Ευχές 2018

Advertisements

                                                            Έργο Πάμπλο Πικάσσο

Ο θνητός της Ιστορίας

Σου τό ’λεγα –κι εσύ επέμενες πως ήμουν άγγελος
Είχες δει στη πλάτη μου φτερά,
Μα όχι -σού ’πα- είναι μια εξόστωση,

Ίσως μετατρέπομαι σε δεινόσαυρο,
Σα μία μεταμόρφωση του Κάφκα

Στο είπα: δεν είμαι άγγελος,
Οι άγγελοι δεν πονάνε -εγώ πονώ-

Σου είπα, δεν είμαι άγγελος.
Μη κοιτάς που κάποιες φορές δακρύζω,

Έξαλλου δες: έχω σώμα,
Δεν είμαι καθαρό πνεύμα,
Γερνώ και πεθαίνω λίγο-λίγο,
Κι αρρωσταίνω: δεν είμαι άγγελος.

Πονώ όταν πεθαίνει η χώρα μου,
Όταν σαπίζει σαν πληγή,
Στό ’πα δεν είμαι άγγελος: Οι άγγελοι δεν πονάνε.

Είμαι ένας κοινός θνητός: Ο Θνητός της Ιστορίας
Δεν ξέρω γιατί μ’ έστειλαν εδώ
Δεν ξέρω γιατί με έβαλαν φύλακα στην πύλη
«-Προοριζόταν για σένα
-Σε λίγο θα την κλείσω…»

Δεν έχω μνήμη ούτε έχω λησμονήσει
Όμως, δεν είμαι άγγελος σου είπα
Είμαι –όπως άλλοι χιλιάδες-
ο Θνητός της Ιστορίας,

Κι αν καμιά φορά πετώ σαν άγγελος
Είναι μονάχα στα όνειρά μου….

***

Κατάσταση πραγμάτων

Να, που βρεθήκαμε ξανά, εντός του μέλλοντός μας
Ασθμαίνοντας, σαν ρινόκεροι σε μάχη,
Στον αγριότοπο του παρόντος,
Με τα μάτια ερμητικά ορθάνοικτα,
Ανήμποροι –όπως πάντα–
Σ’ αυτήν την ολοφώτεινή μας νύχτα,
Σ’ αυτό το σκοτεινό ξημέρωμα,
Στο θρόισμα του ανέμου,
Στο κύμα,
Παγιδευμένοι στην επιφάνεια ενός καθρέφτη,
Στο αιχμηρό μεταίχμιο των αιώνων.

***

διάγνωση

«Κυρία μου, -είπε ο ψυχίατρος-
το αγοράκι σας δεν έχει τίποτα.
Και δεν διέγνωσα καμία ψυχικά ασθένεια.
Μόνο μια κάποια τρωτότητα,
Να! είναι που δεν αντέχει,
αυτά τα ψιθυρίσματα στο σκοτάδι, τις σκιές, το
θρόισμα των φύλλων, τους μυριάδες πεθαμένους να
μιλούν και τα αστέρια, τα πετούμενα, τους πελαργούς
των άλλων κόσμων, τις νεράιδες, τις μυρωδιές της
άνοιξης, τα δίδυμα φεγγάρια, την χαρά,
είναι
που μες τις φλέβες του κυλά γάργαρο αίμα, είναι η
αγάπη που δεν αντέχεται, κυρία μου,
είναι που ολοζώντανο το είναι του ξεσπά, κυρία μου,
είναι η αγάπη που κυλά σαν το ποτάμι, η αγάπη…
Γι’ αυτό ξυπνά τα βράδια με εφιάλτες: Είναι που δεν
αντέχει την Αγάπη…»

*Από τη συλλογή “Όταν συναντηθούμε ξανά”, Θεσσαλονίκη 2014.

αναδημοσίευση από το https://tokoskino.me

Johnny Hallyday , 1943- 2017. Au revoir mon ami.

Αναδημοσίευση από το: https://kyklostonfilon.wordpress.com/2017/12/03/από-τη-διάλεξη-του-καθηγητή-αντωνίου/

Μερικά στιγμιότυπα από τη διάλεξη του καθηγητή Αντωνίου. Ήσασταν όλοι εκεί. Ευχαριστούμε και καλή αντάμωση.

1α

 

2α

Και η μικρότερη σε ηλικία ακροάτρια παρακολούθησε με προσοχή τη διάλεξη συνοδεύοντας με υπομονή τους ευτυχισμένους γονείς της.

 

 

3α

 

Τα άγραφα δόγματα του Πλάτωνα

Ο όρος «άγραφα δόγματα» αναφέρεται στις θέσεις του Πλάτωνα για τις αρχές των όντων, που δεν εμπεριέχονται στους διαλόγους του αλλά υποτίθεται ότι εκτέθηκαν προφορικά στην Ακαδημία. Η πεποίθηση για την ύπαρξη άγραφων δογμάτων οφείλεται στον τρόπο που ο Αριστοτέλης παρουσιάζει την πλατωνική οντολογία.

Ο όρος «άγραφα δόγματα»

O όρος «άγραφα δόγματα» προήλθε από ένα χωρίο των Φυσικών, όπου ο Αριστοτέλης διακρίνει όσα λέει ο Πλάτων στον  Tίμαιο από όσα λέει «στα λεγόμενα άγραφα δόγματα»(209b14-15). Η αναφορά του Αριστοτέλη οδήγησε στην υπόθεση ότι ο Πλάτων κράτησε εκτός των διαλόγων ένα μέρος της προφορικής του διδασκαλίας. Και καθώς η διδασκαλία αυτή αναφέρεται στις πρώτες αρχές των όντων, ορισμένοι ερμηνευτές θεώρησαν ότι τα «δόγματα» αυτά προορίζονταν μόνο για τον στενό κύκλο των μυημένων Πλατωνικών, κατά το πρότυπο των μυστικών δογμάτων τωνΠυθαγορείων . Η ύπαρξη άγραφων πλατωνικών θεωριών ενισχύεται από όσα λέει ο Πλάτων στον Φαίδρο , όπου κατακρίνει τα μειονεκτήματα της γραφής και τάσσεται υπέρ της προφορικής μετάδοσης της αληθινής φιλοσοφίας (276de κ.ε.), και στην 7η Επιστολή , όπου δηλώνει ότι ότι για την ίδια την ουσία των όντων, για το αντικείμενο της πραγματικής του μελέτης, δεν έχει γράψει ποτέ κανένα σύγγραμμα ούτε σκοπεύει να γράψει (341eκ.ε).

Τι είναι τα άγραφα δόγματα

H συνοπτική έκθεση της πλατωνικής οντολογίας στο Α.6 των Μετά τα φυσικά αποτελεί ουσιαστικά τη μοναδική ακλόνητη μαρτυρία που διαθέτουμε για την ύπαρξη των άγραφων δογμάτων. Στο κείμενο αυτό ο Aριστοτέλης θεωρεί δεδομένη την υπέρβαση της οντολογίας των διαλόγων, και παρουσιάζει τον Πλάτωνα υπέρμαχο της ταύτισης των Ιδεών με τους ιδεατούς Αριθμούς και της αναγωγής τους σε δύο ανώτατες αρχές μαθηματικής φύσεως, στο Ένα και στηνΑόριστο Δυάδα. Στις αρχές αυτές αναφέρεται και σε άλλα κείμενα του ο Aριστοτέλης· κατά κανόνα όμως μιλά γενικά για την πλατωνική παράδοση, αποφεύγοντας να αποδώσει συγκεκριμένες θεωρήσεις ονομαστικά στον Πλάτωνα. Όσο για τις πληροφορίες των μεταγενεστέρων, του Θεόφραστου, του Σέξτου Eμπειρικού και των σχολιαστών του Aριστοτέλη , αυτές έχουν μικρότερη βαρύτητα, καθώς προέρχονται από δεύτερο χέρι, πιθανόν μάλιστα από ερμηνείες των ίδιων των αριστοτελικών κείμενων. Aν δεν υπήρχε λοιπόν το κείμενο του Αριστοτέλη, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι τα άγραφα δόγματα του Πλάτωνα είναι ένας μύθος, και ότι η μαθηματικοποίηση της πλατωνικής οντολογίας είναι έργο αποκλειστικά του Σπεύσιππου και του Ξενοκράτη . H βαρύτητα όμως της μαρτυρίας του Aριστοτέλη δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Η απόσταση που χωρίζει την παρούσα έκθεση από όσα γράφονται για τις Iδέες στους διαλόγους είναι τόσο μεγάλη, που καθιστά απίθανη την εκδοχή ότι έχουμε εδώ απλώς την αριστοτελική ερμηνεία των πλατωνικών κειμένων.

«[Ο Πλάτων] θεώρησε ότι τα στοιχεία των Ιδεών είναι στοιχεία όλων των όντων. Έτσι λοιπόν, το Mέγα και το Mικρό είναι αρχές ως ύλη, ενώ το Ένα είναι αρχή ως ουσία. Γιατί οι Ιδέες είναι οι αριθμοί που προκύπτουν από το Mέγα και το Mικρό μέσω μέθεξης στο Ένα. Όταν ισχυριζόταν ότι το Ένα είναι ουσία και ότι δεν αποδίδεται σε κάποιο άλλο ον ως κατηγόρημα, έλεγε παρόμοια πράγματα με τους Πυθαγορείους, όπως επίσης και όταν έλεγε ότι οι αριθμοί αποτελούν αιτίες της ουσίας για όλα τα άλλα πράγματα. Δική του όμως ιδιαιτερότητα ήταν ότι στη θέση του ενός απείρου έβαλε τη Δυάδα, οπότε το Mέγα και το Mικρό συνιστούσαν πλέον το άπειρο. Eπιπλέον, ο Πλάτων τοποθετεί τους αριθμούς χωριστά από τα αισθητά, ενώ οι Πυθαγόρειοι ισχυρίζονται ότι τα ίδια τα πράγματα είναι αριθμοί και δεν θεωρούν τα μαθηματικά ενδιάμεσες οντότητες… Και στο ερώτημα ποια είναι η υποκείμενη ύλη, στην οποία εδράζονται οι Ιδέες όταν αποδίδονται στα αισθητά και το Ένα όταν αποδίδεται στις Iδέες, ο Πλάτων απάντησε ότι αυτή είναι η Δυάδα, το Mέγα και το Mικρό. Aκόμη απέδωσε στα δύο αυτά στοιχεία την αιτία αντιστοίχως του καλού και του κακού» (987b18-988a15).

Ο Αριστοτέλης λοιπόν ισχυρίζεται ότι οι πλατωνικές Iδέες δεν καταλαμβάνουν το ύψιστο οντολογικό επίπεδο. Εδώ παρουσιάζονται ως παράγωγες έννοιες ή οντότητες, οι οποίες ανάγονται σε δύο ανώτατες αρχές: στο Ένα και στην Δυάδα (η οποία ονομάζεται επίσης «το μέγα και το μικρόν»). Oι δύο αυτές αρχές έχουν πυθαγόρεια καταγωγή και αντιθετική φύση, ενώ η ερμηνεία του ίδιου του Aριστοτέλη είναι ότι το Ένα λειτουργεί ως ειδικό αίτιο των όντων, ενώ η Δυάδα (που είναι «αόριστος», δηλαδή απροσδιόριστη) ως ύλη. Oι Iδέες παράγονται οντολογικά από τη «μέθεξη» της Δυάδας στο Ένα (μολονότι δεν είναι καθόλου σαφές πως γίνεται αυτή η «παραγωγή»), και ταυτίζονται πλέον με τους ιδεατούς Αριθμούς, μια καινοφανή κατηγορία νοητών οντοτήτων, που διατηρούν όλα τα γνωρίσματα των Iδεών έχουν όμως μαθηματική φύση.

Έχουμε πλέον μια σύνθετη ιεραρχία του Όντος, με περισσότερα επίπεδα πραγματικότητας. Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για τριμερή οντολογία –οι πρώτες αρχές, οι ιδεατοί Aριθμοί, τα αισθητά.Ασαφέςόμως παραμένει αν το Ένα και η Δυάδα θα πρέπει να τοποθετούν στο ίδιο οντολογικό επίπεδο, αφού πολλές φορές δημιουργείται η εντύπωση ότι το Ένα προτάσσεται ιεραρχικά (αν όντως ταυτίζεται με το Αγαθό ).

Η μαρτυρία των πλατωνικών διαλόγων

Η θεωρία των Ιδεών , όπως εκτίθεται στους μέσους διαλόγους , είναι αλήθεια ότι δημιουργεί αρκετά προβλήματα, αφού διχοτομεί ριζικά την πραγματικότητα σε δύο εντελώς ανεξάρτητα βασίλεια. Φαίνεται ότι ο Πλάτων συνειδητοποίησε τα προβλήματα, και στον Παρμενίδη προβαίνει σε μια κριτική της θεωρίας των Ιδεών προς δύο κατευθύνσεις: 1. Θα πρέπει να βρεθεί μια πιο ουσιαστική και λειτουργική σύνδεση Ιδεών και αισθητών (το πρόβλημα της «μετοχής», του Ενός και των Πολλών). 2. Θα πρέπει να προσδιοριστεί ένα δίκτυο σχέσεων ανάμεσα στις ίδιες τις Ιδέες, αφού είναι προφανές ότι οι Ιδέες «συμπλέκονται» μεταξύ τους.

Και τα δύο προβλήματα αντιμετωπίζονται κατά κάποιο τρόπο στους ύστερους πλατωνικούς διαλόγους. Η αμοιβαία επικοινωνία των Ιδεών διασώζεται μέσα από τη μέθοδο της «συναγωγής» και της «διαίρεσης », που γίνεται η κυρίαρχη μορφή της πλατωνικής διαλεκτικής στον Σοφιστή , τον Πολιτικό και τον Φίληβο . Και ο αισθητός κόσμος αναβαθμίζεται εντυπωσιακά, μέσα από μια προσπάθεια να αναδειχθεί η μαθηματική του δομή (Τίμαιος ), η παρουσία στο εσωτερικό του αρμονικών «μείκτών», «πέρατος» και «απείρου» (Φίληβος).

Μια εύλογη λοιπόν ανασυγκρότηση θα ήταν ότι ο Πλάτων στρέφεται προς τους αριθμούς, γιατί, πέρα από την αναμφισβήτητη γοητεία που ασκούν τα μαθηματικά στη σκέψη του, ο αριθμός συμπυκνώνει την οργανική σχέση του Ενός και του Πολλών, της ενότητας και της πολλαπλότητας, που είναι ο πυρήνας της πλατωνικής μεταφυσικής. Ο Πλάτων συλλαμβάνει την ομοιότητα ή την αναλογία Ιδεών και αριθμών. Οι Ιδέες στην ύστερη πλατωνική οντολογία επιζητούν να εκφράσουν την ίδια δυαδικότητα με τους αριθμούς. Eίναι οντότητες που μετέχουν ταυτοχρόνως στο πέρας και στο άπειρο, όπου το πέρας επιβάλλει μέτρα και καθορισμούς στην αοριστία του απείρου: μετέχουν επομένως κι αυτές στο Ένα και στο Πλήθος. Από τη στιγμή όμως που οι Ιδέες-Αριθμοί εκφράζουν την οργανική σχέση Ενός και Πλήθους, δεν αποτελούν πρωταρχικές οντότητες. Προηγούνται οντολογικά δύο πρώτες αρχές, η μία από τις οποίες θα πρέπει να αποδίδει την ενότητα και τη σταθερότητα και η δεύτερη την πολλαπλότητα και την απροσδιοριστία.

Επομένως, οι ύστεροι πλατωνικοί διαλόγοι βρίσκονται αρκετά κοντά στα λεγόμενα άγραφα δόγματα του Πλάτωνα, και δεν υπάρχει ουσιαστικός λόγος για να απορρίψουμε την αριστοτελική μαρτυρία.

 

Συγγραφέας: Βασίλης Κάλφας
  • Cherniss, H. Aristotle’s Criticism of Plato and the Academy. Bαλτιμόρη, 1944.
  • Κάλφας, Β, Aριστοτέλης, Μετά τα φυσικά Α – «O Aριστοτέλης και η μαθηματική φιλοσοφία της Aκαδημίας» 80-132. Aθήνα, 2009.
  • Robin, L. La théorie platonicienne des idées et des nombres d’après Aristote. Παρίσι, 1908.
  • Gaiser, K, Platons ungeschriebene Lehre. Stuttgart, 1963.
  • Krämer, H.J, Arete bei Platon und Aristoteles. Zum Wesen und zur Geschichte der platonischen Ontologie. Heidelberg, 1959.
  • Burkert, W, Lore and Science in ancient Pythagoreanism. Καίμπριτζ Μασσ., 1972.

Αναδημοσίευση από το https://theancientwebgreece.wordpress.com

Κι ήθελε ακόμη…

Κι ήθελε ακόμη πολύ φως να ξημερώσει. Όμως εγώ
Δεν παραδέχτηκα την ήττα. Έβλεπα τώρα
Πόσα κρυμμένα τιμαλφή έπρεπε να σώσω
Πόσες φωλιές νερού να συντηρήσω μέσα στις φλόγες.
Μιλάτε, δείχνετε πληγές αλλόφρονες στους δρόμους
Τον πανικό που στραγγαλίζει την καρδιά σας σα σημαία
Καρφώσατε σ’ εξώστες, με σπουδή φορτώσατε το εμπόρευμα
Η πρόγνωσις σας ασφαλής: Θα πέσει η πόλις.

Εκεί, προσεχτικά, σε μια γωνιά, μαζεύω με τάξη,
Φράζω με σύνεση το τελευταίο μου φυλάκιο
Κρεμώ κομμένα χέρια στους τοίχους, στολίζω
Με τα κομμένα κρανία τα παράθυρα, πλέκω
Με κομμένα μαλλιά το δίχτυ μου και περιμένω.

Όρθιος και μόνος σαν και πρώτα περιμένω.

Από τη συλλογή Η συνέχεια (1954) του Μανόλη Αναγνωστάκη

Αναδημοσίευση από το https://authormanolis.wordpress.com

 

Μαθητεία

Μαθαίνεται η Αγάπη,
Μαθαίνεται από μέσα, αποστηθίζεται.

Όπως η θλίψη, όπως η έκσταση.

Τ’ άφωνα ψάρια δεν πηγαίνουν
Σχολείο να μάθουν τη σιωπή,
Την εκθαμβωτική θαλάσσια αγάπη
Μες σε βαθιά κρησφύγετα.

Τα ερωτικά πουλιά δε μελετούν
Μαθήματα αγάπης∙ δε γράφουν
Τις τέσσερις πράξεις της
Στις πλάκες τους οι πεταλούδες.

Ίσως μονάχα οι Άγγελοι να μαθαίνουν
Λέξεις, ονόματα, κομμένες συλλαβές,
Συλλαβίζοντας τον έρωτα μες στην ουράνιαν ερημία.

Ίσως να ξέρουν καλά τη σιωπή της Αγάπης,
Τη γλώσσα της σιωπής, τον ανεκλάλητον έρωτα των πραγμάτων.

Αυτή τη γλώσσα, αυτή τη Μουσική,
Αυτή μαθαίνουν τα δάχτυλά μου.

Τα δάχτυλά μου, τα χείλη μου, τα έκπληχτα μάτια.

Από τη συλλογή Το Δίχτυ των ψυχών (1965) του Γιώργου Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

 

Αναδημοσίευση από το https://thepoetsiloved.wordpress.com/ της Βίκυς Παπαπροδρόμου