναι εκ φύσεως μη γραμμική.

Οι επιδημίες δεν αποτελούν εξαίρεση στον κανόνα. Ωστόσο, μια συμπεριφορά που δεν εκπλήσσει τους επιστήμονες μπορεί να σοκάρει όλους τους άλλους. Η αύξηση των περιπτώσεων γίνεται έτσι «έκρηξη», στους τίτλους των εφημερίδων είναι «ανησυχητική», «δραματική», ενώ ήταν απλά προβλέψιμη. Είναι η παραμόρφωση του φυσιολογικού που προκαλεί τον φόβο. Τα κρούσματα Covid-19 δεν αυξάνονται με σταθερότητα στην Ιταλία ούτε πουθενά αλλού, σε αυτή τη φάση, αυξάνονται πολύ πιο γρήγορα, και αυτό δεν είναι διόλου, μα διόλου, μυστηριώδες.

Ευχόμαστε το καλύτερο

Χθες βράδυ πήγα για φαγητό σε φίλους. Αυτή είναι η τελευταία φορά, είπα μέσα μου. Όταν θα ξεπεραστεί το όριο των 2.000 κρουσμάτων, θα μπω σε απομόνωση με δική μου απόφαση. Μπαίνοντας στο σπίτι τους δεν φίλησα κανέναν, πράγμα που πρόσβαλε λίγο τους καλεσμένους. Στην πραγματικότητα, ήταν κυρίως προβληματισμένοι. Αυτή η επιδημία φαίνεται να έχει ριζώσει στο μυαλό μου περισσότερο από ό,τι θα έπρεπε. Είμαι μάλλον υποχόνδριος γενικότερα, πότε πότε το βράδυ ζητάω από τη γυναίκα μου να δει μήπως έχω πυρετό ακουμπώντας το μέτωπό μου, όμως δεν είναι αυτό. Δεν φοβάμαι μήπως αρρωστήσω. Τι φοβάμαι τότε; Όλα όσα αυτή η μόλυνση ενδεχομένως θα αλλάξει. Το να ανακαλύψω ότι η σκαλωσιά που πάνω της οικοδομείται ο πολιτισμός έτσι όπως τον ξέρω είναι ένας πύργος από τραπουλόχαρτα. Φοβάμαι το άγραφο χαρτί, την tabula rasa, αλλά και το αντίθετό του: το να περάσει μάταια ο φόβος αυτός, χωρίς να αφήσει πίσω του ούτε ίχνος.

Στο δείπνο όλοι έλεγαν κάθε τόσο: «Σε μια εβδομάδα θα τελειώσει», «Μα ναι, θα δείτε, λίγες μέρες ακόμη κι όλα θα ξαναγίνουν φυσιολογικά». Μια φίλη με ρώτησε γιατί ήμουν σιωπηλός. Απλώς σήκωσα τους ώμους μου, δεν ήθελα να είμαι αυτός που τραβάει αναίτια τον μοχλό του συναγερμού, κι ακόμη χειρότερα ο γρουσούζης που μόνο για κακό μιλάει.

Μπορεί να μην έχουμε αντισώματα κατά του CoV-2, έχουμε όμως αντισώματα ενάντια σε ό,τι μας προκαλεί σύγχυση. Θέλουμε πάντα να γνωρίζουμε τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης των πραγμάτων. Είμαστε συνηθισμένοι στο να επιβάλλουμε εμείς τον ρυθμό μας στη φύση, όχι το αντίστροφο. Απαιτώ λοιπόν να τερματιστεί η μόλυνση σε μια εβδομάδα, ώστε να επιστρέψουμε στο φυσιολογικό. Το απαιτώ ελπίζοντάς το.

Αλλά, με τη μετάδοση, πρέπει να γνωρίζουμε τι είναι λογικό να ελπίζουμε. Επειδή δεν ισχύει ότι το να ευχόμαστε το καλύτερο αντιστοιχεί στο να το ευχόμαστε με τον σωστό τρόπο. Το να περιμένουμε ότι θα συμβεί το αδύνατον, για να μην πούμε ακόμη και το εξαιρετικά απίθανο, μας εκθέτει σε επανειλημμένη απογοήτευση. Το ελάττωμα της μαγικής σκέψης σε μια τέτοια κρίση δεν είναι τόσο το ότι είναι λανθασμένη, όσο το ότι μας οδηγεί κατευθείαν στην αγωνία.

Να σταματήσει πραγματικά η μόλυνση

«-Πώς σταματάει λοιπόν πραγματικά η μετάδοση;
– Με εμβόλιο.
– Τι γίνεται αν δεν υπάρχει εμβόλιο;
– Με περισσότερη υπομονή».


Οι επιδημιολόγοι γνωρίζουν ότι ο μόνος τρόπος για να σταματήσεις την επιδημία είναι να μειωθεί ο αριθμός των Υποψηφιων. Η πυκνότητά τους στον πληθυσμό πρέπει να μειωθεί, προκειμένου να καταστεί η διάδοση απίθανη.

Τα εμβόλια έχουν τη μαθηματική δύναμη να μας μετακινήσουν από την κατηγορία των Υποψηφιων στην κατηγορία των Απορριφθεντων χωρίς να πρέπει να περάσουμε ενδιαμέσως από την ασθένεια. Τα εμβόλια μας ενδιαφέρουν επειδή μας σώζουν από τον ιό, αλλά ενδιαφέρουν ακόμη περισσότερο τους λοιμοξιολόγους επειδή μας σώζουν από την επιδημία. Δεν θα ήταν καν απαραίτητο να εμβολιαστούμε όλοι, θα αρκούσε να εμβολιασθούμε κατά ένα σημαντικό ποσοστό, επιτυγχάνοντας αυτό που ονομάζεται «ανοσία αγέλης».

Όμως, το CoV-2 ωφελείται από την τύχη των πρωτάρηδων. Μας έπιασε παρθένους κι απροετοίμαστους, χωρίς αντισώματα ούτε εμβόλιο. Είναι υπερβολικά καινούργιος για εμάς. Αναγόμενο σε μοντέλο ΥΜΑ, αυτή το φορτίο νεωτερικότητας του ιού σημαίνει ότι είμαστε όλοι Υποψήφιοι.
Να γιατί οφείλουμε να αντισταθούμε όλοι για όσο χρειάζεται.
Το μόνο εμβόλιο που διαθέτουμε είναι μια ελαφρώς δυσάρεστη μορφή προνοητικότητας.

Τα μαθηματικά της προνοητικότητας

Ήθελα να φτάσω στα βουνά με κάθε κόστος. Αυτές οι διακοπές ήταν η ανταμοιβή μου μετά από μια εξεταστική περίοδο. Οι φίλοι μου το ήθελαν πάρα πολύ, όπως κι εγώ, χώρια που είχαμε προπληρώσει για όλα, το ξενοδοχείο Aux Deux Alpes και επιπλέον, με κάμποση τόλμη, τα εβδομαδιαία εισιτήριά μας για να κάνουμε σκι στο χιονοδρομικό. Στην έξοδο της σήραγγας Salbertrand πέσαμε σε χιονοθύελλα. Ίσως μόλις άρχιζε, γιατί ο δρόμος ήταν ακόμα καθαρός. «Θα περάσουμε», είπαμε. Δέκα χιλιόμετρα μετά, βρεθήκαμε στη σειρά, πίσω από άλλα σταματημένα αυτοκίνητα. Βάλαμε τις αντιολισθικές αλυσίδες όλοι μαζί, με όποια προσπαθεια συνεπάγεται αυτό, ειδικά όταν είναι η πρώτη φορά. Μέχρι τη στιγμή που ξεκινήσαμε το χιόνι είχε φτάσει στους αστραγάλους μας. Τηλεφώνησα στον πατέρα μου. Με πολύ ήσυχο τόνο, μου είπε ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, το μόνο δυνατό θάρρος είναι να παραιτηθείς.

Του το χρωστάω αυτό το μάθημα σύνεσης και, ακόμη περισσότερο, το μαθηματικό του υπόβαθρο.

Η επιτάχυνση ήταν πάντα μια από τις εμμονές του. Στον αυτοκινητόδρομο, όταν κάποιο αυτοκίνητο μας προσπερνούσε σαν πύραυλος, ο πατέρας μου έλεγε πάντα ότι ο οδηγός του αγνοούσε προφανώς πως η δύναμη της πρόσκρουσης δεν αυξάνεται αναλόγως προς την ταχύτητά του, αλλά αναλόγως προς το τετράγωνό της. Ήμουν παιδί, δεν γνώριζα τις βασικές έννοιες για να πιάσω το νόημα αυτής της φράσης, ούτε καν. Την επαναπροσέγγισα πολύ αργότερα υπό το φως της Φυσικής. Στον τύπο της κινητικής ενέργειας, δηλαδή αυτής ενός κινούμενου σώματος, δεν είναι η ταχύτητα που φαίνεται, αλλά το τετράγωνό της:

E = 1/2 mv2

Έτσι, η πρόσκρουση ήταν η ενέργεια, και ο πατέρας μου μου μιλούσε για τη διαφορά μεταξύ της γραμμικής αύξησης και της μη γραμμικής αυξησης. Μου επεσήμανε ότι η αυθόρμητη σκέψη είναι μερικές φορές λανθασμένη. Η επιτάχυνση στον αυτοκινητόδρομο δεν ήταν τόσο επικίνδυνη όσο πίστευα: ήταν πολύ, πάρα πολύ πιο επικίνδυνη.

Πόδι-χέρι-στόμα

Στο Μιλάνο έχουν κλείσει σχολεία, πανεπιστήμια, μουσεία, θέατρα, αθλητικές αίθουσες. Στο κινητό μου έρχονται φωτογραφίες ερημιάς από τους κεντρικούς της πόλης. Ο Δεκαπενταύγουστος συμβαίνει στις 2 Μαρτίου. Εδώ στη Ρώμη εξακολουθούμε να αναπνέουμε αέρα κανονικότητας, αλλά είναι μια κανονικότητα υπό προϋποθέσεις. Παντού, διακρίνουμε τον ερχομό της αλλαγής

Η μόλυνση έχει ήδη υπονομεύσει τους δεσμούς μας. Κι έχει φέρει μια μεγάλη μοναξιά: τη μοναξιά των ασθενών στις μονάδες εντατικής θεραπείας, που επικοινωνούν μέσα από ένα μικρό τζάμι, και μια άλλη, διάχυτη, αυτή στα στόματα που κρύβονται πίσω από τις μάσκες, στα καχύποπτα βλέμματα, στην υποχρέωση να μένεις στο σπίτι . Εν μέσω μόλυνσης, είμαστε όλοι ελεύθεροι και όλοι υπό κατ ‘οίκον περιορισμό.

Μια εβδομάδα πριν κλείσω τα δώδεκα χρόνια μου, αρρώστησα με κάτι που το λένε «πόδι-χέρι-στόμα». Τα σπυράκια εμφανίστηκαν, ακριβώς, γύρω από τα χείλη μου και στα άκρα μου. Δεν είχα πυρετό, δεν ήμουν καν άρρωστος, δεν είχα τίποτα εκτός από φαγούρα, αλλά δεδομένου ότι ήταν ένα πολύ μεταδοτικό σύνδρομο, μου επέβαλαν ένα είδος απομόνωσης στο σπίτι. Όποτε έβγαινα από το δωμάτιό μου, έπρεπε να φοράω λευκά γάντια, σαν τον αόρατο άνθρωπο. Ήταν μια πολύ απλή εξανθηματική ασθένεια, και παρόλα αυτά αισθάνθηκα πολύ μόνος, ταπεινωμένος, και θυμάμαι πως έκλαιγα ολόκληρη τη μέρα των γενεθλίων μου.

Σε κανέναν δεν αρέσει να είναι αποκλεισμένος. Και το να γνωρίζουμε ότι ο διαχωρισμός μας από τον κόσμο είναι παροδικός δεν αρκεί για να σβήσει τον πόνο μας. Έχουμε μια απεγνωσμένη ανάγκη να είμαστε με τους άλλους, ανάμεσα στους άλλους, σε απόσταση λιγότερο από ένα μέτρο από όσους είναι σημαντικοί για μας. Είναι μια συνεχής απαίτηση που μοιάζει με την αναπνοή.

Ενάντια στη μοιρολατρεία

Η επιδημία μας ενθαρρύνει να βλέπουμε τους εαυτούς μας ως μέλη μιας κοινότητας. Μας υποχρεώνει να κάνουμε μια προσπαθεια με τη φαντασία μας προσπαθεια στην οποία δεν είμαστε συνηθισμένοι: να δούμε ότι είμαστε άρρηκτα συνδεδεμένοι ο ένας με τον άλλον και να παρουμε υπόψη μας την παρουσία των άλλων στις προσωπικές μας. Εν μέσω μεταδοτικότητας είμαστε ένας και ενιαίος οργανισμός. Εν μέσω μεταδοτικότητας γινόμαστε και πάλι μια κοινότητα. (…)

Όταν ξεσπά μια επιδημία, οι Υποψήφιοι πρέπει να προστατεύουν ο καθένας τον εαυτό του και για να προστατεύουν τους άλλους. Καθε Υποψήφιος συναποτελεί με τους υπόλοιπους μια υγειονομική ταινία που αποκλείει μια μολυσμένη περιοχή.
Έτσι, εν μέσω μετάδοσης, αυτό που κάνουμε ή αποφεύγουμε να κάνουμε δεν αφορά μόνο τον καθένα μας αποκλειστικά. Αυτό είναι κάτι που δεν θα ήθελα να ξεχάσω ακόμη κι όταν όλο αυτό τελειώσει.

Έτσι λοιπόν, γυρεύω μια σύντομη διατύπωση, μια φόρμουλα, ένα σύνθημα για να το απομνημονεύσω, και το βρίσκω σε ένα επιστημονικό άρθρο που χρονολογείται από το 1972: Το επί πλέον είναι διαφορετικό («More Is Different»).Ο Philip Warren Anderson έγραψε για τα ηλεκτρόνια και τα μόρια, αλλά επίσης μίλησε για μας: το σωρευτικό αποτέλεσμα των μοναδικών δράσεών μας στην κοινότητα είναι διαφορετικό από το άθροισμα της καθεμιάς μοναδικής επίδρασης με τις άλλες. Εάν υπάρχουν πολλοί από εμάς, καθενός μας η κάθε συμπεριφορά έχει παγκόσμιες συνέπειες που είναι αφηρημένες και δύσκολο να συλλαβουμε. Εν μεσω μεταδοτικότητας, η απουσία αλληλεγγύης είναι πάνω από όλα έλλειψη φαντασίας.

Κανείς άνθρωπος δεν είναι νησί

Όταν ήμουν στο γυμνάσιο, γινονταν πολλές διαδηλώσεις εναντίον της παγκοσμιοποίησης. Συμμετείχα μόνο σε μία, κι απογοητεύτηκα. Δεν μπορούσα να καταλάβω εναντίον τίνος διαδηλώναμε: ήταν πολύ αφηρημένο, υπερβολικά γενικό. Για να είμαι ειλικρινής, η παγκοσμιοποίηση δεν μου κακοφαινόταν , υποσχόταν υπέροχη μουσική, σπουδαία ταξίδια.

Ακόμα και σήμερα, λέγοντας «παγκοσμιοποίηση» νιώθω αποπροσανατολισμένος, σαν να πρόκειται για μια ιδέα αόριστη, πολυδιάστατη. Αλλά μπορώ τουλάχιστον να μαντέψω την περίμετρο, τη σχεδιάζουν οι παράπλευρες συνέπειές της. Για παράδειγμα, μια πανδημία. Για παράδειγμα, αυτή η νέα μορφή εκτεταμένης ευθύνης, την οποία κανένας από εμάς δεν μπορεί να ξεφύγει.

Πραγματικά κανένας. Εάν τα ανθρώπινα όντα που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους συνδέονταν το ένα με το άλλο με τη γρμμή ενός μολυβιού, ο κόσμος θα ήταν μια ενιαία, γιγάντια μουντζουρα. Το 2020, ακόμη και ο αυστηρότερος ερημίτης έχει ένα ελάχιστο ποσοστό συνδέσεων. Ζούμε σε ένα πολύ, μα πολύ περισσότερο συνδεδεμένο γράφημα για να χρησιμοποιήσουμε τη μαθηματική γλώσσα. Ο ιός ακολουθεί κάθε γραμμή του μολυβιού και φτάνει παντού.

Αυτός ο υπερβολικά χρησιμοποιημένος αφορισμός του John Donne, «Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί», αποκτά εν μέσω μεταδοτικότητας ένα νέο και σκοτεινό νόημα.

Στο σούπερ μάρκετ

Ένας φίλος μου παντρεύτηκε Για πωνέζα. Ζουν στην περιοχή του Μιλάνου και έχουν μια κόρη πέντε χρονών. Μόλις χθες, μητέρα και κόρη ήταν στο σούπερ μάρκετ και δύο τύποι άρχισαν να φωνάζουν ότι για όλα έφταιγαν αυτές κι ότι έπρεπε να γυρίσουν στην πατρίδα τους την Κίνα.
Ο φόβος μας οδηγεί να δρούμε παράξενα. Το 1982, τη χρονιά που γεννήθηκα, διαγνώστηκε η πρώτη περίπτωση AIDS στην Ιταλία. Ο πατέρας μου ήταν τότε 34 χρονών και χειρουργός. Κατά τη διάρκεια αυτής της πρώτης περιόδου, μου λέει, αυτός και οι συνάδελφοί του δεν ήξεραν πώς να συμπεριφέρονται, κανείς δεν ήξερε ακριβώς τι ήταν αυτός ο ιός. Όταν έπρεπε να χειρουργήσουν ασθενή που έπασχε από AIDS, φορούσαν δύο ζευγάρια γάντια. Μια μέρα στο χειρουργείο, μια σταγόνα αίματος από μια θετική στον ιό ασθενή έπεσε από το χέρι της στο πάτωμα και ο αναισθησιολόγος αναπήδησε προς τα πίσω ουρλιάζοντας.

Ήταν όλοι οι γιατροί, αλλά φοβόντουσαν. Κανείς δεν μπορεί να σταθεί πραγματικά στο ύψος ενός πρωτόγνωρου καθήκοντας. Στο είδος των περιστάσεων που διανύουμε, παρατηρούμε κάθε είδους αντιδράσεις: οργή, πανικό, ψυχρότητα, κυνισμό, δυσπιστία, παραίτηση. Θα πρέπει απλώς να θυμόμαστε κάθε στιγμή ότι οφείλουμε να είμαστε λίγο πιο προσεκτικοί από το συνηθισμένο, λίγο πιο συμπονετικοί. Και για να αποφεύγουμε να φωνάζουμε ακατάλληλες προσβολές πάνω από τα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Σε κάθε περίπτωση – και πέρα ​​από την ανυπέρβλητη δυσκολία μας στο να διακρίνουμε τα ασιατικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους- η μόλυνση δεν είναι εξ ολοκλήρου «δικό τους» λάθος. Αν θέλουμε πραγματικά να ονομάσουμε έναν ένοχο, αυτός είμαστε εμείς.

Μια υπερβολικά εύκολη προφητεία

Οι ιοί είναι μεταξύ των πολλών προσφύγων που προκάλεσε η καταστροφή του περιβάλλοντος. Δίπλα σε βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα. Αν κατορθώναμε να απαλλαγούμε από ένα κομμάτι εγωκεντρισμού μας, θα διαπιστώναμε ότι δεν είναι τόσο τα νέα μικρόβια που έρχονται σε μας, όσο εμείς μάλλον που πηγαίνουμε και τα ξετρυπώνουμε.

Η αυξανόμενη ανάγκη για τρόφιμα οδηγεί εκατομμύρια ανθρώπους να τρώνε ζώα που κανονικά δεν θα έπρεπε ούτε να αγγίζουν. Στη Δυτική Αφρική, για παράδειγμα, η κατανάλωση δυνητικά επικίνδυνων θηραμάτων – συμπεριλαμβανομένων των νυχτερίδων, οι οποίες στην περιοχή αυτή είναι δυστυχώς οι δεξαμενές του ιού Ebola – αυξάνεται διαρκώς.

Οι επαφές μεταξύ των νυχτερίδων και των γορίλλων, μέσω των οποίων το Ebola μπορεί εύκολα να μεταδοθεί στους ανθρώπους, ευνοούνται από την υπεραφθονία ώριμων φρούτων στα δέντρα, τα οποία με τη σειρά τους είναι σε υπεραφθονία λόγω της όλο και εντονότερης εναλλαγής ασυνήθιστων βροχοπτώσεων και ασυνήθιστων περιόδων ξηρασίας που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή (…)

Προκαλεί ίλιγγο αυτή η σκέψη. Μια θανατηφόρα αλυσίδα αιτίων και αποτελεσμάτων. Ωστόσο, τέτοιες αλυσίδες, αναρίθμητες, απαιτούν επείγοντα προβληματισμό από όλο και περισσότερους ανθρώπους. Επειδή κινδυνεύουμε να βρούμε στην κατάληξή τους μια νέα πανδημία, ακόμα πιο τρομερή από αυτήν. Και επειδή είμαστε εμείς, πάντα εμείς, με όλες τις συμπεριφορές μας, που βρισκόμαστε στην αρχή τους.

Επέτρεψα στον εαυτό μου μια κάποια έμφαση στην αρχή, υποστηρίζοντας ότι αυτό που συμβαίνει έχει ξανασυμβεί και θα συμβεί ξανά. Δεν ήταν μια αυτοσχέδια προφητεία. Δεν ήταν καν προφητεία. Μπορώ ακόμη να προσθέσω τώρα, αμερόληπτα, ότι αυτό που συμβαίνει με το Covid-19 θα συμβαίνει όλο και πιο συχνά. Επειδή η μόλυνση είναι ένα σύμπτωμα. Η μόλυνση εδρεύει στην οικολογία.

Βρέχει κάτω από τον ήλιο

Στη δεκαετία του ’80, ήταν της μόδας τα φουντωτά σγουρά μαλλιά. Εκατοντάδες λίτρα λακ σε σπρέι ψεκάζονταν καθημερινά στον αέρα. Κατόπιν ανακαλύψαμε ότι οι χλωροφθοράνθρακες άνοιγαν μια τρύπα στην οζονόσφαιρα και ότι, εάν δεν ενεργούσαμε αναλόγως, ο ήλιος θα μπορούσε να μας ψήσει.. Όλοι άλλαξαν το χτένισμα τους και η ανθρωπότητα σώθηκε.

Αυτή τη φορά, συμπεριφερθήκαμε αποτελεσματικά και σε συνεργασία. Αλλά ήταν εύκολο να φανταστεί κανείς την τρύπα του όζοντος, ήταν μια τρύπα και όλοι μπορούμε να απεικονίσουμε νοερά μια τρύπα. Από την άλλη πλευρά, αυτό που μας ζητείται να συλλάβουμε σήμερα είναι πολύ πιο ασαφές.

Να λοιπόν ένα παράδοξο της εποχής μας: καθώς η πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο περίπλοκη, εμείς γινόμαστε ολοένα και πιο αντιδραστικοί στην περιπλοκότητα.

Ας πάρουμε την αλλαγή του κλίματος. Η άνοδος της θερμοκρασίας της Γης συνδέεται με τις πολιτικές των τιμών του πετρελαίου και τα σχέδια των διακοπών μας, τα φώτα στο διάδρομο και τον οικονομικό ανταγωνισμό μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών, συνδέεται με το κρέας που αγοράζουμε στην αγορά και με την ανεξέλεγκτη, άγρια αποδάσωση. Το προσωπικό και το σύνολο αλληλοσυνδέονται τόσο αινιγματικά, ώστε εξαντλούμαστε πριν ακόμη ολοκληρώσουμε τον συλλογισμό μας. (…)

Εντέλει, η μόνη βεβαιότητα μας είναι ότι ο εγκέφαλός μας δεν φαίνεται να είναι επαρκώς εξοπλισμένος. Αλλά θα ωφελούμασταν να τον εκπαιδεύσουμε, και μάλιστα ταχύτατα. Μεταξύ των ασθενειών που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν την κλιματική αλλαγή, εκτός από τον Ebola, είναι η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός, η χολέρα, η νόσος του Lyme, ο ιός του Δυτικού Νείλου, ακόμη και η διάρροια, η οποία, αν για μας είναι μια μάλλον αμελητέα ενόχληση, για άλλες περιοχές συνιστά σοβαρότατο κίνδυνο. Εντός ολίγου ο κόσμος θα πνιγεί μέσα στα ίδια του τα σκατά

Ως εκ τούτου, η μεταδοτικότητα της μόλυνσης μας καλεί να προβληματιστούμε. Η καραντίνα προσφέρει την ευκαιρία. Τι να σκεφτούμε; Το γεγονός ότι δεν ανήκουμε μόνο στην ανθρώπινη κοινότητα. Είμαστε το πιο επεμβατικό είδος σε ένα εύθραυστο και πανέμορφο οικοσύστημα.

Παράσιτα

Περνάω τα καλοκαίρια μου στο Σαλέντο, στο νοτιοανατολικό άκρο της περιοχής της Απουλίας. Όταν σκέφτομαι αυτά τα μέρη από μακριά, και αυτό συμβαίνει συχνά, το πρώτο που μου έρχεται στο νου είναι τα ελειόδεντρα. Στο δρόμο από το Ostuni προς τη θάλασσα υπάρχουν μερικά τόσο παλιά και τόσο μεγαλοπρεπή, που δεν φαίνεται να ανήκουν καν στα φυτά. Έχουν εκφραστικούς κορμούς, φαίνονται ευαίσθητοι. Και μερικές φορές ενέδωσα κι εγώ ο ίδιος στη μαγική επιθυμία να αγκαλιάσω κάποιον από αυτούς με τον πόθο να κλέψω λίγη από τη δύναμή του.

Η Xylella fastidiosa ξέσπασε κοντά στο Gallipoli το 2010. Από εκεί άρχισε την υπομονετική πορεία της προς τα βόρεια, μολύνοντας ελιές, το ένα χιλιόμετρο μετά το άλλο. Αρχικά, τα φύλλωματά τους φαινόταν σαν να είχαν καεί, αλλά με τον καιρό τα δέντρα μετατράπηκαν σε σκελετούς. Το περασμένο καλοκαίρι, ενώ οδηγούσα στην οδό ταχείας κυκλοφορίας από το Μπρίντιζι στο Λέτσε, είδα νεκροταφεία γκρίζων δέντρων.

Και όμως δέκα χρόνια δεν έφταναν για να συμφωνήσουν όλοι.

Η Xylella υπάρχει.

Όχι, η Xylella δεν υπάρχει.

(…) Στο μεταξύ, το παράσιτο προχωρά, πολλαπλασιάζεται ανενόχλητο. Εμφανίζεται στην Αντίμπ, στην Κορσική, στη Μαγιόρκα. Η Xylella αγαπάει τις διακοπές.

Ειδήμονες

4 Μαρτίου. Η κυβέρνηση μόλις ανακοίνωσε το κλείσιμο των σχολείων σε ολόκληρη την Ιταλία, και έχω διαφωνήσει κιόλας με δύο τρία άτομα πριν. Εν μέσω μόλυνσης, διαφωνούμε κυρίως πάνω στη διαφορά μεταξύ του Covid-19 και της εποχικής γρίπης. Αλλά και για τα μέτρα περιορισμού, που θεωρούνται πολύ αδύναμα ή υπερβολικά.

Έτσι γίνεται από την αρχή: από τη μια υπάρχουν άνθρωποι που επισημαίνουν την τάση του ιού να σας στείλει στο νοσοκομείο, από την άλλη είναι αυτοί που μιλούν για αυτόν θεωρώντας τον υπερτιμημένο συνάχι. Εκείνοι που λένε να πλένουμε τα χέρια μας λίγο πιο συχνά απ΄ όσο συνήθως, τίποτα περισσότερο, κι όσοι ζητούν να μπει ολόκληρη η χώρα σε καραντίνα. «Σύμφωνα με τους ειδήμονες», «οι εμπειρογνώμονες λένε», «όμως οι ειδικοί πιστεύουν ότι».

«Αυτό που είναι ιερό στην επιστήμη είναι η αλήθεια», έγραψε η Σιμόν Βέιλ. Αλλά ποια είναι η αλήθεια όταν εξετάζουμε τα ίδια δεδομένα, μοιραζόμαστε τα ίδια μοντέλα και καταλήγουμε σε αντίθετα συμπεράσματα;

Εν μέσω μολυνσης, η επιστήμη μας έχει απογοητεύσει. Θέλαμε βεβαιότητες και βρήκαμε απόψεις. Έχουμε ξεχάσει ότι λειτουργεί πάντα με αυτό τον τρόπο, ή μάλλον ότι λειτουργεί μόνο με αυτόν τον τρόπο, ότι η αμφιβολία είναι ακόμη ιερότερη στην επιστήμη παρά στην αλήθεια. Τώρα, αυτό δεν μας ενδιαφέρει. Παρακολουθούμε τους ειδήμονες να τσακώνονται, σαν τα παιδάκια που παρακολουθούν τους γονείς τους να καβγαδίζουν, από τα χαμηλά προς τα ψηλά. Και μετά τσακωνόμαστε κι εμείς μεταξύ μας.

Ο θεός Πάνας

Όταν οι εφημερίδες αποφάσισαν να σταματήσουν να δημοσιεύουν τον αριθμό των κρουσμάτων στα πρωτοσέλιδά τους, είχα μια αίσθηση δυσαρέσκειας και προδοσίας. Άρχισα να ψάχνω αλλού. Εν μέσω μόλυνσης η διαφάνεια στην πληροφόρηση δεν είναι δικαίωμα: είναι μια στοιχειώδης προφύλαξη.

Όσο πιο ευαισθητοποιημένος είναι ο Υποψήφιος – σχετικά με τα στοιχεία, τις περιοχές, την εισαγωγή των ασθενών στα νοσοκομεία – τόσο περισσότερο η στάση του θα μπορεί να αναταποκρίνεται στις απαιτήσεις της κατάστασης (…)

Και όμως, από τις πρώτες ημέρες, αρχίσαμε να κατηγορούμε την ενημέρωση ότι έσπερνε τον πανικό ανακοινώνοντας τους αριθμούς. Επομένως, ήταν καλύτερο να τους αποσιωπούμε ή να βρούμε μια μέθοδο υπολογισμού για να τους ελαχιστοποιούμε. Ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι αμέσως μετά συνειδητοποιούμε πως ο πανικός αποχαλινώθηκε: αν κάποιος μας κρύβει την αλήθεια, σημαίνει πως τα πράγματα είναι πολύ πιο σοβαρά από ό,τι φαίνεται. Μετά από δύο ημέρες, οι αριθμοί εμφανίστηκαν ξανά στις πρώτες σελίδες σελίδες και παρέμειναν εκεί.

Αυτές οι αποκλίσεις είναι σημάδι μιας ανεπίλυτης σχέσης. Από ένα συναισθηματικό τρίγωνο που προφανώς δυσλειτουργεί στο σύγχρονο κόσμο, όπου πολίτες, θεσμοί και ειδήμονες είναι ανίκανοι να αγαπήσουν ο ένας τον άλλον.

Αν τα θεσμικά όργανα εμπιστεύονται τους ειδήμονες, δεν εμπιστεύονται τόσο πολύ εμάς, τους υπόλοιπους πολίτες, ούτε τη συναισθηματική μας αντίσταση. Ούτε οι ειδήμονες μας εμπιστεύονται πάρα πολύ, μας απευθύνονται με υπερβολικά απλοϊκό τρόπο, τον οποίο θεωρούμε ύποπτο. Όσον αφορά τα θεσμικά όργανα, τα υποψιαζόμασταν κι από πριν και θα συνεχίσουμε να τα υποψιαζόμαστε και μετά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θα θέλαμε να προσεγγίσουμε τους ειδήμονες, αλλά τους βλέπουμε να παραπαίουν. Μέσα από την αβεβαιότητα, καταλήγουμε να υιοθετήσουμε ακόμα χειρότερες συμπεριφορές, δίνοντας αφορμές για δυσπιστία.

Ο ιός αποκάλυψε αυτόν τον φαύλο κύκλο, έναν βρόχο δυσπιστίας που συμβαίνει σχεδόν κάθε φορά που η επιστήμη αγγίζει την καθημερινότητά μας. Από αυτόν τον βρόχο, όχι τους αριθμούς, προκύπτει ο πανικός.

Εκτός αυτού, ο πανικός είναι μια κυκλική εφεύρεση του θεού Πάνα. Μερικές φορές ο θεός έμπηγε τις φωνές κι ούρλιαζε τόσο δυνατά, ώστε τρόμαζε από την ίδια του τη φωνή και το ‘βαζε στα πόδια τρομοκρατημένος από τον ίδιο του τον εαυτό.

Μετρώντας τις μέρες

(…) Καθώς η επιδημία εξελίσσεται, προσεγγίζοντας 100.000 κρούσματα, παρακολουθώ την κατάρρευση του ημερολογίου μου. Ο Μάρτιος δεν θα ακολουθήσει τα προβλεπόμενα. Θα δούμε πώς θα πάει ο Απρίλιος. Είναι ένα παράξενο αίσθημα απώλειας ελέγχου, δεν είμαι συνηθισμένος σε αυτό, αλλά ούτε και του πηγαίνω κόντρα. Δεν υπάρχει ούτε ένα από τα ραντεβού αυτά που να μην μπορεί να αναβληθεί ή να ακυρωθεί δίχως τύψεις. Αντιμετωπίζουμε κάτι μεγαλύτερο που αξίζει την προσοχή και τον σεβασμό μας. Που απαιτεί όλες τις θυσίες και όλη την ευθύνη για τα οποία είμαστε ικανοί.

Αυτή η κρίση συνδέεται στενά με το χρόνο. Με τον τρόπο που οργανώνουμε, στρίβουμε, υπομένουμε το χρόνο. Βρισκόμαστε στο έλεος μιας μικροσκοπικής δύναμης που έχει την αλαζονεία να παίρνει αποφάσεις για εμάς. Βρισκόμαστε συμπιεσμένοι και θυμωμένοι, σαν κρατούμενοι σε μια κυκλοφοριακή συμφόρηση, αλλά χωρίς κανέναν τριγύρω μας. Σε αυτόν τον αόρατο κλοιό, θα θέλαμε να επιστρέψουμε στην ομαλότητα, υποθέτουμε ότι μάλλον δικαιούμαστε να το κάνουμε. Ξαφνικά, θεωρούμε την κανονικότητα το ιερότερο αγαθό μας, ποτέ δεν της είχαμε δώσει μεγάλη σημασία και, αν το σκεφτούμε προσεκτικά, δεν γνωρίζουμε πολύ καλά σε τι συνίσταται: είναι αυτό που απαιτούμε να μας ξαναδώσουν.

Όμως η κανονικότητα έχει διακοπεί και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει μέχρι πότε. Είναι ο καιρός της επικράτησης της ανωμαλίας, πρέπει να μάθουμε να ζούμε σε αυτήν την ανωμαλία, να βρούμε λόγους να την αποδεχτούμε, που να μην είναι μόνο ο φόβος του θανάτου. Μπορεί να είναι αλήθεια ότι οι ιοί στερούνται νοημοσύνης, ωστόσο είναι πιο έξυπνοι από εμάς ως προς το εξής: έχουν την ικανότητα να μεταλλάσσονται γρήγορα, να προσαρμόζονται. Είναι προς το συμφέρον μας να αντλήσουμε διδάγματα. (…).

Ο Ψαλμός 90 περιέχει μια επίκληση που έρχεται συχνά στο μυαλό μου αυτές τις ώρες: «Δίδαξέ μας να μετράμε σωστά τις μέρες μας, έτσι ώστε οι καρδιές μας να συμβαδίζουν με τη σοφία».

Έρχεται στο μυαλό μου ίσως γιατί εν μέσω επιδημίας δεν παύουμε να μετράμε. Υπολογίζουμε τους άρρωστους και τους θεραπευμένους, υπολογίζουμε τους νεκρούς, μετράμε τις νοσηλείες και τα πρωινά των χαμένων μαθημάτων στα σχολεία, μετράμε τα δισεκατομμύρια που καίγονται από τα χρηματιστήρια, τις μάσκες που πωλούνται και τις ώρες που μας χωρίζουν από το αποτέλεσμα του τεστ, μετράμε τα χιλιόμετρα που μας απομακρύνουν από το κέντρο της μόλυνσης και τα δωμάτια των ξενοδοχείων που ακυρώθηκαν, υπολογίζουμε τους δεσμούς μας και όσα αποποιηθήκαμε. Μετράμε και ξαναμετράμε τις ημέρες, κυρίως τις ημέρες, τις ημέρες που θα περάσουν πριν από το τέλος της έκτακτης ανάγκης.

Έχω ωστόσο την εντύπωση ότι ο ψαλμός μας προτείνει μια άλλη στάση: δίδαξέ μας να μετράμε σωστά τις μέρες μας, ώστε να δώσουμε αξία στις μέρες μας. Σε όλες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μας φαίνονται μόνο σαν οδυνηρό διάστημα.

Μπορούμε να πούμε στον εαυτό μας ότι το Covid-19 είναι ένα απομονωμένο ατύχημα, μια τιμωρία ή μια μάστιγα, να φωνάζουμε πως είναι λάθος μόνο αλλονών. Τίποτα δεν μας εμποδίζει. Ή μπορούμε να προσπαθήσουμε να δώσουμε ένα νόημα στη μετάδοση της μόλυνσης. Να χρησιμοποιήσουμε καλύτερα αυτό το κενό χρόνου, να το αξιοποιήσουμε για να συλλογιστούμε πάνω σε όσα η κανονικότητα μας εμποδίζει από το να συλλογιστούμε: πώς φτάσαμε εντέλει μέχρι εδώ, πώς θα επιθυμούσαμε να ξαναπιάσουμε τη ροή της ζωής μας.

Να μετράμε τις μέρες. Με την καρδιά μας να συμβαδίζει με τη σοφία. Να μην επιτρέψουμε να περάσει μάταια όλο αυτός ο πόνος.

Πάολο Τζιορντάνο.

 

 

 

Γεννημένος στο Τορίνο το 1982, διδάκτωρ θεωρητικής φυσικής και μυθιστοριογράφος, ο Πάολο Τζιορντάνο κέρδισε παγκόσμια φήμη από το πρώτο του βιβλίο, Η Μοναξιά των Πρώτων Αριθμών (2008), το οποίο πούλησε πάνω από 3 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως. Ακολούθησαν Το Ανθρώπινο Σώμα (2013), Αξεδιάλυτες Ουσίες (2015) και Καταβροχθίζοντας τον Ουρανό (2019), όλα στις εκδόσεις Le Seuil.

Το πλήρες κείμενο του βιβλίου Contagions του Paolo Giordano, από τις εκδόσεις Seuil, βρίσκεται εδώ:

https://en.calameo.com/read/005979625d140008ddc18?authid=4PKPf5EqldpJ

Στην Ιταλία οι Μολύνσεις θα κυκλοφορήσουν στις 26 Μαρτίου από τις εκδόσεις Einaudi ως ηλεκτρονικό βιβλίο σε συνεργασία με την Corriere della Sera – ο συγγραφέας θα δωρίσει μέρος των πνευματικών του δικαιωμάτων για τη διαχείριση της έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και της επιστημονικής έρευνας.

Στη Γαλλία οι εκδόσεις Le Seuil διαθέτει τις Μολύνσεις (Contagions) προς ελεύθερη ανάγνωση στην ιστοσελίδα της από τις 24 Μαρτίου, πριν από την έντυπη κυκλοφορία στα βιβλιοπωλεία (μετάφραση από τα ιταλικά της Nathalie Bauer, 64 σελίδες, 9,50 ευρώ). Η Le Monde δημοσιεύει αποκλειστικά μεγάλα αποσπάσματα από αυτό το βιβλίο, το οποίο ολοκληρώθηκε πριν από περίπου τρεις εβδομάδες. Μια αιωνιότητα. Αλλά μια προφητική αιωνιότητα.

Μετάφραση Άγγυ Βλαβιανού

Αγαπητοί μου φίλοι,

Όπως είναι κατανοητό στον καιρό του κορονοϊού συμφώνησα με τον εκδότη μου την αναβολή της έκδοσης του βιβλίου μου “Ένα Μπλουζ για την Φώτιση” για ένα διάστημα και μέχρι να επανέλθει η κατάσταση σε κάποια κανονικότητα. Μέχρι τότε σας ευχαριστώ για την αγάπη σας, να προσέχετε, και μείνετε σπίτι. Εύχομαι σύντομα όταν όλα έχουν περάσει να βρεθούμε και να είμαστε όλοι υγιείς και γεροί.

https://iordanisp.wordpress.com/2012/06/21/%CE%BA%CE%B9-%CF%8C%CF%84%CE%B1%CE%BD-%CF%8C%CE%BB%CE%B1-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BD%CF%8C-%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B9/

 

Ο αγαπητός μου Μάνος Δανέζη επέλεξε ένα απόσπασμα από το υπό έκδοση βιβλίο μου το οποίο και έχει προλογίσει για να σχολιάσει την σημερινή μας κατάσταση.Τον ευχαριστώ από καρδιάς

Danezis-Poulkouras

Μάνος Δανέζης: Στις δύσκολες αυτές στιγμές ας θυμάστε μια παλιά αφρικάνικη ρήση: «Δεν υπάρχει τρόπος για να βγεις από την έρημο παρά μόνο αν τη διασχίσεις»

(Από το νέο βιβλίο του Ιορδανη Πουλκούρα,
«Ένα μπλούζ για τη φώτιση», εκδόσεις Αρχέτυπο)

«Η κρίση είναι ευκαιρία, τραγική ευκαιρία να ξαναδούμε πάλι τα θεμελιώδη της ύπαρξης μας. Να δούμε πάλι μετά από χρόνια πως δίπλα μας υπάρχουν άνθρωποι με σάρκα, οστά, και ανάγκες, όπως ακριβώς και εμείς. Με ελαττώματα που μας κάνουν πραγματικούς και ελάχιστα ίσως προτερήματα που αυτά ακριβώς μας κάνουν πολύτιμους για την κοινή μας ζωή. Χρειάζεται να απλώσουμε το χέρι μας, όχι για φιλανθρωπία. Γραπώνουμε γερά το χέρι του «πλησίον» σε αλληλεγγύη. Το χέρι που τραβάς έξω από τη λάσπη είναι το ίδιο που στη συνέχεια θα σε στηρίξει για να σηκωθείς στα πόδια σου.
…… στις δύσκολες αυτές στιγμές ας θυμάστε μια παλιά αφρικάνικη ρήση: Δεν υπάρχει τρόπος για να βγεις από την έρημο παρά μόνο αν τη διασχίσεις»