Απρίλιος 2016


Είθε το Φως της Ελπίδας , της Πίστης και της Αγάπης να λάμψουν λίγο περισσότερο φωτίζοντας και φανερώνοντας αυτό που ο κόσμος μας πραγματικά χρειάζεται.
Καλή Ανάσταση και Χρόνια Πολλά με Υγεία σε εσάς και τους αγαπημένους σας.
 
Ιορδάνης Πουλκούρας

easter

Advertisements

Ποιητές προς την Ανάσταση:

 Τάσος Λειβαδίτης

O Θεός χρειάζεται τη βοήθειά μας

Κάτωχρος κι εξαντλημένος ο Ιησούς στάθηκε κοντά στον τάφο.
«Λάζαρε, βγες έξω», φώναξε. Όλοι περίμεναν. Κι ο φτωχός
νεκρός, που ένιωσε ότι εδώ στον τάφο του παίζεται η τύχη του
κόσμου, τί να ΄κανε; Η γη είχε χαθεί,
πως θ΄ άφηνε χωρίς ανάσταση έναν ολάκερο ουρανό…

 

– Κι εγώ χρειάζομαι τη βοήθεια του Θεού
– Κύριε, βοήθησέ με, του λέω, χάνομαι.
– Μα αυτή είναι η βοήθειά μου – να χαθείς…
Για να σε ψάχνουν στους αιώνες!

 

Κωστής Βάρναλης

– Οι πόνοι της Παναγίας

Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί;
Σε ποιο νησί του ωκεανού, σε ποια κορφήν ερημική;
Δε θα σε μάθω να μιλάς και τ’ άδικο φωνάζεις.
Ξαίρω πως θάχεις την καρδιά τόσο καλή, τόσο γλυκή,
που με τα βρόχια της οργής ταχιά θε να σπαράζεις.

Κι αν κάποτε τα φρένα σου μ’ αλήθεια, φως της αστραπής,
χτυπήσει ο Κύρης τα’ ουρανού, παιδάκι μου να μη την πεις,
θεριά οι ανθρώποι, δεν μπορούν το φως να το σηκώσουν.
Δεν είν’αλήθεια πιο χρυσή, σαν την αλήθεια της σιωπής.
Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν.

 

 

Κική Δημουλά

– Δε μ’ άκουσες.

Αφησες ανύμφευτη την κόμη της Μαγδαληνής

και σπατάλησες το σπάνιο Νυμφίο άρωμά σου

για να κάνεις τεστ αληθείας στην αγάπη, στον πλησίον.

Σου φώναζα να τους αφήσεις όπως είναι.

 

– Κατάλαβες τώρα για πότε σου μιλώ;
Για τότε όταν μου απάντησες
ότι η Κιβωτός σου ήταν γεμάτη
και δεν χώραγε η δική μου σωτηρία.
Ενώ, από την πίσω πόρτα,
έμπαζες
έμπαζες αβέρτα,
και σώθηκε όλο εκείνο
το σκυλολόι της σκληρότητας

Και μια ευχή με τα λόγια του Ουίλιαμ Μπλέικ:

Να δεις τον Κόσμο σε έναν κόκκο άμμου,
και τον Ουρανό σ’ ένα αγριολούλουδο,
να κρατήσεις το Άπειρο στην παλάμη σου
και την Αιωνιότητα σε μια ώρα.

Ι.Π.

 

Παραβολή και Ουτοπία

ή Γιατί ξυπνάει κανείς το πρωί;

κείμενο μου από το Εν Ιορδάνη στο περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

     Στον κόσμο της αναζήτησης οι μύθοι , οι αλληγορίες και οι παραβολές είναι τα οχήματα που μεταφέρουν μηνύματα της αιώνιας Σοφίας μέσα στους αιώνες. Τα κείμενα , τα όποια υπόλοιπα κείμενα δεν είναι παρά αρχειοθετήσεις και καταγραφές απόψεων, σεβαστών αλλά προσωπικών που απεικονίζουν την αντίληψη και την έμπνευση που είχε από αυτά κάποιος άνθρωπος σε μια ορισμένη χρονική στιγμή.

Ο μύθος όμως όπως και η αλληγορία και η παραβολή δημιουργήθηκαν μέσω τις αφήγησης και αυτός ο τρόπος , δηλαδή η προφορικότητα που παράγει το μοναδικό της βίωμα, την μοναδική εμπειρία, είναι ο τρόπος που μεταδίδεται από τη στιγμή που υπήρξε χρόνος. Μοιάζει σε πολλούς σαν ένας τρόπος και ένας κόσμος ουτοπικός ξεχασμένος στα σύννεφα των παραμυθιών. Ασύμβατος   με τον τεχνολογικό μας παράδεισο των i5 και tablets  όπου η επικοινωνία δεν βλέπει το βλέμμα αλλά τη λάμψη του android, ένας τρόπος και ένας κόσμος απαξιωμένος σαν την ουτοπία των αιθεροβαμόνων του 18ου και 19ου αιώνα.

Τι ήταν αυτή η «απαξιωμένη» Ουτοπία;  Τη λέξη μας την έμαθε ο Τόμας Μορ τον 16ο αιώνα με το ομώνυμο έργο του που είχε ως στόχος την «optima res publica» τη βέλτιστη πολιτεία. Που συνέβαινε σε έναν τόπο «άλλο».  Εκεί έπαιρνε μορφή το αίτημα της μεταμόρφωσης του κόσμου σε κάτι πού θα αποτελεί τη μέγιστη δυνατή πραγμάτωση τής ευτυχίας, της κοινωνικής ευτυχίας. Λίγο μετά, με τον Φράνσις Μπέικον και τη Νέα Ατλαντίδα του  η ουτοπία τοποθετήθηκε όχι μόνο εκτός τόπου αλλά και εκτός χρόνου και προστέθηκε η τεχνολογική της πλευρά, αφού στο εν λόγω βιβλίο ο θαυμαστός «ναός του Σολομώντα» ήταν ένα πανεπιστήμιο που λειτουργούσε μια αδελφότητα ιερέων-επιστημόνων και Ροδοσταύρων, οι οποίοι ερευνούσαν για να επεκτείνουν τις γνώσεις τους στις τέχνες και στις επιστήμες και να τις εφαρμόσουν προς όφελος όλης της ανθρωπότητας.

Δίπλα σε αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι προϋπήρχε το ουτοπικό στοιχείο στη Θρησκεία.  Το Θείο βασίλειο που με διάφορες παραλλαγές εξαγγέλθηκε ότι θα εμφανιστεί στο τέλος του χρόνου. Το τέλος των ημερών του Χριστιανισμού ή την μεσσιανική αποκατάσταση των Εβραίων.

utopia 2 Jacek Yerka - Top of the world

Έργο του Jacek Yerka – Top of the world

 

Η Επανάσταση της Ουτοπίας

Αργότερα με τον 19ο αιώνα προστέθηκε η αρνητική ουτοπία ή δυστοπία.

Και συνεχίζοντας την αρνητική εκδοχή μέχρι τις αρχές του  20ου αιώνα όλα τα πολιτικά –φιλοσοφικά συστήματα είτε Μαρξισμός είτε ο καπιταλισμός με την πρόφαση του «ορθού λόγου» αλλά για το δικό τους ψυχρό όφελος φρόντισαν να εξορίσουν την ουτοπία από τη ζωή, αφορίζοντας το μαγικό στοιχείο, το θαυμαστό και το φανταστικό.

Κάθε δράση όμως προκαλεί και μια αντίδραση. Στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα αυτή η έλλειψη, η αναπηρία που προκάλεσε στο πνεύμα εκείνη η βίαια απώθηση έφερε στο προσκήνιο φιλόσοφους και φοιτητές που την επανέφεραν εμφατικά. Οι  φοιτητές του γαλλικού Μάη που ρεαλιστικά απαιτούσαν το αδύνατο και συγγραφείς και φιλόσοφοι όπως ο Μπλοχ και ο Αντόρνο (σε έναν διάλογο των οποίων οφείλεται η αρχή αυτού του κειμένου) ξεσηκώθηκαν ζητώντας την ουτοπία ξανά στη ζωή μας.

Η στροφή ενάντια στην ουτοπία και η επιβαλλόμενη υποβάθμιση αναμφισβήτητα είχε τρομακτικές επιπτώσεις. Γιατί ξυπνά κανείς το πρωί; αναρωτιέται ο Μπλοχ και συνεχίζει με τη φράση του Wilhelm Raabe «Όταν ξυπνώ το πρωί, ή καθημερινή μου προσευχή είναι: χάρισε μου σήμερα την αυταπάτη μου, την καθημερινή μου αυταπάτη. Διότι οι αυταπάτες είναι αναγκαίες, έχουν γίνει αναγκαίες για τη ζωή σ’ έναν κόσμο πλήρως στερημένο από μιαν ουτοπική συνείδηση και από μιαν ουτοπική αναπαράσταση».

Η ουτοπική συνείδηση είναι εκ προοιμίου ύποπτη γιατί η ουσιώδης, λειτουργία τής ουτοπίας είναι ή κριτική αυτού το όποιο είναι παρόν

Αρνείται αποφασιστικά αυτό πού απλώς υπάρχει, και συγκεκριμενοποιώντας το ως κάτι ψευδές, συγχρόνως, δείχνει πάντοτε αυτό το όποιο θα έπρεπε να είναι.

Μεταθέτει το ερώτημα «τι είναι το υπάρχον» και ρωτά προκλητικά «τι πρέπει να είναι το υπάρχον», επανευρίσκοντας τη δυνατότητα της συνείδησης μας να φαντάζεται την ολότητα ως κάτι το όποιο θα μπορούσε να είναι τελείως διαφορετικό και να μην προσκολλάται σ’ αυτόν τον κόσμο ως αυτός έχει.

Με άλλα λόγια, δείχνει πώς το υπάρχον θα όφειλε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες του ανθρώπου για ευτυχία, ελευθερία, ανάταση και υπαρξιακή πληρότητα .

Πάνω απ όλα μας υπενθυμίζει την δυνατότητα. Δεν υπάρχει τίποτα δυνατόν πού να μην είναι πραγματικό που να μην μπορεί να πραγματοποιηθεί. Και όπως λέει ο Μπλοχ η ουτοπία πέρα από τις προσβολές που έχει δεχτεί, ραπίζει τη συνηθισμένη μας γη της πραγματικότητας, φανερώνοντας τον  απέραντο ωκεανό της δυνατότητας που είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτό πού θα μπορούσε κανείς να αποκαλέσει βιοτική μέριμνα.

 

Η Μυστική Γλώσσα

Ο άνθρωπος λοιπόν καλείται  να αποκαλύψει  την ουτοπική του διάσταση, να απελευθερώσει τις δυνατότητες που κρύβονται μέσα του και να τις ενεργοποιήσει υπερβαίνοντας την εμπειρική πραγματικότητα, υπερβαίνοντας το υπαρκτό εν ονόματι αυτού πού ακόμη δεν υπάρχει.

Κατά τον Μπλοχ, το ίδιο το σύμπαν λειτουργεί και δρα ως ένα σύνολο σημάτων, αλληγοριών και συμβόλων μέσα από τα όποια ή πιθανότητα του μη-ειναι-άκόμη (αυτού που ακόμα δεν υπάρχει) μιλά την άμεση γλώσσα της, τη γλώσσα πού συνθέτει την Ουτοπία των υπολανθανόντων στοιχείων πού είναι κρυμμένα και όμως παρόντα.

«Εμείς οι ίδιοι έχουμε κληθεί, εμείς οι ίδιοι δεν γνωρίζουμε ακόμη αυτήν την αλήθεια και την τελειότητα αυτήν πού γεννάται μέσα μας και μέσα στον κόσμο εν εξελίξει. Είμαστε ακόμη μέσα σε μια παραβολή του εαυτού μας, «μέσα στην ωχρή προσποίηση », μέσα στα σκότη του στιγμιαίως ζην».

Είμαστε μέσα σε μια παραβολή του εαυτού μας σε ένα σύμπαν που λειτουργεί και δρα ως ένα σύνολο σημάτων, αλληγοριών και συμβόλων .

Μια «ωχρή προσποίηση» μέσα στα σκότη του στιγμιαίως ζην, που με οδηγεί να σας αφηγηθώ ένα μικρό κείμενο του Κάφκα που λέγεται Περί Παραβολών .

Πολλοί παραπονιούνται ότι τα λόγια του σοφού είναι πάντα απλώς παραβολές και δεν έχουν καμία χρήση στην καθημερινή ζωή, η οποία είναι η μόνη ζωή που έχουμε. Όταν ο σοφός λέει: «Πήγαινε πάνω» αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να πάμε σε κάποιο πραγματικό τόπο, το οποίο θα μπορούσαμε να κάνουμε ούτως ή άλλως αν η πράξη αυτή  άξιζε τον κόπο. Εννοεί ότι υπάρχει εκεί πέρα κάτι καταπληκτικό, κάτι άγνωστο σε εμάς, κάτι που, επίσης, ο ίδιος δεν μπορεί να προσδιορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια, και ως εκ τούτου δεν μπορεί να μας βοηθήσει εδώ στο ελάχιστο.

 Με όλα αυτά οι παραβολές έχουν πραγματικά ως στόχο να πούμε απλώς ότι το ακατανόητο είναι ακατανόητο, και ότι ήδη το γνωρίζουμε . Αλλά οι φροντίδες για τις οποίες πρέπει να αγωνιστούμε κάθε μέρα; Αυτό είναι ένα διαφορετικό θέμα.

Σχετικά με αυτό ένας άνθρωπος είπε κάποτε: Γιατί τέτοιος δισταγμός; Αν μόνο ακολουθήσατε τις παραβολές εσείς οι ίδιοι θα γίνετε  παραβολή και με αυτό θα απαλλαγείτε  από όλες τις καθημερινές σας έννοιες

. .. Ένας άλλος είπε: Πάω στοίχημα ότι είναι επίσης μια παραβολή.

Ο πρώτος είπε: Κέρδισες.

Ο δεύτερος είπε: Αλλά, δυστυχώς, μόνο στην παραβολή.

Ο πρώτος είπε: Όχι, στην πραγματικότητα: στην παραβολή έχεις χάσει.

 

Σε τι Χρησιμεύει;

Ο ορθολογισμός μας κρατάει ριζωμένους και με τα δυο πόδια γερά στη πραγματικότητα, σε αυτό που υπάρχει, που μπορεί να μετρηθεί και να ζυγιστεί. Ένα σαφές και τραγικά ασφαλές πλαίσιο μέσα στο οποίο η δυνατότητα,το όραμα  αυτού που ακόμα δεν υπάρχει έχει αποκλειστεί.

Τι μπορεί να ξεγελάσει την ασφαλή ακινησία σου και να σε παρασύρει να ξεκολλήσεις το πόδι σου; Μια φευγαλέα φράση, μια τυχαία διήγηση, κάτι που έλαμψε στιγμιαία στον δικό σου ουρανό.

Παραβολή, πραγματικότητα, αλληγορία ή ουτοπία σε τι χρησιμεύουν τελικά; Όπως έγραψε ο Eduardo Galeano «…Η ουτοπία είναι στον ορίζοντα… κάνω δύο βήματα, απομακρύνεται δύο βήματα. Κάνω δέκα βήματα και ο ορίζοντας τρέχει δέκα βήματα μακριά. Όσο και να περπατάω, δεν θα τη φτάσω ποτέ. Τι χρησιμεύει τότε η ουτοπία; Σ’ αυτό χρησιμεύει: στο να περπατάς».

Ι. Π.

 

 

 

Πηγές:

   Ως συνήθως χρησιμοποίησα αυθαίρετα φράσεις και αποσπάσματα από τα:

  • ERNST BLOCH · ΤΗ. W. ADORNO, Κάτι Λείπει:Μία συζήτηση για τις αντιφάσεις της ουτοπικής επιθυμίας. Εισαγωγή – Μετάφραση ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΡΟΖΑΝΗΣ, Εκδόσεις ΕΡΑΣΜΟΣ
  • Η Ουτοπία του Γκαλεάνο, http://antikleidi.com/2013/12/09/galeano-3/

 

Και μια Αξιοσημείωτη Συγχρονικότητα: Το κείμενο του Κάφκα προέρχεται από το βιβλίο του Parables and Paradoxes . Όταν έστειλα το κείμενο στο περιοδικό πληροφορήθηκα ότι το συγκεκριμένο βιβλίο είχε επιλεγεί εδώ και καιρό, μεταφράζεται στα ελληνικά και πρόκειται να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Αρχέτυπο με τίτλο Παραβολές και Παράδοξα!