Ιουλίου 2013


     Ποιος φοβάται τον Κακό Λύκο;

“Εν Ιορδάνη”, από το Περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

Πριν από μερικούς μήνες, σε αυτό εδώ το περιοδικό, ο καθηγητής Μάνος Δανέζης είχε αναφερθεί στους τρεις πρωταρχικούς φόβους του ανθρώπου και στα πολιτιστικά συστήματα που ξεπήδησαν από την προσπάθειά του να τους αντιμετωπίσει.

Ο φόβος απέναντι στη φύση γέννησε τις επιστημονικές κοσμοθεωρίες, ο μεταφυσικός φόβος τις θρησκείες και ο φόβος της φυσικής επιβίωσης τις κοινωνικές φιλοσοφίες και τα συστήματα αξιών που διέπουν τις διάφορες κοινωνίες.

Ωστόσο, παρά τη μεγάλη εξέλιξή μας, παρά την απίστευτη τεχνολογία μας, τα πρωτόγονα στοιχεία που γέννησαν αυτούς τους φόβους εξακολουθούν να είναι ενεργά και ακμαία. Στην πραγματικότητα, ελάχιστα διαφέρουμε από τους ήρωες των παραδοσιακών παραμυθιών. Εξακολουθούμε να περιφερόμαστε, ολομόναχος ο καθένας, σ’ ένα σκοτεινό δάσος, με την αγωνία ότι κάπου παραμονεύει η κακή μάγισσα ή ο κακός λύκος.

Την ίδια στιγμή, χαμένοι στις πολιτισμένες ασχολίες μας, ξεχνάμε τα ουσιώδη της ύπαρξής μας, τα οποία όμως, όπως φαίνεται, τα θυμάται μάλλον πολύ καλά κάποιος άλλος.

Ενώ εμείς αναζητούμε νέους κόσμους κοινωνικότητας σε κάποιο facebook, ο «κακός λύκος», παίζοντας με τα θεμελιώδη του υποσυνείδητού μας, παραμένει ακμαίος έως τη στιγμή που θα επιλέξει  το επόμενο γεύμα του.

Και επειδή όλος μας ο πολιτισμός εστιάστηκε στην προσπάθειά μας να ξεπεράσουμε το φόβο, ο λύκος για δόλωμα μάς προτείνει την ευτυχία  και την απόλαυση. Μια λαχταριστή λιχουδιά που μας οδηγεί πασιχαρείς κατευθείαν στα σαγόνια της καθημερινότητάς μας…

bbw

Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα εκδόθηκαν δυο κορυφαία «δυστοπικά» βιβλία, που περιέγραφαν μια μελλοντική κοινωνία, διόλου ιδανική, εντελώς απάνθρωπη: Ο Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος του Άλντους Χάξλεϊ (1932) και το 1984 του Τζορτζ Όργουελ (1948).

Ο Όργουελ περιέγραφε ένα σύστημα στηριγμένο στη βία και τον εκφοβισμό των ανθρώπων. Ωστόσο, ένα τέτοιο σύστημα, όπως απέδειξε η Ιστορία, είναι καταδικασμένο να καταρρεύσει. Οι άνθρωποι, μέσα στον τρόμο τους,  μελετούν τους τρομοκράτες και κάποια στιγμή βρίσκουν τον τρόπο να τους υπονομεύσουν και να τους πολεμήσουν.

Ο Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος ήταν πιο έξυπνα πλασμένος. Σύμφωνα με τον Χάξλεϊ, ο  χαρακτήρας και η κοινωνική θέση κάθε ανθρώπου είναι προκαθορισμένα από τη γέννησή του. Το ίδιο και η ευτυχία του, με μεγάλες δόσεις σεξ και ναρκωτικών.

Το κυρίαρχο ναρκωτικό στον κόσμο του Χάξλεϊ είναι το «Σόμα», μια θεσμοθετημένη ουσία που είναι η ίδια η ουσία της ζωής, της ελευθερίας και της επιδίωξης της ευτυχίας, που εγγυάται ο Χάρτης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (50 χρόνια πριν ξεκινήσουν να παίρνουν Πρόζακ και τα νήπια)! Όχι πια φόβος, όχι πια ανασφάλεια. Η ευτυχία δεν είναι δικαίωμα μονάχα, αλλά υποχρέωση των κατοίκων του άριστα οργανωμένου αυτού κόσμου. Οργάνωση και Τάξη είναι κάποιες από τις λέξεις-κλειδιά.

Ένα τέταρτο του αιώνα μετά, το 1958, ο Χάξλεϊ, με την εμπειρία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου κι ενώ ο Ψυχρός Πόλεμος χώριζε τον πλανήτη σε δυο στρατόπεδα, αναζήτησε τη σχέση των δυο αυτών δυστοπικών έργων με την πραγματικότητα που βίωνε. Έτσι, προέκυψε το νέο του βιβλίο, Η Επιστροφή Στο Θαυμαστό Καινούριο Κόσμο, στο οποίο μελετούσε τον τρόπο που έδρασε ο Χίτλερ.

ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ

«Η αποτελεσματική προπαγάνδα», έγραφε ο Χίτλερ, «μπορεί να περιοριστεί σε μερικές ελάχιστες αναγκαιότητες και στη συνέχεια μπορεί να εκφραστεί με ελάχιστες τυποποιημένες φόρμουλες που, με συνεχή επανάληψη, πετυχαίνουν να αποτυπώσουν μια ιδέα στη ΜΝΗΜΗ του πλήθους. Η μνήμη του πλήθους, της μάζας, μπορεί να αλλάξει από έναν συστηματικό και οργανωμένο προπαγανδιστή».

Οι διανοούμενοι και οι συναισθηματικοί αντιρρησίες καλλιτέχνες αγνοούνται συστηματικά, αφού εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να έχουν καμία ουσιαστική επιρροή στη μάζα.

«Κατά τον Χίτλερ», λέει ο Χάξλεϊ, «ο προπαγανδιστής πρέπει να υιοθετεί μια συστηματικά μονόπλευρη τοποθέτηση μπροστά σε κάθε πρόβλημα, χωρίς να δέχεται ότι άνθρωποι με διαφορετικές απόψεις ίσως να έχουν εν μέρει δίκιο και χωρίς να δίνει καν δικαίωμα στον αντίπαλο να επιχειρηματολογήσει. Οι μάζες είναι πάντα πεισμένες ότι το δίκιο είναι με το μέρος τού ενεργώς επιτιθέμενου».

Αν αυτή η μονοκόματη συμπεριφορά σάς θυμίζει κάτι από Σόιμπλε, θα σας πρότεινα να μην είσαστε τόσο μικρόψυχοι ή στενόμυαλοι. Άλλωστε, από την εποχή του Χίτλερ έχουν περάσει πολλά χρόνια και τα πράγματα έχουν προχωρήσει πολύ. Όταν έγραφε το Θαυμαστό Καινούριο Κόσμο, ο Χάξλεϊ αναφερόταν σε ένα μέλλον περίπου έξι αιώνες μετά.

Ωστόσο, μόλις μερικές δεκαετίες αργότερα, γράφοντας την Επιστροφή Στο Θαυμαστό Καινούριο Κόσμο, με έκπληξη διαπίστωνε πως σχεδόν όλα όσα είχε προβλέψει είχαν ήδη συμβεί. Κι από αυτό το βιβλίο του μέχρι σήμερα έχουν περάσει μόλις κάτι παραπάνω από πενήντα χρόνια…

Η ΦΑΝΤΑΣΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ

Σύμφωνα με τον σπουδαίο ψυχαναλυτή και φιλόσοφο Έριχ Φρομ «η σύγχρονη δυτική κοινωνία […] τείνει  να μετατρέψει [το άτομο] σε αυτόματο που πληρώνει την ανθρώπινη αποτυχία με μια αυξανόμενη ψυχοπάθεια και με μια απελπισία κρυμμένη κάτω από μια έξαλλη ορμή για δουλειά και για τη λεγόμενη ευχαρίστηση. [Οι άνθρωποι] ζουν χωρίς πρόβλημα σε μια κοινωνία στην οποία, αν ήταν κανονικά ανθρώπινα πλάσματα, δεν θα έπρεπε ποτέ να προσαρμοστούν. Ακόμη συμμερίζονται πρόθυμα τη φαντασίωση της ατομικότητας, στην ουσία όμως έχουν σε μεγάλο βαθμό χάσει την ατομικότητά τους. Η συμμόρφωσή τους εξελίσσεται σε κάτι που μοιάζει με ομοιομορφία. Όμως ομοιομορφία και ελευθερία είναι έννοιες ασύμβατες μεταξύ τους».

Και συμπληρώνει ο Χάξλεϊ: «Οι λέξεις-κλειδιά στην καινούρια Κοινωνική Ηθική είναι προσαρμογή, κοινωνικά προσανατολισμένη συμπεριφορά, ένταξη, απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων» .

Προσέξτε, όλα αυτά που θυμίζουν εξαγγελίες των σημερινών τηλεοπτικών δελτίων, ο Χάξλεϊ τα έγραφε το 1958. Και συνεχίζει: «Η βασική παραδοχή είναι ότι το κοινωνικό σύνολο έχει μεγαλύτερη αξία από τα επιμέρους άτομα. Τα δίκια της συλλογικότητας παίρνουν προτεραιότητα απέναντι σε αυτά που ο 18ος αιώνας ονόμασε Δικαιώματα του Ατόμου»(!!!).

Μπροστά στο όραμα της ευτυχίας, λοιπόν, απεμπολούμε οικειοθελώς τα δικαιώματά μας, την ατομικότητά μας, την όποια αυτοσυνειδησία μας.

Θυμηθείτε φράσεις και εικόνες της τελευταίας εικοσαετίας: παγκόσμιο χωριό, παγκόσμια μουσική, μόδα, γλώσσα… Και μετά από τη γεύση της ευτυχίας, ποιο είναι το σήμερα; Μέσα στην κρίση, το ζητούμενο είναι πώς να κρατηθεί έστω η ελπίδα για την επιστροφή μας σε κείνη την ευτυχία που είχαμε κάποτε γευτεί.

Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί από μόνος του να πει τι σήμαινε ακριβώς για τον ίδιο εκείνη η ευτυχία – παρά ταύτα όλοι μαζί επιζητούμε φανατικά να μη χάσουμε για πάντα το δρόμο της επιστροφής προς αυτήν!

ΤΟ ΔΟΛΩΜΑ

«Στο τέλος μιας παβλοφικής αγωγής», λέει ο Χάξλεϋ, «το κεντρικό νευρικό σύστημα του υποκειμένου είναι έτοιμο να καταρρεύσει. Ο κρατούμενος σε κατάσταση νεύρωσης ή υστερίας είναι έτοιμος να ομολογήσει τα πάντα. Όμως, ένας αθεράπευτα νευρωτικός δεν είναι χρήσιμος σε κανέναν, όπως είναι αντίθετα ένας παθιασμένος, πιστός προσήλυτος».

Έτσι λοιπόν, επιμένουμε φανατικά και αγωνιζόμαστε να μη χάσουμε το δρόμο της επιστροφής στο φανταστικό κόσμο, που δεν μπορούμε πια να πούμε με σιγουριά αν υπήρξε ποτέ ή αν ήταν μια φανταστική εικόνα που εμφυτεύτηκε στη μνήμη μας.

«Ένα πλάσμα που έχει περάσει όλη τη ζωή του διαμορφώνοντας μια συγκεκριμένη αναπαράσταση του εαυτού του, θα προτιμήσει να πεθάνει παρά να γίνει το αντίθετο αυτής της αναπαράστασης».

Στον Οργουελικό  κόσμο του 1984 η στυγνή βία σπέρνει το φόβο και  χειραγωγεί τις μάζες. Στον κόσμο του Χάξλεϊ δεν υπάρχει βία αλλά αρχικά μια πλασματική ευτυχία που προσφέρεται απλόχερα και ενώνει τους ανθρώπους σε μια ομάδα. Αυτή είναι το δόλωμα.

Ο φόβος μη χαθεί για πάντα η ευτυχισμένη εποχή, που δεν ξέρουμε αν υπήρξε ποτέ σε αυτή την έκταση ή αν εμφυτεύτηκε στη μνήμη μας, μας οδηγεί στο να κάνουμε οικειοθελώς αλλεπάλληλες υποχωρήσεις προκειμένου να διατηρηθεί η υπόσχεση ότι κάποτε, ίσως θα μπορέσουμε να επιστρέψουμε στον απολεσθέντα παράδεισο.

Έτσι, στριμωχνόμαστε τρέχοντας όλοι μαζί να μπούμε στο δάσος του τρόμου. Κι έτσι, ο κακός λύκος της εποχής μας, κρυμμένος πίσω από τις εικόνες που έχουν φυτευτεί στο μυαλό μας, παρακολουθεί μακάρια την πορεία που μας οδηγεί στις δικές του επιθυμίες.

Ο ΛΥΚΟΣ ΣΤΟ ΚΛΟΥΒΙ ΤΟΥ

Συχνά ακούμε και διαβάζουμε, πως η απάντηση στο πρόβλημα βρίσκεται στη συνειδητότητα και στην αυτογνωσία. Ωστόσο, γνώση του εαυτού δεν σημαίνει εγωιστική αποξένωση. Από την άλλη,  συνειδητότητα δεν είναι μια θεωρητική έννοια, αλλά κατά βάση η εν τοις πράγμασι επίγνωση των σωματικών λειτουργιών, συναισθημάτων και του περιεχομένου των σκέψεών μας. Μια επίγνωση που μας οδηγεί στην αληθινή γνώση, η οποία –όπως έλεγε ο Μαχαρίσι– είναι θεμελιωμένη στη συνειδητότητα.

Γνώση και συνειδητότητα με βοηθούν να αναγνωρίσω ποια επιθυμία και ανάγκη είναι δική μου και ποια έχει κρεμαστεί μπροστά στα μάτια μου σαν καρότο για να την κυνηγώ ατέρμονα.

Συνειδητότητα και γνώση με βοηθούν να κατανοήσω μέσα από τις αμέτρητες οθόνες της καθημερινότητάς μου, ποια είναι η πραγματικότητα που με αφορά και ποιες είναι οι αναπαραστάσεις του εαυτού μου που με οδηγούν στο στομάχι του λύκου.

Όταν οι λαμπερές αναπαραστάσεις διαλυθούν, θα αποκαλυφθούν οι καταχωνιασμένοι αρχέγονοι φόβοι. Δεν πειράζει. Από την αρχή της ύπαρξης οι άνθρωποι συνδιαλέγονται μαζί τους. Ας τους κοιτάξουμε λοιπόν θαρρετά κατάματα, όπως έκαναν εδώ και χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι, και αγκαλιασμένοι ας κλειδώσουμε το λύκο στο κλουβί του…

Επιστροφή στο θαυμαστό καινούργιο κόσμο , Aldous Huxley
Mετάφραση: Στέφανος Αλκ. Παϊπέτης
Eκδ.: Περί Τεχνών, 2004

Advertisements
  Ο Τεισίας ήταν μαθητής του φημισμένου ρητοροδιδάσκαλου και πολιτικού Κόρακα, που είχε διακριθεί τον πέμπτο αιώνα στις Συρακούσες, ως έξοχος δικανικός ρήτορας. Χαρακτηριστική της ρητορικής δεινότητας των δύο ρητόρων, μαθητού και δάσκαλου ήταν η εξής ιστορία, που διηγούνταν στις Συρακούσες:
Όταν ο Τεισίας ήταν νεαρός ακόμη, επισκέφθηκε τον Κόρακα και του ζήτησε να του μάθει την τέχνη της ρητορικής.  Όμως επειδή ακόμη κι αν πουλούσε όλη του την περιουσία δεν θα έφτανε να πληρώσει ούτε τα μισά δίδακτρα συμφώνησαν ότι θα τον πλήρωνε, όμως, μόνο αν τον έκανε καλό ρήτορα και κέρδιζε την πρώτη του δίκη στο δικαστήριο.
Ο Κόρακας δέχτηκε. Ο Τεισίας έγινε, μετά τετραετή διδασκαλία, εξαίρετος πράγματι ρήτορας, αλλά δεν ανελάμβανε να συνηγορήσει σε δικαστήριο, για να αποφύγει την πληρωμή. Ο Κόρακας αναγκάστηκε να καταγγείλει το μαθητή του στα δικαστήρια.Πολύς κόσμος συγκεντρώθηκε τότε σ’ αυτή τη δίκη, για να παρακολουθήσει τη μονομαχία ανάμεσα σε δάσκαλο και σε μαθητή.
Ας διαβάσουμε την επιχειρηματολογία και των δύο:
Ο Κόρακας εξήγησε στους δικαστές τη συμφωνία, που είχε κάνει με τον Τεισία και τέλειωσε με αυτά τα λόγια: «Και τώρα, ω δικαστές, αποφασίστε. Σας ειδοποιώ όμως, πως μου είναι αδιάφορο τι απόφαση θα βγάλετε. Γιατί είτε τον καταδικάσετε τον Τεισία είτε τον αθωώσετε, εγώ τα λεφτά μου θα τα πάρω»! Οι δικαστές του ζήτησαν να εξηγήσει. Ο Κόρακας συνέχισε: «Αν το δικαστήριο αποφανθεί, πως οφείλει να με πληρώσει ο μαθητής, σύμφωνα με την απόφασή του, θα με πληρώσει φυσικά. Αν όμως αποφασίσετε, πως δεν υποχρεούται να με πληρώσει, τότε ο μαθητής μου θα έχει κερδίσει την πρώτη του δίκη, οπότε, με βάση τη συμφωνία μας, οφείλει να με πληρώσει».
Οι δικαστές έμειναν έκπληκτοι. Αλλά ανέβηκε τότε στο βήμα ο νεαρός Τεισίας και είπε:
«Και εγώ αδιαφορώ για την απόφαση του δικαστηρίου. Γιατί ότι και αν αποφασίσετε, δεν οφείλω καμιά πληρωμή». Στην νέα έκπληξη των δικαστών ο Τεισίας συνέχισε: «Αν το δικαστήριο αποφασίσει να μην πληρώσω το δάσκαλο, τότε δεν θα τον πληρώσω φυσικά. Αν όμως αποφασίσετε πως πρέπει να τον πληρώσω, τότε θα έχω χάσει την πρώτη μου δίκη, οπότε, κατά τη συμφωνία μας, δεν του οφείλω πληρωμή»!
Οι δικαστές, μη ξέροντας ποιόν να πρωτοθαυμάσουν, το δάσκαλο ή το μαθητή είπαν την παροιμιώδη έκτοτε φράση:
«Εκ κακού κόρακος κακόν ωόν».
Ευχαριστώ τον Παναγιώτη Θαλάσση που μου το έστειλε.

Tι Κρύβεται στο DNA;    Μια επιστημονική ανακάλυψη που μπορεί να αλλάξει τα πάντα

«Εν Ιορδάνη», από το Περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

 

Σχεδόν σε όλες τις μυθολογίες και τις παραδόσεις των λαών υπάρχουν αναφορές για σπουδαία μυστικά από παλιούς κόσμους που υπήρξαν και κάποια στιγμή καταστράφηκαν. Για μια γνώση ανώτερη που ίσως χάθηκε, ίσως με κάποιους τρόπους διασώθηκε και μεταδόθηκε αναλλοίωτη στο πέρασμα των αιώνων, από γενιά σε γενιά, με τρόπους που μόνο οι μυημένοι μπορούν να αποκωδικοποιήσουν.

Το ίδιο επαναλαμβάνεται και στις εσωτερικές διδασκαλίες των παραδόσεων: κόσμοι φωτεινοί, κόσμοι ουτοπικής γνώσης και προόδου που άγγιξαν το απόγειό τους και μετά κατέρρευσαν, παραμένοντας στη συλλογική μνήμη ως χαμένη Ατλαντίδα, ως κήπος της Εδέμ και άλλα, όπου υπήρξαμε ομοτράπεζοι θεών και στη συνέχεια εξοριστήκαμε στη λάσπη του χωμάτινου σαρκίου μας.

Κι ύστερα; Ο δρόμος της επιστροφής θα ήταν μακρύς, τα χρόνια αμέτρητα, όσες και οι γενιές που θα έπρεπε να γεννηθούν και να σβήσουν. Το μυστικό όμως δεν έπρεπε να χαθεί.

ibm

Ποιος ήταν ο τρόπος και ο τόπος που θα μπορούσε κάποιος να κρύψει ένα τέτοιο σπουδαίο μυστικό και να είναι σίγουρος ότι θα διατηρηθεί ανόθευτο,  όσες χιλιάδες χρόνια κι αν περνούσαν; Ο ένας τρόπος που γνωρίζουμε, ήταν τα σύμβολα, ένας άλλος ορισμένες μορφές αντικειμενικής τέχνης (όπως για παράδειγμα η Σφίγγα στην Αίγυπτο), ένας άλλος οι μύθοι. Οι άνθρωποι πάντα αγαπάνε να ακούν και να επαναλαμβάνουν ιστορίες.

Μια όμορφη ιστορία θα γίνει αγαπημένο αφήγημα σε όλες τις γλώσσες που θα γεννηθούν και κάθε άνθρωπος θα συνεχίσει να τη διηγείται με τον τρόπο του. Έτσι διατηρείς το πλαίσιο της ιστορίας. Πού θα κρύψεις όμως τις λεπτομέρειες και όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για όσους συνειδητοποιήσουν ότι υπάρχει μια κρυμμένη αλήθεια και αρχίσουν να αναζητούν κάτι παραπάνω; Μέσα στην ίδια την καρδιά σου, λέει η παράδοση!

 

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Οι περισσότεροι ερμηνεύουμε την παραπάνω φράση ως μια ωραία αλληγορία, που μέχρι σήμερα συνδέθηκε με την ηθική, με την έννοια του ενός κοινού Θεού γεννήτορα κλπ.

Πού θα μπορούσε όμως να κρυφτεί πραγματικά η αλήθεια και να είναι σίγουρο ότι όσες χιλιάδες χρόνια κι αν περάσουν, όπως και αν εξελιχτεί ή   μεταλλαχτεί το είδος μας, αυτή η πρώτη αλήθεια θα μείνει απείραχτη και αναλλοίωτη;

Η άκρη του μίτου που φαίνεται να οδηγεί σήμερα στη λύση αυτού του αινίγματος ξεκινάει, όσο κι αν φαίνεται παράταιρο, σε μια… βρετανική παμπ!

 

Πριν μερικούς μήνες, ο Ewan Birney και ο Nick Goldman, δυο νεαροί επιστήμονες που ανήκουν στο δυναμικό του European Bioinformatics Institute, έπιναν σε μια παμπ τις μπύρες τους, συζητώντας ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν.

Το Ινστιτούτο διαχειρίζεται ένα τεράστιο αρχείο (database) με γενετικές πληροφορίες δεκάδων χιλιάδων γονιδίων ανθρώπων, φυτών και ζώων. Όλες αυτές οι πληροφορίες μέχρι τώρα αποθηκεύονταν σε πανάκριβους σκληρούς δίσκους, που χρειάζονται καθημερινά εξίσου ακριβή ηλεκτρική ενέργεια για να συντηρηθούν.

Ωστόσο, με τη διαρκή αύξηση των πληροφοριών οι αποθηκευτικές ανάγκες μέρα με τη μέρα μεγαλώνουν, και σε συνδυασμό με το δεδομένο ύψος του προϋπολογισμού για τη διαδικασία αυτή, σύντομα το Ινστιτούτο θα βρισκόταν μπροστά σε ένα αδιέξοδο. Θα έπρεπε λοιπόν να βρεθεί, να επινοηθεί καλύτερα, ένας άλλος τρόπος αποθήκευσης με πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες και οικονομικά φθηνότερος…

 

Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ

Ίσως να ήταν και η χαλάρωση που φέρνει το αλκοόλ, αλλά εκεί στην παμπ, έξαφνα εμφανίστηκε μια εξωφρενική ιδέα: το DNA! Tο DNA είναι ένας καταπληκτικός τρόπος για να αποθηκεύεις πληροφορίες! Είναι ένας φυσικός σκληρός δίσκος με γενετικές πληροφορίες γραμμένες σε «χημική» γλώσσα (chemical language). Απλά το αλφάβητό της έχει τέσσερα γράμματα, τα τέσσερα νουκλεοτίδια, που κοινά αποδίδονται ως A, C, G και T.

Η διαφορετική διάταξη αυτών των τεσσάρων γραμμάτων σε τρία δισεκατομμύρια παραλλαγές δημιουργεί το ανθρώπινο γονιδίωμα, δηλαδή τις οδηγίες και το manual της ύπαρξής μας.

Όλη δε αυτή η πληροφορία είναι αποθηκευμένη σε κάθε μας κύτταρο, από την εποχή που ίσως οι προγονοί μας δεν περπατούσαν στο έδαφος, και θα υπάρχει ακόμα και σε απογόνους μας, που πιθανόν δεν θα μοιάζουν με εμάς και ενδεχομένως δεν θα κατοικούν στον πλανήτη μας.

Θεωρητικά, λοιπόν, το DNA θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αποθηκευτικός χώρος γενετικών πληροφοριών. Το πρόβλημα όμως είναι, αν μπορεί μέσα στο DNA να αποθηκευτεί ένας ψηφιακά δημιουργημένος «φάκελος». Έτσι, λέει ο Goldman, «μετά τις μπύρες αρχίσαμε να γράφουμε σε χαρτοπετσέτες ιδέες για το πώς θα μπορούσε η απίστευτη αυτή ιδέα να πραγματοποιηθεί».

Η ψηφιακή γλώσσα στηρίζεται σε δυο ψηφία, το ένα και το μηδέν. Δεν θα ήταν λοιπόν δύσκολο, είπαν οι δυο επιστήμονες, «να το μετατρέψουμε στη γλώσσα των τεσσάρων ψηφίων του DNA». Άλλωστε, η τεχνική είχε εφαρμοστεί ήδη από εκείνους που είχαν δημιουργήσει συνθετικό DNΑ.

 

ΤΑ ΣΟΝΕΤΑ ΤΟΥ ΣΑΙΞΠΗΡ

Χρειάζεται να κάνουμε μια δοκιμή, σκέφτηκαν οι δυο νεαροί. «Και τι να αποθηκέψουμε για αρχή;» αναρωτήθηκαν. Και ως Άγγλοι, τελείως φυσιολογικά, απάντησαν «Σαίξπηρ». Τα σονέτα του Σαίξπηρ, που όπως λένε, «είναι ο καθρέφτης της ζωής». Στη συνέχεια προσέθεσαν τη διάσημη ομιλία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, «I Have a Dream», και τέλος μια φωτογραφία του εργαστηρίου τους.

Στη συνέχεια έστειλαν όλο αυτό το υλικό, μεταφρασμένο σε κώδικα DNA υπό μορφή ψηφιακού φακέλου, σε μια εταιρεία βιοτεχνολογίας που συνθέτει DNA. Σε λίγες μέρες έλαβαν από την εταιρεία ένα κουτί που περιείχε ένα μικροσκοπικό δοκιμαστικό σωλήνα που φαινόταν άδειος. Στο κάτω μέρος του σωλήνα ωστόσο, υπήρχαν μικρά δυσδιάκριτα στίγματα που ήταν δείγματα συνθετικού DNA εμπλουτισμένα με τον δικό τους «φάκελο»!

Οι δυο επιστήμονες αποκωδικοποίησαν το συνθετικό DNA σε ψηφιακή γλώσσα και βρήκαν όλα τα αρχεία που είχαν στείλει –δηλαδή τα σονέτα του Σαίξπηρ, την ομιλία του Λούθερ Κινγκ και τη φωτογραφία του γραφείου τους–

άθικτα και 100% ακριβή!

Στη συνέχεια δημοσίευσαν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους στο επιστημονικό περιοδικό Nature, επιβεβαιώνοντας έτσι πανηγυρικά ότι οποιαδήποτε πληροφορία, ή αν θέλετε ολόκληρη η γνώση του κόσμου μας, αν κωδικοποιηθεί κατάλληλα, μπορεί να διαφυλαχτεί στο DNA ενός, δύο ή και όλων των ανθρώπων!

Προς το παρόν βέβαια οι επιστήμονες λένε πως δεν είναι στις προθέσεις τους η αποθήκευση πληροφοριών στο DNA ζωντανών οργανισμών, δηλαδή ζώων ή ανθρώπων. Άλλωστε το κόστος μιας τέτοιας διαδικασίας είναι εξαιρετικά υψηλό, ωστόσο με τις τεχνολογικές εξελίξεις σε λίγα χρόνια θα είναι εξαιρετικά προσιτό.

 

ΜΗ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, σε μια περίπου δεκαετία θα συμφέρει πλέον σε μεγάλες εταιρίες να κρατούν τα αρχεία τους σε συνθετικό DNA παρά σε όγκους σκληρών δίσκων. Και όχι μόνο: σε λίγα χρόνια όλες οι πληροφορίες του κόσμου θα μπορούν να αποθηκευτούν σε DNA που θα χωράει στην παλάμη ενός χεριού…

…Ξέρω, είναι εξαιρετικά δύσκολο να το συλλάβει κανείς όλο αυτό, γι’ αυτό ας δούμε το πώς και το γιατί.

Η συνθετική πληροφορία, κωδικοποιημένη σε συνθετικό DNA, μπορεί να εισαχθεί στο γονιδίωμα ενός ανθρώπου και μέσα από αυτόν να περνάει στους απογόνους του, παραμένοντας αδρανής.

Είναι μη κωδικοποιητική πληροφορία, πράγμα που σημαίνει ότι δεν αλλάζει σε τίποτα τον τρόπο με τον οποίο το σύνολο του γενετικού κώδικα επηρεάζει τον οργανισμό στον οποίο βρίσκεται. Κι αυτό γιατί δεν μεταφέρει τις πληροφορίες για την παρασκευή λ.χ. μιας πρωτεΐνης (εξ ου και μη κωδικοποιητική από βιολογική άποψη), αλλά άλλες πληροφορίες, όπως για παράδειγμα έργα του Σαίξπηρ.

Αυτές τις πληροφορίες θα τις μεταφέρουν αναλλοίωτες και οι απόγονοι του συγκεκριμένου ανθρώπου, χωρίς να έχουν την παραμικρή ιδέα για το ότι «μεταφέρουν» κάτι τέτοιο, μέχρι τη στιγμή που κάποιος θα έχει την επιστημονική γνώση να τις αποκωδικοποιήσει.

 

ΠΟΙΟΣ ΞΕΡΕΙ

Και καθώς ερευνούσαμε και μαζεύαμε τις πληροφορίες μας γι’ αυτό το θέμα και μπαίναμε βαθύτερα στην ουσία του, έξαφνα ένα ερώτημα αναδύθηκε στη σκέψη μας: είναι πιθανό να υπάρχει και άλλη «μη κωδικοποιητική» πληροφορία στο DNA μας; Με άλλα λόγια, μήπως δεν είναι η πρώτη φορά που έκαναν χρήση της οι δυο νεαροί επιστήμονες, αλλά υπάρχει και προγενέστερο υλικό;

Αυτό που ανακαλύψαμε, ρωτώντας ειδικούς, μας έκανε να τρίβουμε τα μάτια μας: περισσότερο από το 60% του DNA μας είναι ακριβώς μη κωδικοποιητική πληροφορία!

Δηλαδή, το μεγαλύτερο μέρος της πληροφορίας που μεταφέρουμε όλοι (εδώ και δεν ξέρουμε πόσες χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια),  ξεκινώντας από τους πρώτους ανθρώπους σε αυτό τον πλανήτη, είναι πληροφορία που δεν παίζει ρόλο στη βιολογική διαμόρφωση του ανθρώπου.

Θα μπορούσε να την έχει τοποθετήσει κάποιος εκεί; Βεβαίως!

Θα είχαμε επίγνωση της πληροφορίας αυτής; Όχι!

Μήπως λοιπόν, η ξαφνική εμφάνιση μιας γνώσης, ένα είδος έκλαμψης που αναδύεται σε ορισμένες μεγάλες μορφές της ιστορίας, έχει σχέση με ένα «άνοιγμα» προς μια τέτοια πληροφορία; Ποιος ξέρει, είναι η απάντηση.

Επίσημα, κανείς επιστήμονας δεν νιώθει την περιέργεια να το ψάξει κι έτσι δεν έχει ανακοινωθεί τίποτα σχετικό. Ανεπίσημα, είμαστε βέβαιοι πως οι ειδικοί στην αποκωδικοποίηση του DNA πρέπει να έχουν ήδη πιάσει δουλειά. Και σιγά που θα ενημερώνουν τον κάθε τυχόντα για τα αποτελέσματα της δουλειάς τους.

 

 

Υ.Γ. Και πριν δημοσιευτεί το άρθρο μια ακόμα ανακάλυψη δημοσιοποιήθηκε. Μια άλλη ερευνητική ομάδα δεν χρησιμοποιησε απλά το DNA ως «σκληρό δίσκο» αλλά πρόσθεσε και προγραμματισμό. Το μέλλον που φανταζόμαστε είναι ήδη παρελθόν!

 

 

Ευχαριστούμε τον Ρωμανό Πουλκούρα για τις πρωτότυπες πληροφορίες.

 

 

ΠΗΓΕΣ

 

 

 

 

–          Πρώτα δεν καταλάβαινα γιατί δεν έπαιρνα απάντηση στο ερώτημα μου. Σήμερα δεν καταλαβαίνω πως πίστευα ότι ήμουνα ικανός να ρωτήσω.

–          Το ανώφελο του σκοπού μπορεί να κάνει κάποιον να παραβλέψει το ανώφελο των μέσων.

–          Όταν έχει κανείς αποδεχθεί άπαξ και αφομοιώσει το Κακό, αυτό παύει να απαιτεί πια να γίνεται πιστευτό.

–          Το να πράττουμε το αρνητικό μας επιβάλλεται, είναι μια πρόθεση. Το θετικό μας έχει δοθεί από την αρχή.

–          Υπάρχει ένας προορισμός , ένας στόχος, αλλά όχι ο δρόμος. Αυτό που ονομάζουμε δρόμος είναι δισταγμός.

–          Είσαι εσύ το Έργο. Όχι μαθητής γενικώς και αορίστος.

–          «Γνώθι σαυτόν» δεν σημαίνει «Κοίτα τον εαυτό σου». «Κοίτα τον εαυτό σου» είναι αυτό που λέει ο Όφις. Σημαίνει: «Κάνε τον εαυτό σου κύριο των πράξεων σου».

 

Franz Kafka Τα Οκτώ Μπλε Τετράδια, Εκδόσεις ΑΡΧΕΤΥΠΟ