Ιανουαρίου 2014


Η Εσωτερική Πόρτα

Στέφανος Ελμάζης περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

 Να θυμάσαι πως αυτό που πραγματικά είσαι, είναι που θεραπεύει, όχι αυτό που γνωρίζεις.    Κ. Γιουνγκ

 Πιστεύω πως δεν υπάρχει άνθρωπος που στοιχειωδώς «ψάχνεται» και δεν θα ήθελε να είναι αλλιώς. Δεν θα ήθελε να είναι διαφορετικός, όχι με όρους (μόνο) υλικών αγαθών, καλύτερης δουλειάς, καλύτερων συνθηκών ζωής γενικά, αλλά και με όρους εσωτερικής κατάστασης, που συχνά μεταφράζεται ως ακεραιότητα, ηρεμία, καλοσύνη, αγάπη, εσωτερική ελευθερία κοκ.

Ωστόσο, παρά την επιθυμία μας να είμαστε αλλιώς, να είμαστε πιο άνθρωποι, πιο αληθινά εμείς (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό), διαπιστώνουμε με έκπληξη –και συχνά με οδύνη– πως κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου εφικτό: υπάρχει ένα τεράστιο κενό, ένα χάσμα, ανάμεσα σε αυτό που είμαι και σε αυτό που θα ήθελα ή θα έπρεπε να είμαι. Και αυτό το κενό, εάν είμαστε κάπως ειλικρινείς με τον εαυτό μας, δεν ξέρουμε πώς να το γεφυρώσουμε.

Αντίθετα, οι όποιες προσπάθειες κάνουμε να το γεφυρώσουμε από μόνοι μας, στη συντριπτική τους πλειοψηφία καταλήγουν σε αποτυχία. Η συνέχεια είναι γνωστή: είτε απογοητευόμαστε και τα παρατάμε, είτε αναζητούμε ποικίλα υποκατάστατα με μια δόση «πνευματικότητας», που θα μας δώσουν την ψευδαίσθηση ότι «κάτι κάνουμε» ώστε να ικανοποιηθεί η πρωταρχική μας επιθυμία, να είμαστε αλλιώς. Κάπως έτσι, όμως, το προσωπικό μας ψέμα μεγαλώνει…

Και όσο το ψέμα μεγαλώνει, όσο οι αυταπάτες ισχυροποιούνται, τόσο χάνουμε τη δυνατότητα να προσεγγίσουμε την «είσοδο», την εσωτερική πόρτα που οδηγεί σε αυτό το αλλιώς που εξ αρχής αναζητούμε.

Και μάλιστα, επειδή τίποτε σε αυτή τη ζωή δεν μένει ακίνητο, στάσιμο, δεν μένουμε απλώς μακριά από την είσοδο, αλλά απομακρυνόμαστε συνεχώς όλο και περισσότερο από τη στιγμή που εξακολουθούμε να επενδύουμε στο ψέμα και στις επινοήσεις του νου μας.

 

Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, ίσως παράλογο  για τη συνηθισμένη μας σκέψη, η μόνη ελπίδα μας να κρατηθούμε κοντά στην εσωτερική πόρτα, είναι να δούμε κατάματα, να παραδεχθούμε, χωρίς ενοχές, την αδυναμία μας: ότι δηλαδή δεν μπορούμε από μόνοι να γεφυρώσουμε το χάσμα. Εάν μπορούσαμε, θα το είχαμε ήδη κάνει.

Μια γνήσια τέτοια παραδοχή από μέρους μας, όσο κι αν φαίνεται παράλογο, είναι το πρώτο βήμα, το πρώτο σκαλοπάτι στην υλοποίηση της γέφυρας που οδηγεί στην εσωτερική πόρτα.

Κάνοντας το πρώτο βήμα, ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια επόμενη, παράλογη εκ πρώτης κι αυτή, «παρενέργεια» της παραπάνω παραδοχής μας, που είναι η αύξηση της επιθυμίας μας να είμαστε αλλιώς!

Και όχι μόνο: το αλλιώς αρχίζει να αποκτάει ποιοτικά χαρακτηριστικά που πριν δεν είχε. Ένα από αυτά είναι ένα είδος σταθερής αναρώτησης για τον εαυτό μου, για το ποιος ή τι πραγματικά είμαι, ή, ακόμη, γιατί τα πράγματα, οι ανθρώπινες καταστάσεις είναι αυτές που είναι – ένα είδος, θα λέγαμε, υγιούς πραγματισμού.

Ασφαλώς αναφερόμαστε σε μια εσωτερική αναζήτηση που φέρνει τον  άνθρωπο όλο και πιο κοντά σε εκείνο που βιωματικά και με ειλικρίνεια μπορεί να αναγνωρίσει ως αληθινό στον εαυτό του.

Και τι θα δει ένας άνθρωπος που με ειλικρίνεια θα κοιτάξει τον εαυτό του; Θα δει, με μεγάλη καθαρότητα, δυο εαυτούς, δυο επίπεδα ύπαρξης μέσα του: το ένα επίπεδο είναι η συνηθισμένη του κατάσταση, με τις αντιφάσεις και τη σύγχυση που καθημερινά επικρατεί.

Το άλλο επίπεδο είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, κάτι πολύ πιο λεπτό, η «χώρα του αλλιώς», ο «κόσμος των μεγαλύτερων δυνατοτήτων» που συνεχώς νιώθει μακριά του.

Η αντίληψη των δυο αυτών επιπέδων, η επίγνωση ότι κανείς ανήκει σε δυο κόσμους και όχι σε έναν, είναι που δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις για το άνοιγμα της εσωτερικής πόρτας.

Ταυτόχρονα, έρχεται η ξεκάθαρη αντίληψη, ότι αυτό που είναι αληθινά το πιο σημαντικό μέσα μας, είναι κρυμμένο πίσω από έναν τοίχο αποκτημένων συνηθειών, πεποιθήσεων, ενοχών – που λειτουργεί σαν ένα είδος καθρέφτη που μας εμποδίζει να δούμε την πραγματικότητα.

 

Κι επειδή τίποτε δεν μεταφέρει καλύτερα στην ψυχή μας τις μεγάλες αλήθειες από μια σοφή ιστορία, επιτρέψτε μου να κλείσω αυτό το «Αντί Προλόγου» με μια μικρή ιστορία από το Ταλμούδ:

Ο Ακίμπα ήταν στο κρεβάτι του, στα τελευταία του. Κάποια στιγμή κοίταξε το δάσκαλό του και άρχισε να θρηνεί, νιώθοντας ότι όλη του η ζωή ήταν μια αποτυχία.

Ο δάσκαλός του πλησίασε πιο κοντά και τον ρώτησε γιατί νιώθει έτσι. Ο Ακίμπα του εξομολογήθηκε ότι δεν είχε ζήσει όπως ο Μωυσής, και συνέχισε να κλαίει λέγοντας ότι αυτό που φοβόταν περισσότερο ήταν πώς θα τον κρίνει ο Θεός.

Τότε, ο δάσκαλός του έσκυψε προς το μέρος του και ευγενικά του ψιθύρισε: «Ο Θεός δεν θα κρίνει τον Ακίμπα για το ότι δεν ήταν ο Μωυσής, ο Θεός θα κρίνει τον Ακίμπα για το ότι δεν ήταν ο Ακίμπα…»

 

 Στέφανος Ελμάζης

elmaz@archetypo.com.gr

 

Advertisements

                                                                                              Οι Δυο Τσέπες

ΕΝ ΙΟΡΔΑΝΗ απο το ΑΒΑΤΟΝ

 

Ο λόγος για τη Δύναμη, στις διάφορες μορφές και έννοιές της, καλέ μου αναγνώστη, στο Φάκελο αυτού του τεύχους του ΑΒΑΤΟΝ. Σίγουρα, στις σελίδες του θα φωτιστούν πολλές από τις εσωτερικές όψεις της. Εγώ, ως συνήθως, θα αρκεστώ στα αρχέτυπα της καθημερινότητάς μας…

 

Δύναμη: Μια έκφρασή της είναι στους πρησμένους μύες που παλεύουν να σκίσουν τα μαύρα μπλουζάκια και τα ομοιόχρωμα παντελόνια των αποφοίτων γυμναστηρίων, ειδικών δυνάμεων και ανάλογων ευαγών ιδρυμάτων.

Μια διαμετρικά αντίθετη, αλλά εξίσου ισχυρή, έκφρασή της είναι αυτή που απορρέει από τη σιγουριά της χωρίς όριο πιστωτικής κάρτας ενός γιάπη (ναι, υπάρχουν ακόμα τέτοια κατάλοιπα γύρω μας).

Υπάρχει και ο συνδυασμός των δύο άκρων, με κοινό σημείο τους το γουρλωμένο βλέμμα – σημάδι της δύναμης, της προσήλωσης και της ενεργητικότητας που τους πλημμυρίζει ή, κακόπιστα, των χημικών που κυλάνε στο αίμα τους.

Ένας συνδυασμός που εμπλουτισμένος με πτυχίο κάποιου διάσημου πανεπιστημίου της Εσπερίας ( LSE, Harvard κλπ.), με απαραίτητες γνώσεις κοινωνικής ψυχολογίας και φιλανθρωπική συμμετοχή σε ΜΚΟ, αποφασίζει με έκδηλη ηδονή για τη ζωή πολλών ή περισσότερων ανθρώπων.

Ο συνδυασμός της θηριώδους δύναμης που διαχειρίζονται και της απίστευτης άγνοιας της πραγματικότητας, τους κάνει ποθητούς σε κάθε σαλόνι, κλαμπ και μυστική οργάνωση, εκτός από μία: τη μόνη μυστική οργάνωση που ιδρύθηκε από ελάχιστους μύστες με σκοπό την προστασία του Ελληνισμού από της ενδογήινες επιβολές, αλλά κυρίως από όντα από το διάστημα (ΟΥΦΟ), που για εκατομμύρια χρόνια ψάχνουν να βρουν τρόπο να μας εξαφανίσουν ως φυλή, έθνος και προσωπικά έναν-έναν, και όχι μόνο εμένα αλλά κι εσένα, αναγνώστη μου, που ανύποπτος με διαβάζεις αυτή τη στιγμή.

ΚΔΩΑ είναι το όνομα της περιβόητης αυτής μυστικής οργάνωσης, που σημαίνει Κτηνώδης Δύναμη Ωγκώδης Άγνοια. Το Ω γιατί έτσι αρέσει στον ιδρυτή της Πάνο Κουτρουμπούση, σουρεαλιστή σκαπανέα του ελληνικού υπαρξισμού και του μπιτ κινήματος του ‘60. Οι οπαδοί της ορθής γραφής ας παραπονεθούν στους προαναφερθέντες ισχυρούς της καθημερινότητάς μας…

confucius-quote-660x429

Και τώρα, μετά από αυτή την γκροτέσκο εικονογράφηση των δυο άκρων, επιτρέψτε μου να προχωρήσω στην απεικόνιση πιο πραγματικών αντιθέσεων,  που η χειραγώγησή τους μπορεί, κατά την ταπεινή μου γνώμη, να μας αποκαλύψει μια διαχρονική μορφή δύναμης.

Ο παππούς Αριστοτέλης έλεγε ότι ο δρόμος προς την αρετή περνά από την επίκτητη ικανότητα επιλογής, η οποία διδάσκεται και απαιτεί χρόνο και εμπειρία, και επίσης από το έθος – δηλαδή το σύνολο των διανοητικών και ηθικών αρχών που πρέπει να γίνουν κτήμα του αναζητητή για να κατανοήσει το κεντρικό χαρακτηριστικό της, που είναι η μεσότητα. Με άλλα λόγια, «η αρετή βρίσκεται στο μέσον μεταξύ δυο άκρων».

Είναι η δύναμη να γνωρίζεις απολύτως το σύνολο των πραγμάτων από άκρο σε άκρο, αλλά να επιλέγεις τα για εσένα απαραίτητα, λειτουργώντας χωρίς πάθη, αυτάρκης και προσηλωμένος στην πορεία που έχεις επιλέξει.

Και βέβαια, να προσέξουμε τις νεοελληνικές απλουστεύσεις, γιατί αυτή η μεσότητα δεν είναι η μετριότητα, όπως λανθασμένα εκλαμβάνεται από πολλούς.

Για τη Μέση Οδό, που σου δίνει τη δύναμη να βαδίσεις πέρα από τη Νιρβάνα, μίλησε και ο Σιντάρτα διδάσκοντας τις Τέσσερις Ευγενικές Αλήθειες.

Ο Βούδας θεωρεί την ύπαρξη πόνο. Πηγή αυτού του πόνου είναι η επιθυμία. Ο δρόμος που διαλύει την άγνοια και οδηγεί στην επίγνωση και τη λύτρωση από τον πόνο, βρίσκεται ανάμεσα στην εγωιστική ικανοποίηση των παθών και την υπερβολική άσκηση.

Οι Τέσσερις Ευγενικές Αλήθειες είναι: η Φύση του Πόνου, η αιτία του Πόνου, η εξάλειψη του Πόνου, η ατραπός που οδηγεί στην εξάλειψη του Πόνου.

 

Η Τέταρτη Αλήθεια δείχνει τον τρόπο με τον οποίο οδηγούμαστε στην εξάλειψη του πόνου και στη λύτρωση, και είναι γνωστή στο Βουδισμό ως η Μέση Οδός ή το Οκταπλό Μονοπάτι, με πρώτο μέρος του το «Μονοπάτι της Θέασης» και δεύτερο το «Μονοπάτι της Μεταμόρφωσης».

Όλα αυτά ακούγονται κάπως παράξενα, γι’ αυτό κάποτε ο Δάσκαλος είπε: «Ξέρω πώς γίνεται και δεν καλλιεργείται το Τάο: οι σοφοί το υπερβαίνουν και οι ανόητοι δεν το προσεγγίζουν. Ξέρω πώς γίνεται και η Μέση Οδός δεν κατανοείται: οι προικισμένοι άνθρωποι την υπερβαίνουν και οι ανάξιοι δεν την προσεγγίζουν».

Ενδεχομένως βέβαια όλα τα παραπάνω να φαίνονται πολύ «ανατολίτικα» στην αντίληψή μας και να μη θέλουμε ούτε να τα ακούσουμε. Ωστόσο, για τα δυο άκρα μίλησε μαγικά ο Νίκος Καζαντζάκης σχολιάζοντας έναν άλλον μεγάλο, τον Νίτσε:

«Μπορεί ποτέ το Κακό να μπει στην υπηρεσία του Καλού και να συνεργαστεί μαζί του; Με τον καιρό όσο μελετούσα το έργου του αντίθεου προφήτη, ανέβαινα από σκαλί σε σκαλί σε μια μυστική παράτολμη ενότητα. Το Καλό και το Κακό, έλεγα, είναι οχτροί, να το πρώτο σκαλοπάτι της μύησης.  Το Καλό και το Κακό είναι συνεργάτες, αυτό είναι το δεύτερο, το πιο αψηλό σκαλοπάτι της μύησης. Το Καλό και το Κακό είναι ένα! Αυτό είναι το πιο αψηλό, όπου ως τώρα μπόρεσα να φτάσω σκαλοπάτι».

Η γνώση και η χρήση λοιπόν κατ’ αναλογία των δυο άκρων είναι ένα είδος μύησης. Όλα είναι ένα και η μαγική δύναμη είναι όταν γνωρίζεις και τα δυο άκρα, και χωρίς πάθος ή επιδίωξη τα αγκαλιάζεις και τα χρησιμοποιείς κατά περίσταση στο δρόμο που σε οδηγεί πέρα από αυτά.

 

Και θα το κάνω ακόμα απλούστερο με μια μικρή και πασίγνωστη παραβολή, που λένε πως την είπε πρώτη φορά ένας ραβίνος, ο Simcha Bunim, που έζησε τον 8ο αιώνα.

Ο καθένας μας από τη στιγμή που θα καταλάβει τον εαυτό του αντιλαμβάνεται πως έχει δυο τσέπες, και σε κάθε μια από αυτές υπάρχει ένα διαφορετικό σημείωμα. Όταν νιώθει ασήμαντος, αποθαρρημένος και απαρηγόρητος, βιώνοντας την απόλυτη κατάθλιψη, πρέπει να ψάχνει στη δεξιά του τσέπη. «Για χάρη μου δημιουργήθηκε ολόκληρος ο κόσμος», του υπενθυμίζει εμφατικά αυτό που τον συνοδεύει από την γέννησή του.

Όμως, όταν καταλάβει πως αισθάνεται πολύ ψηλά και πανίσχυρος, τότε πρέπει να αναζητήσει βαθιά, στην αριστερή του τσέπη. «Δεν είμαι πάρα μόνο σκόνη και στάχτη», του θυμίζει πάλι ο εαυτός του.

Όταν κανείς έχει βιώσει τα πάντα και έχει κατανοήσει την ισχύ της αρετής στην οποία οδηγεί η Μέση Οδός, τότε καμία δύναμη δεν μπορεί να του κάνει τίποτε περισσότερο από το να του χαϊδέψει το πρόσωπο σαν πρωινή αύρα…

 

ΠΗΓΕΣ

Κομφούκιος, Η διδασκαλία της μέσης οδού – Η μεγάλη μάθηση, Πύρινος Κόσμος

Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια, Ζήτρος

 

 

peanuts_happiness

Παροιμίες της Κόλασης *

Τον καιρό της σποράς μάθαινε,τον καιρό του θερισμού δίδασκε,τον χειμώνα απολάμβανε.

Οδήγησε το κάρο και το αλέτρι σου πάνω από τα κόκαλα των νεκρών.

Ο δρόμος της υπερβολής οδηγεί στο παλάτι της σοφίας.
Η Σύνεση είναι μια πλούσια άσχημη γεροντοκόρη,που τη φλερτάρει η Ανικανότητα.
Αυτός που επιθυμεί αλλά δεν πράττει,γεννάει την πανούκλα.
Το κομμένο σκουλήκι δίνει άφεση στο αλέτρι.
Ρίξε στο ποτάμι εκείνον που αγαπάει το νερό.

Ο ηλίθιος δε βλέπει το ίδιο δέντρο που βλέπει ο σοφός.

Αυτός που το πρόσωπό του δεν αναδίδει φως,δεν θα γίνει ποτέ αστέρι.

Η Αιωνιότητα είναι ερωτευμένη με τους καρπούς του χρόνου.

Η εργατική μέλισσα δεν έχει καιρό για θλίψη.

Τις ώρες της τρέλας τις μετράει το ρολόι. Της σοφίας όμως κανένα ρολόι δε μπορεί να τις μετρήσει.

Οι τροφές που χορταίνουν δεν πιάνονται με δίχτυ ή παγίδα.

Την κακή χρονιά βγάλε το τεφτέρι,το ζύγι και το μέτρο.

Κανένα πουλί δεν ανεβαίνει στα ύψη, αν πετάει με τις δικές του φτερούγες.

Το νεκρό κορμί δεν παίρνει εκδίκηση για τις πληγές του.

Η πιο υψηλή πράξη είναι να επιδιώκεις μιαν άλλη.

Αν ο τρελός επέμενε στην τρέλα του,θα γινόταν σοφός.

Η τρέλα είναι ο μανδύας της απάτης.

Η ντροπή είναι ο μανδύας της έπαρσης.

Αυτοί που καταπιέζουν τις επιθυμίες τους, το κάνουν επειδή οι επιθυμίες τους είναι τόσο αδύναμες, ώστε μπορούν να καταπιεστούν.

Το μέλλον δεν είναι δώρο. Είναι επίτευγμα.

Ο αδύνατος στο θάρρος είναι δυνατός στην πονηριά.

Αν οι πόρτες της αντίληψης καθαρίζονταν, το κάθε τι θα παρουσιαζόταν στον άνθρωπο όπως πραγματικά είναι: άπειρο.

*Οι γάμοι του ουρανού και της κόλασης, Γουίλλιαμ Μπλέηκ

από το http://elmageblog.blogspot.gr/2014/01/blog-post_24.html