(Κείμενο από το περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ)
Πολλές βροχές είχαμε αυτό τον χειμώνα. Άδειαζε σαν νερουλάς τις στάμνες του ο Υδροχόος τον Γενάρη, μουλιάσαμε σαν ψάρια τον Φεβρουάριο μα, κάπου εδώ ανάμεσα στα κέρατα του κριαριού θα ισορροπήσουν τα πράγματα.

Ostara_by_Johannes_Gehrts
Εντάξει, μη φωνάζετε όλο μαζί ξέρω, όλοι καταλάβατε ότι περιέγραψα τα ζώδια του χειμώνα. Ποιος δεν ξέρει ότι ανάμεσα στα δυο κέρατα του Κριού ισορροπεί ο ήλιος;
Εαρινή ισημερία! Όσο κι αν μας τρόμαξε το παγερό σκοτάδι , ο ήλιος ξαναστάθηκε στα πόδια του και η άνοιξη χαριτωμένη νυφούλα μας κάνει φούρλες στον ορίζοντα της φαντασίας μας. Το φως έχει ξανακερδιθεί.
Εαρινή ισημερία. Η Γη συμπληρώνει μία πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο πάνω στην εκλειπτική και τέμνει υπό γωνία (23 μοιρών και 27 πρωτων λεπτών) τον ουράνιο ισημερινό.

(περισσότερα…)

Advertisements

Φιλική Εταιρεία στο Ιόνιο – Διερευνώντας τους παράγοντες ίδρυσης της Φιλικής Εταιρείας στα Νησιά του Ιονίου

ΝΙΚΟΣ Κ. KΟΥΡΚΟΥΜΕΛΗΣ, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας

Ένα από τα πλέον καίρια ερωτήματα, που πρέπει να τεθούν κατά τη διαδικασία διερεύνησης των παραγόντων που συνέβαλαν στην ίδρυση και τη λειτουργία της Φιλικής Εταιρείας, είναι εάν τα πρόσωπα, που αναμίχθηκαν σε αυτές, ενέργησαν μεμονωμένα και από προσωπικούς λόγους ή από εταιριστικό καθήκον, οργανωμένα σε εταιρείες (μυστικές και φανερές, συλλόγους ή και απλές ομάδες.

Πιο συγκεκριμένα: συμμετείχαν ως πρόσωπα που συνδύασαν την τεκτονική με την εταιριστική ιδιότητα ή ως μέλη των Ελευθεροτεκτονικών Στοών, που λειτουργούσαν τότε υπό την «Γαληνοτάτη Μεγάλη Ανατολή της Ελλάδος εν Ανατολή Κερκύρας» (1812), με κύριο συντελεστή στη λήψη των αποφάσεων τον Zακύνθιο Διονύσιο κόμη δε Ρώμα, πρώην πρύτανη Κερκύρας και γερουσιαστή της Επτανήσου Γερουσίας, που αργότερα εξελίχθηκε σε απόλυτο χειριστή των πραγμάτων της Φιλικής και του επαναστατικού Αγώνα στη Δυτική Ελλάδα. (1)

Σύμφωνα με τις κρατούσες απόψεις, ο Διαφωτισμός είναι ο κύριος δημιουργικός παράγων των επαναστατικών γεγονότων, καθώς, μεταξύ των άλλων, του χρεώνονται Επαναστάσεις, όπως η Αμερικανική (1776), η Γαλλική (1789) και η Ελληνική (1821), τα πολιτικά κείμενα των οποίων είναι σαφώς διατυπωμένα, σύμφωνα με τα δικά του ιδεολογικά πλαίσια. (2)

Ειδικότερα για την Ελληνική Επανάσταση (1821), γίνεται αναφορά και σε συγκεκριμένη εκδήλωσή του που ονομάζεται «Ελληνικός Διαφωτισμός», ο οποίος προσαρμόζει τις αρχικές ιδέες στις ανάγκες του υπόδουλου ελληνικού έθνους. Αυτό το «ιδεολογικό, φιλολογικό, γλωσσικό και φιλοσοφικό ρεύμα» εμφανίστηκε όπου υπήρξε οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των Ελλήνων, με αποτέλεσμα τα μέλη συγκεκριμένων κοινωνιών, όχι υποχρεωτικά εντός του ελληνικού χώρου, ως φορείς εκπαιδευτικής ανανέωσης, να επιδιώξουν σε πρώτη φάση την ανάπτυξη της ελληνικής παιδείας και, στη συνέχεια, την επαφή με το ευρωπαϊκό πνεύμα, μέσω των κειμένων (πρωτότυπων ή σε μετάφραση). Με αυτό τον τρόπο, αρκετά ενωρίς μεταφράστηκαν στα ελληνικά έργα των διαφωτιστών, ενώ προς τα μέσα της περιόδου εκδόθηκαν και πρωτότυπα έργα Ελλήνων (και η επτανησιακή συμβολή εδώ είναι αξιοσημείωτη, καθώς συμπεριλαμβάνονται τα έργα του Ευγένιου Βούλγαρη και του Νικηφόρου Θεοτόκη). (3)

Ο Ελληνικός Διαφωτισμός, ακολουθώντας τα πρότυπά του, επεδίωξε τη γενική εκπαίδευση και την απαλλαγή από τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες και εναντιώθηκε στο πολιτικό, κοινωνικό και θρησκευτικό κατεστημένο της εποχής του. Παρουσίασε, όμως, σημαντικές διαφορές από αυτά. Ως ιδεολογικό ρεύμα το κύριο αίτημά του, η Παιδεία, είχε ως αποκλειστικό σκοπό την απελευθέρωση του Έθνους και από τα συστατικά του, η εναντίωση στο κατεστημένο της εκκλησίας έφθανε σε πολύ χλιαρές αντικληρικές απόψεις και, σε καμία περίπτωση, στην αθεΐα. (Η επτανησιακή συμβολή σημειώνεται και εδώ με την προϋπόθεση ο ανώνυμος συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας, ήτοι «του Λόγου περί Ελευθερίας», να είναι ο Κερκυραίος Ιωάννης Πασχάλης – Δονάς). (4)

Με το τέλος της Βενετικής διοίκησης και την εγκατάσταση επαναστατικών δημαρχείων (1797) από τα Γαλλικά δημοκρατικά στρατεύματα, που με τα χρώματα της Κισαλπινικής δημοκρατίας κατέλαβαν τα νησιά του Ιονίου και τις βενετικές κτήσεις στην Ήπειρο (το Βουθρωτό, την Πάργα, τη Βόνιτσα, την Πρέβεζα), εισέρρευσαν στην περιοχή τα κηρύγματα της Γαλλικής Επανάστασης. Σύντομα, διάφορα σωματεία Ιακωβίνων ανέλαβαν την πολιτική και κοινωνική διαπαιδαγώγηση του πληθυσμού, ενώ στο κρατικό τυπογραφείο, που εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα, τυπώθηκαν μεταξύ των άλλων επαναστατικών προκηρύξεων και ελληνικά επαναστατικά φυλλάδια, τα οποία μαζί με τις εκδόσεις του Κοραή, έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην αφύπνιση και την τόνωση του πατριωτισμού του ελληνικού πληθυσμού της περιοχής. Τα φυλλάδια αυτά ήταν:

α. Ο ΘΟΥΡΙΟΣ ΤΟΥ ΡΗΓΑ (Ως πότε παλικάρια), δίφυλλο τετρασέλιδο εις 4ο σχήμα.

β. Ο ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΤΟΥ ΡΗΓΑ (Όλα τα έθνη πολεμούν), εξάφυλλο – δωδεκασέλιδο εις 8ο σχήμα.

γ. Ο ΥΜΝΟΣ στον ΜΠΟΝΑΠΑΡΤΕ του Χριστόφορου Περραιβού (Τι θάμβος κι άμετρος χαρά), δίφυλλο – τετρασέλιδο εις 8ο σχήμα.

Ειδικότερα, στην Κέρκυρα, που εγκαταστάθηκε η επαρχιακή επαναστατική διοίκηση, ως ιακωβινικά σωματεία αναφέρονται η «Πατριωτική Εταιρία Δημόσιας Μόρφωσης» και η «Συνταγματική Λέσχη», των οποίων, εκτός της πολιτικής κριτικής και της πνευματικής αντίδρασης, παράλληλο έργο υπήρξε η αφύπνιση της εθνικής συνείδησης και η γέννηση των πρώτων ελπίδων για την εθνική αποκατάσταση του ελληνικού πληθυσμού. Είναι χαρακτηριστική η αιτιολογία που προέβαλε το κομιτάτο της κοινής σωτηρίας για την ίδρυση της Πατριωτικής Εταιρείας (Πρακτικό Προσωρινού Δημαρχείου, 28 Σεπτεμβρίου 1797) «… Ο λαός μπορεί να ονομαστεί ελεύθερος τότε μόνον όταν διαπαιδαγωγηθεί, όταν απελευθερωθεί από τις αλυσίδες των προλήψεων και προχωρήσει στο δρόμο της Αρετής …».

Από τα μέλη αυτών των λεσχών κάποια (Π. Α. Βονδιώλης, Σπυρίδων Γεώργιος κόμης Θεοτόκης, Π. Ν. Κουαρτάνος, Νικόλαος Μπαρμπάτης, Νικόλαος Λοβέρδος, Δημήτριος Αρλιώτης, Δημήτριος Δελβινιώτης, Ιωάννης Βαπτιστής κόμης Θεοτόκης) δραστηριοποιήθηκαν πολιτικά σε όλο το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα.

Στην αφύπνιση της εθνικής συνείδησης συνέβαλε σημαντικά και η κατάταξη Ελλήνων εθελοντών σε γαλλικές στρατιωτικές μονάδες, όπως των «Ελαφρών κυνηγών της Ανατολής» του Νικόλαου Παπάζογλου και τα συντάγματα των Πελοποννησίων, των Ακαρνάνων, των Χειμαριωτών και των Σουλιωτών.

Τους Γάλλους δημοκρατικούς διαδέχθηκε κοινή ρωσο – τουρκική διοίκηση, η οποία στις 9/21 Μαρτίου 1800 αναγνώρισε τα νησιά του Ιονίου και τις βενετικές κτήσεις ως ομοσπονδιακή δημοκρατία με την ονομασία «Δημοκρατία των Επτά Ενωμένων Νησιών» (Επτάνησος Πολιτεία και Repubblica Settinsulare) με σύνταγμα, σημαία, στρατό και διπλωματική εκπροσώπηση. Η Επτάνησος Πολιτεία, το πρώτο κράτος Ελλήνων στον εθνικό χώρο, έκανε ευρύτατη χρήση του όρου «Γένος» για τον προσδιορισμό υπηρεσιών και ιδρυμάτων της, όπως «Βιβλιοθήκη του Γένους» και «Τυπογραφία του Γένους» και αναπτέρωσε τις ελπίδες του Πανελληνίου για εθνική αποκατάσταση.

Παράλληλα, συνέβησαν δυο μεγάλης πολιτικής σημασίας γεγονότα:

Πρώτο: Στην προσπάθεια των εκπροσώπων του παλαιού (αριστοκρατικού) καθεστώτος να επιβληθούν πλήρως, αντέδρασαν στην Κέρκυρα τα εκπαιδευμένα, πλέον, ενεργά πολιτικά στοιχεία και συγκρότησαν πολιτικό μόρφωμα με τη συμμετοχή των παραγωγικών τάξεων που αυτοπροσδιορίσθηκε ως «Έντιμη Αντιπροσωπεία» (Οnoranda Deputazione). Αυτή σε μια προσπάθεια ουσιαστικής παρέμβασης στα πολιτικά δρώμενα, ψήφισε το δικό της καταστατικό χάρτη με τον τίτλο «Έκθεσις συστατική γιναμένη από τη Δεπουτατζιόν της Χώρας, Μπόργκων και Ξεχώρου της νήσου των Κορυφών, τας 21 Οκτωβρίου 1801», που, παρά τις νομοτεχνικές ατέλειές του, αποτελεί ένα σημαντικότατο πολιτικό κείμενο του νέου ελληνισμού.

Δεύτερο: Μια συμπαγής αν και ευρύτατη πολιτική ομάδα, που επιθυμούσε την πλήρη αποκατάσταση του ελληνικού χαρακτήρα της Πολιτείας, υπό τους δυο αιρετούς ηγεμόνες του Κράτους και Προέδρους της Επτανήσου Γερουσίας, τον Κερκυραίο Σπυρίδωνα – Γεώργιο κόμη Θεοτόκη και τον Ζακύνθιο Αντώνιο κόμη Κομούτο, και υπό την καθοδήγηση του γραμματέα της επικράτειας Ιωάννη κόμη Καποδίστρια, προώθησε νομοθετικές ρυθμίσεις για την ελληνική γλώσσα και την ελληνική εκπαίδευση. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα λόγου του Σπυρίδωνα – Γεώργιου κόμη Θεοτόκη (14/26 Οκτωβρίου 1803 «…Το Έθνος μας που αναγεννήθηκε απόκτησε όνομα ελληνικό, πατρίδα ελληνική και ελευθερία ελληνική …».

Όταν έναν ακριβώς μήνα μετά τη συνθήκη του Τίλσιτ (7 Ιουλίου 1807), επανήλθαν τα ναπολεόντεια αυτοκρατορικά στρατεύματα στην περιοχή και προσάρτησαν τα νησιά στη γαλλική επικράτεια, βρήκαν μια άλλη κοινωνία από εκείνη που είχαν βρει τα στρατεύματα της Δημοκρατίας το 1797, τότε που ο φιλόλογος Αρνώ έγραφε στον στρατηγό Βοναπάρτη σχετικά με τη μορφή της πρώτης επαναστατικής προκηρύξεως προς τους Ιονίους: «…Επεδίωξα να συνδυάσω μια κάποια ανωτερότητα με πολύ απλότητα. Οι Έλληνες με τους οποίους θα έχωμε να κάμωμε δεν είναι ούτε ούτε Ευριπίδες ούτε Πλάτωνες. Αντίθετα, λένε ότι είναι πολύ απλοί..»

Στη διεθνή βιβλιογραφία αναφέρεται ότι μεταξύ των χώρων ανάπτυξης των ιδεών του Διαφωτισμού και εξ αυτού των επαναστάσεων υπήρξαν και οι Μυστικές Εταιρείες. Εύλογο, λοιπόν, είναι το ερώτημα εάν ο Ελεύθερος Τεκτονισμός συνέβαλε στη γέννηση και την ανάπτυξη της Φιλικής Εταιρείας γενικότερα και στον Ιόνιο χώρο ειδικότερα.

Κατά τον Απόστολο Βακαλόπουλο «…κατά τις αρχές του 19ου αιώνα, οι μυστικές εταιρείες είναι το μόνο καταφύγιο των φιλελεύθερων ιδεών. Πολλές μάλιστα από αυτές γεννήθηκαν μέσα στους κόλπους του μασονισμού. Γι’ αυτό, πρέπει να ερευνηθούν συστηματικά οι σχέσεις των προεπαναστατικών ελληνικών μυστικών εταιρειών και προ πάντων της Φιλικής, με τον τεκτονισμό…». (6)

Επίσης, ο Γιάννης Κορδάτος γράφει για τον Ρήγα Φεραίο « …αν δεν περνούσε από το σχολείο του μασονισμού και του καρμποναρισμού, δε θα μπορούσε να’ ναι μπασμένος στο συνωμοτικό πνεύμα της τοτινής εποχής και να δράσει όπως έδρασε…». (7)

Όμως, καθώς, σύμφωνα με περιγραφή μέλους του, ο τεκτονισμός είναι ένα «ιδιότυπο σύστημα ηθικής»,το οποίο «χρησιμοποιεί αλληγορίες και σύμβολα παρμένα από τις συντεχνίες των οικοδόμων των Μέσων Χρόνων, εντελώς ξένο προς τις πολιτικές και θρησκευτικές διενέξεις, φθάνει μάλιστα στο να απαγορεύει ακόμα και τις σχετικές συζητήσεις μέσα στις Στοές». (8)

Και καθώς, επίσης, η Στοά περιγράφεται από Βρετανό συγγραφέα της περιόδου 1800 – 1821 ως «…μια ειρηνική λέσχη κοινωνικότητας, μια ήσυχη γωνιά στην οποία καταφεύγουν τα πιο αξιοσέβαστα μέλη της κοινωνίας για να απολαύσουν μια ευχάρι στη χαλάρωση από το μόχθο της ημέρας …». (9)

Το υποχρεωτικό ερώτημα είναι πόσο ευσταθούν οι απόψεις τεκτόνων και εναντίων, όπως του αβά Μπαρουέλ, που υποστηρίζουν ότι ο τεκτονισμός υπήρξε « …Ο μέγας σκηνοθέτης όλων των εθνικών και κοινωνικών επαναστάσεων στα 50 χρόνια μεταξύ του 18ου και του 19ου αιώνα, γιατί είχε πάντα σκοπό την ανατροπή παντός βωμού και παντός θρόνου…». (10)

Για να μη μακρηγορούμε, η κρατούσα επιστημονική άποψη γύρω από τον πόλεμο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, τη Γαλλική και την Ελληνική Επανάσταση είναι ότι «…Ο τεκτονισμός ως οργάνωση ήταν τελείως αμέτοχος και σε αυτές και σε οποιαδήποτε άλλη επανάσταση ή και κίνηση πολιτικής χροιάς (…) όμως ο Τέκτων έχει όχι μόνο το δικαίωμα αλλά και καθήκον να μετέχει της πολιτικής, υπό την προϋπόθεση όταν προσέρχεται στη Στοά (…..) να αφήνει έξω από τη θύρα της τα ατομικά του αξιώματα και τις ατομικές του απόψεις και απασχολήσεις …». (11)

Είναι αποδεδειγμένο ότι οι Στοές για λόγους ιδεολογίας αλλά και δεοντολογίας απείχαν από παρόμοιες ενέργειες, άλλωστε «… κάθε φορά που οι Τέκτονες έκριναν ότι για μια συγκεκριμένη δράση τους ως άτομα χρειαζόταν μια οργανωτική δομή κατέφευγαν στη σύσταση κάποιας εξωτεκτονικής οργάνωσης…» και στους μηχανισμούς της εξακτίνωσης. Σαφές παράδειγμα, κατά τον Χ .Α. Ριζόπουλο, είναι η οργάνωση της Βοστώνης «Τέκνα της Ελευθερίας», τα μέλη της οποίας πραγματοποίησαν το περίφημο «Πάρτι του Τσαγιού», στις 16 Δεκ 1773, η οποία συνεδρίαζε στην ίδια ταβέρνα («Ο πράσινος Δράκος και τα οικόσημα του Τεκτονισμού») με τη Στοά του Αγίου Ανδρέα.

Ειδικότερα για τη Φιλική, σημειώνουμε ότι στα απομνημονεύματά του ο Εμμανουήλ Ξάνθος περιγράφει ακριβώς τα γεγονότα που τον οδήγησαν στην ίδρυσή της, λέγοντας ότι κατά τη μύησή του σε τέκτονα συνέλαβε την ιδέα της ιδρύσεως μιας επαναστατικής εταιρείας κατά τον τύπο των τεκτονικών στοών: «…Μεταβάς ακολούθως εις την Αγίαν Μαύραν, διά παρακινήσεως φίλου του τινός Παναγιωτάκη Καραγιάννη, εισήχθη εις την εταιρείαν των ελευθέρων Κτίστων (μασόνων) ων δε ιδεών ελευθέρων και πνέων πάντοτε μίσος κατά της τουρκικής τυραννίας συνέλαβε αμέσως την ιδέαν ότι εδύνατο να ενεργηθή μια μυστική εταιρεία κατά τους κανόνας ταύτης των ελευθέρων κτίστων, βάσιν έχουσα την ένωσιν όλων των εν Ελλάδι και εις άλλα μέρη ευρισκομένων διαφόρων καπιτάνων αρματολών και άλλων επισήμων πάσης τάξεως ομογενών, δια να ενεργήσωσιν, ευκαιρίας δοθείσης την απελευθέρωσιν της Πατρίδος…». Το απόσπασμα των απομνημονευμάτων απαντά στο κύριο ερώτημα εάν η Φιλική ιδρύθηκε από κάποιους τέκτονες ή κάποια συγκεκριμένη Τεκτονική Στοά.

Η Φιλική Εταιρεία (1814) υπήρξε μια από τις πολλές μυστικές επαναστατικές εταιρείες που παρουσιάστηκαν το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα στην Ευρώπη, όπως οι Καρμπονάροι, οι Δεκεμβριστές, οι «Καλοί Εξάδελφοι», τα μέλη του «Δεσμού της Αρετής», με πολύπλοκες ιεροτελεστίες που θύμιζαν πολύ τον τεκτονισμό. Πριν από τη Φιλική Εταιρία υπήρξαν άλλες ελληνικές μυστικές εταιρείες, όπως το «Ελληνόγλωσσον Ξενοδοχείον», που ιδρύθηκε στο Παρίσι το 1809, με σκοπό την φροντίδα των αναγκών των Ελλήνων της Γαλλίας, αλλά με δομές εσωτερικού τάγματος. Τα μέλη της εταιρείας φορούσαν δαχτυλίδι που είχε ως σήμα δυο ενωμένα χέρια που περιβάλλονταν κυκλικά από τα γράμματα ΦΕΔΑ «Φιλίας Eλληνικής Δεσμός Άλυτος». Μέλος της υπήρξε ο άλλος ιδρυτής της Φιλικής Αθανάσιος Τσακάλωφ.

Άλλες εταιρείες που χρησιμοποιήθηκαν για την συγκάλυψη συνωμοτικών ενεργειών ήταν η υπό βρετανικό έλεγχο «Φιλόμουσος Εταιρεία των Αθηνών»(1813), που σκοπό είχε την προστασία των αρχαιοτήτων και την οργάνωση σχολείου στην Αθήνα και το ρωσικό αντίβαρό της η «Εταιρεία των Φίλων των Μουσών» που ίδρυσε ο Καποδίστριας στη Βιέννη (1814), με σκοπό τη συλλογή χρημάτων για την ενίσχυση Ελλήνων που θα φοιτούσαν σε ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Επίσης, το επιστημονικό σωματείο επιμόρφωσης «Ιονική Ακαδημία» που ίδρυσαν οι Αυτοκρατορικοί Γάλλοι (1808) στην Κέρκυρα και το βρετανικό αντίστοιχό του στη Ζάκυνθο (1811). Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της συμμετοχής των Ελλήνων στις διάφορες εταιρείες ολόκληρο τον 19ο αιώνα δίδεται το παράδειγμα του Φιλικού και αγωνιστή της Επανάστασης Παναγιώτη Καλέβρα, ο οποίος στα απομνημονεύματά του αναφέρεται στη συμμετοχή του σε διάφορες μυστικές επαναστατικές εταιρείες πριν και μετά τη Φιλική. (12)

Από τις υπάρχουσες πηγές γνωρίζουμε τη διαδρομή των μυήσεων στη Φιλική στα νησιά του Ιονίου ως εξής:

Ο Παναγιώτης Χιώτης γράφει στην «Ιστορία του Ιονίου Κράτους» (13) «… ο Ρώμας κατήχησε τον Μαρίνον Μεταξάν εις Κεφαλληνίαν, όστις πρώτος διέδωκε το μυστήριον εκεί (….). Ακολούθως μετεδόθη και εις τους προύχοντας εν Κερκύρα και εξαιρέτως προς τον Κωνσταντίνον Γεροστάθην και Ιωάννην Κεφαλά, Καποδίστριαν Αυγουστίνον και Βιάρον και Αρλιώτην…» και αλλού ότι «οι κατά τόπους υποληπτικωτέροι» υπήρξαν «… εν Επτανήσω τοιούτοι οι κόμης Βιάρος Καποδίστριας και Κωνσταντίνος Γεροστάθης εν Κερκύρα, Γεώργιος Λουρόπουλος εν Παξοίς, κόμης Διονύσιος δε Ρώμας και κόμης Αναστάσιος Φλαμπουριάρης εν Ζακύνθω ….». Σημειώνεται ότι από όλους αυτούς μόνο του Λουρόπουλου δεν έχει εξακριβωθεί η τεκτονική ιδιότητα. (14)

Από τα αρχεία Ρώμα, Στεφάνου, Δραγώνα, Καρβελλά, που χρησιμοποιεί ο Χιώτης, γνωρίζουμε ότι εκτός της Ζακύνθου και στην Κέρκυρα λειτουργούσε τουλάχιστον από το 1817, περίοδο αυστηρότατης αστυνόμευσης του Ιονίου Κράτους από τα όργανα του προτεκτοράτου, επιτροπή της Φιλικής, στην οποία μετείχαν άτομα από το συγγενικό και το φιλικό περιβάλλον του Υπουργού Εξωτερικών του Τσάρου, στην πλειοψηφία τους, εξακριβωμένα μέλη τεκτονικών στοών. Βέβαια, αναπάντητο παραμένει το ερώτημα (μετά την καταστροφή των Καποδιστριακών αρχείων το 1943) εάν όλοι αυτοί ενέργησαν οργανωμένοι και χωρίς τουλάχιστον την ενημέρωσή του. Πάντως, ο Καποδίστριας ενημερώθηκε στην Πετρούπολη για την ύπαρξη της Φιλικής, τουλάχιστον από δυο πηγές. Τέλη του 1818 από τον Ιθακήσιο (με συγγενείς στην Κέρκυρα) Νικόλαο Γαλάτη, τον οποίο και απέπεμψε σκαιότατα, (ο Γαλάτης εκτελέσθηκε τον επόμενο χρόνο στην Ερμιόνη από τον Δημητρόπουλο και τον Τσακάλωφ), και σε δυο μυστικές συναντήσεις Ιανουάριο – Φεβρουάριο 1820) από τον Ξάνθο.

Ο Χιώτης και πάλι μας πληροφορεί για την ανάπτυξη της Φιλικής στα άλλα νησιά του Ιονίου: «…Το 1817 ο Ιωάννης Ζαπραλής εμύησε τον τραγωδό Ιωάννη Ζαμπέλη… αναγορεύσας αυτόν ιερέα (…). ενώ δε εσκέπτετο ο Ζαμπέλης πώς να διαδώση το μυστήριον εις τους συμπολίτας αυτού και μάλιστα προς πολλούς των εν Λευκάδι και Ιθάκη καταδιωχθέντων υπό του Αλή πασά Ακαρνάνων και Αιτωλών, απροσδοκήτως παρουσιάζεται προς αυτόν ο συμπολίτης αυτού Άγγελος Σούνδιας με οδηγίες της εν Κερκύρα Εφορίας των Φιλικών. Αμφότεροι δε συνεννοηθέντες μυσταγωγούσι τους θερμοτέρους και πιστοτέρους συμπολίτας και πολλούς των προσφύγων. Συνιστώνται αυτοί εις επιτροπήν και συγκοινωνούσι μετά των άλλων επιτροπών Κερκύρας, Κεφαλληνίας και Ζακύνθου (1818) (…) Μετ’ ολίγον διαβαίνει εις Επτάνησον ο Αριστείδης Παπάς, απόστολος των Φιλικών. Ούτος φέρει μαζύ του εγκύκλιον του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄, προτρεπτικήν προς τους Ορθοδόξους και Επτανησίους, όπως συνεισφέρωσιν προς σύστασιν σχολείου κεντρικού εν Πελοποννήσω (… )επί σκοπώ να συνάγωνται χρήματα προς παρασκευήν του Αγώνος. Έφερε δε ο Αριστείδης μεθ’ εαυτού και τον οργανισμόν του σχολείου (…). Ο Αριστείδης διοργάνισε τας Εφορίας εν Ζακύνθω, Κεφαλληνία, Λευκάδι, Παξοίς και Κερκύρα. Υπέγραψε πολλά εφοδιαστικά προς κατηχητά, εξηγήθη πλατύτερον προς τους εταίρους περί αρχής και σκοπού της εταιρίας, και τέθηκε τους εφόρους εις αλληλογραφίαν μετά των εφοριών Πελοποννήσου, Κωνσταντινουπόλεως και Ιασίου….(1819)». (15)

Ο Χιώτης αναφέρεται επίσης σε περιστατικά με τον Ρώμα, τον Κολοκοτρώνη, τον Βιάρο και τον Ιωάννη Καποδίστρια αλλά και άλλους, κατά τα οποία, για να σωθεί το μυστικό της Φιλικής από έρευνες των αστυνομικών αρχών, παρουσιάστηκε στους τέκτονες αστυνομικούς που ενεργούσαν την έρευνα ή στους υπαλλήλους που την διέταζαν ως ανάγκη διαφύλαξης των τεκτονικών μυστικών. (16)

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι κατά τη διαδικασία ίδρυσης και εγκατάστασης Εφορειών της Φιλικής Εταιρείας στα νησιά του Ιονίου Πελάγους, χρησιμοποιήθηκαν κυρίως πρόσωπα, τα οποία ανήκαν σε Τεκτονικές Στοές και από αυτή την ιδιότητά τους ήταν σε θέση να διαχειριστούν με μεγαλύτερη ευκολία τις καταστάσεις που απαιτούσε η (αποικιακού χαρακτήρα) ασφυχτική διοίκηση του προτεκτοράτου. Χάρις στην «πρωτομόλυνση» που είχαν υποστεί στο συνωμοτικό πνεύμα ως μέλη των Στοών, μπορούσαν καλλίτερα να ανταποκριθούν στα συνωμοτικά καθήκοντα που απαιτούσε μια μυστική επαναστατική οργάνωση όπως η Φιλική Εταιρεία.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Βιβλιογραφία κατ’ επιλογήν Beaton R. Εισαγωγή στη Νεότερη Ελληνική Λογοτεχνία, Νεφέλη, Αθήνα, 1996. Δημαράς Κ.Θ Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ερμής, Αθήνα, 2002. Hobsbawm E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων, 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2000. Κιτρομηλίδης Π. Μ. Νεοελληνικός Διαφωτισμός, ΜΙΕΤ, Αθήνα, 1996, του ιδίου, «Γλωσσικός αρχαϊσμός και φιλοσοφική ανανέωση», Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, επιμ. Μ.Ζ. Κοπιδάκης, ΕΛΙΑ, Αθήνα, 2000. Πατηνιώτης Μ. Απόπειρες διαμόρφωσης επιστημονικού λόγου στον ελληνικό χώρο του 18ου αιώνα. Αρχές της φυσικής φιλοσοφίας στο έργο του Ευγένιου Βούλγαρη και του Νικηφόρου Θεοτόκη, Διδακτορική διατριβή, Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών και της Τεχνολογίας, Αθήνα, 2001. Μουρούτη – Γκενάκου Ζ. Ο Νικηφόρος Θεοτόκης (1731-1800) και η συμβολή αυτού εις την παιδείαν του γένους, Βιβλιοθήκη Σοφίας Ν. Σαριπόλου, Αθήνα, 1979. Batalden, S. K. Catherine II’s Greek Prelate Eugenios Voulgaris in Russia, 1771-1806, New York: Columbia University Press, 1982.

2. Τον όρο «διαφωτισμός» εννοούμε το πνευματικό κίνημα, που εκδηλώθηκε αρχικά στη Γαλλία και, στη συνέχεια, στην υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική από τα τέλη του 17ου αιώνα και είχε ως κύριους στόχους τη λύτρωση του ανθρώπινου πνεύματος από τις προλήψεις, τις δεισιδαιμονίες, την αυθεντία του κράτους και της εκκλησίας και την επικράτηση του ορθού λόγου, της πνευματικής ελευθερίας, της ανεξιθρησκίας και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Οι «εγκυκλοπαιδιστές», κυρίως, οι Ντενί Ντιντερό (Dennis Diderot) και Ζαν ντε Ροντ ντ’ Αλαμπέρ (Jean de Ront d’Alembert ) συγκρότησαν το ιδεολογικό υπόβαθρο του Διαφωτισμού στην Εγκυκλοπαίδεια που εξέδωσαν το 1751 (Εγκυκλοπαίδεια ή Λεξικόν αλφαβητικά ταξινομημένων των τεχνών και των επαγγελμάτων – Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des arts et métiers), ενώ, παράλληλα, εκφραστές του Διαφωτισμού θεωρούνται οι Βολταίρος, Μοντεσκιέ και Ζαν Ζακ Ρουσσώ που διατύπωσε τη θεωρία του Κοινωνικού Συμβολαίου (1762).

3. Ως Ελληνικός Διαφωτισμός (1750 -1821) αναφέρεται το ιδεολογικό, φιλολογικό, γλωσσικό και φιλοσοφικό ρεύμα που επιχείρησε να μεταφέρει τις ιδέες και τις αξίες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού στους Έλληνες. Τους κύριους φορείς του νεοελληνικού διαφωτισμού απετέλεσαν οι Έλληνες που ζούσαν ή σπούδαζαν στην Δύση. Αυτοί παρακολούθησαν όλες τις αλλαγές που γίνηκαν στη σκέψη, τις ανακαλύψεις και τις ιδεολογικές αρχές πάνω στις οποίες πραγματοποιήθηκε η Γαλλική Επανάσταση, η οποία και δάνεισε αρχές στον ελληνικό διαφωτισμό. Καθώς σε αυτή την περίοδο δεν υπήρξε κοινωνική αντιστοίχηση των ευρωπαϊκών κοινωνιών με την υπό Οθωμανική διοίκηση ελληνική κοινωνία (η δημιουργός Αστική Τάξη υπήρχε μόνο στις υπό Βενετική Διοίκηση «υπερπόντιες επαρχίες»), το φαινόμενο εξ αρχής είχε διαφορετική ένταση στις εκδηλώσεις ανάλογα με τις πολιτικές συνθήκες του τόπου διαμονής εκείνων που το υποδέχθηκαν: Άλλοι ήταν υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ή της Βενετικής Δημοκρατίας και άλλοι υπήκοοι ή πάροικοι των Ευρωπαϊκών Αυτοκρατοριών ή των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών, όπου μετά τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, το 1774, η εξουσία είχε ανατεθεί σε Φαναριώτες Έλληνες, ηγεμόνες.

4. Συνηθίζεται στους εκπροσώπους του ελληνικού διαφωτισμού να απονέμεται ο τίτλος του «Δασκάλου του Γένους», καθώς όμως ο όρος έχει καθ’ υπερβολήν χρησιμοποιηθεί ας σημειώσουμε ότι σημαντικοί εκπρόσωποί του υπήρξαν μεταξύ άλλων οι Μεθόδιος Ανθρακίτης 1660 – 1736, Ευγένιος Βούλγαρις 1716 – 1806, Ιώσηπος Μοισιόδαξ 1730 – 1800, Δημήτριος Καταρτζής – Φωτιάδης 1730 – 1800, Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος (1757 – 1798), Αδαμάντιος Κοραής 1748 – 1833, Νικηφόρος Θεοτόκης (1731 – 1800), Άνθιμος Γαζής (1758 – 1828), Δανιήλ Φιλιππίδης, Γρηγόριος Κωνσταντάς, Νεόφυτος Δούκας, Κωνσταντίνος Οικονόμος, Κωνσταντίνος Βαρδαλάχος, Θεόφιλος Καΐρης και άλλοι.

6. Βακαλόπουλος Α.Ε. «Συμβολή στην Ιστορία και οργάνωση της Φιλικής Εταιρείας». Ελληνικά 12 (1951) σ. 65 – 78. Ριζόπουλος Χ.Α. Οι τέκτονες του 1821, διαφρόντιση Α.Χ. Ριζόπουλος, «Έρμα», Αθήνα (1993 α) σ. 19.

7. Κορδάτος Γ. Ρήγας Φεραίος και βαλκανική Ομοσπονδία, Αθήνα, χχ, σ 117 – 118.

8. The constitutions of the Free – Masons, containing the History, Charges, Regulations etc of the most Ancient and Right Worshipful Fraternity σ. 50 .

9. William Preston Esq. Illustrations of Masony, Λονδίνο, 1821 ( 13th edition) σ. 201 και Ριζόπουλος Χ.Α. Οι τέκτονες του 1821 ο.π. Alec Μellor, Les Mythes maconiques (Le mythe des Lumieres) σ. 125 André Bouton Les Franc – Macons manceaux et la Révolution Francaise 1741 – 1815 σ. 249. Ριζόπουλος ΑΧ, οπ σ. 16 – 17 και σημ. 4.

10. Abbé Augustin Barruel Memoires pour server á l’ Histoire du Jacobinisme. Ριζόπουλος Α.Χ., Οι τέκτονες οπ σ. 15 – 16.

11. Ριζόπουλος Α.Χ. Οι τέκτονες οπ σ. 15 – 16. Πρβλ γενικότερα τις αξιοπρόσεχτες απόψεις των Χ.Α. Ριζόπουλου και Α.Χ. Ριζόπουλου, οι Τέκτονες, οπ passim.

12. Το 1856 κυκλοφόρησε στην Αθήνα το βιβλίο «Επιστολαί ή τα κατά την Επανάστασιν της Ελλάδος και τα προ αυτής συμβάντα, ανέκδοτα πολιτικά και θρησκευτικά μυστικοσυμβούλια. Ήτοι Εταιρείαι της Aσίας και της Eυρώπης ως προς την Ελλάδα και της Ελλάδος ως προς εαυτήν. Σύγγραμμα λίαν περίεργον υπό Παναγιώτου Καλέβρα Ιερολοχίτου, πρώην ειρηνοδίκου Αθηνών, Λοχαγού της Βασιλικής Φάλαγγος και Αποστόλου της Εταιρείας του Φοίνικος και των Φιλικών. Μέλους δ’ επίσης των Εταιρειών της Αθηνάς, του Λέοντος, του Ροπάλου του Ηρακλέους, του Γεροπυριοβόλου του Ολύμπου, των Φιλορθοδόξων, της Μεγάλης Ιδέας και της Φιλαδελφότητος εν Αθήναις… 1856. Πρόκειται για απομνημονεύματα, υπό τύπον 36 επιστολών, του λογίου εμπόρου Φιλικού και Αγωνιστή της Επαναστάσεως Παναγιώτη Καλέβρα, ο οποίος αναφέρεται στη συμμετοχή του σε διάφορες μυστικές εταιρείες από το 1812 και μετά. Στην πρώτη επιστολή (5 Οκτ. 1854) αναφέρει ότι, κατά την είσοδο των Γάλλων αυτοκρατορικών στη Μόσχα, φιλοξένησε στο σπίτι τού Γιαννιώτη εμπόρου Ζώη Ζωσιμά, του οποίου είχε την φροντίδα, τους Έλληνες Νικόλαο Αρτινό και Λέοντα Λεοντίδη από την Κωνσταντινούπολη «άνδρες πεπαιδευμένους και κατόχους της ρωσικής γλώσσης» οι οποίοι απεδείχθησαν κατάσκοποι των Γάλλων. Αυτοί τον κατήχησαν εις την «εταιρείαν της Αθηνάς», την οποίαν, όπως τον βεβαίωσαν, γνώριζε και ο Ναπολέων. Η εταιρεία είχε ως σκοπό: «…την απελευθέρωση της ελληνικής φυλής από τους Τούρκους, ώστε να κυβερνηθεί από τους Γάλλους, διορισθησομένου Αυτοκράτορος του Βυζαντίου ενός των αυταδέλφων του Ναπολέοντος…». Στην δεύτερη επιστολή (10 Οκτ 1854) αναφέρεται στα σχέδια: Α) της Μεγάλης Αικατερίνης να εγκαταστήσει ως αυτοκράτορα της νέας βυζαντινής αυτοκρατορίας τον εγγονό της, Κωνσταντίνο, (γι’ αυτό η επιμελημένη ελληνική εκπαίδευσή του, όπως και των αδελφών του Αλεξάνδρου, Νικολάου και Μιχαήλ) και στον καταλυτικό ρόλο του Ευγένιου Βούλγαρι, ιδιαίτερα στις συνεννοήσεις της με τον Βολταίρο και Β) του Βοναπάρτη να υποκαταστήσει την οθωμανική διοίκηση με νέα γαλλική είτε δημιουργώντας επαναστατικές κινήσεις μεταξύ των Ελλήνων, με την αποστολή των αδελφών Δήμου και Νικολάου Στεφανοπούλου στην Ελλάδα (είναι αυτοί που μεταξύ άλλων δημιούργησαν και τον μύθο της ελληνικής καταγωγής του από την οικογένεια Καλομέρη) είτε προσεταιριζόμενος διάφορους βαλκάνιους τοπάρχες (ντερεμπέιδες), χριστιανούς και μουσουλμάνους, με τη βοήθεια του Ρήγα Φεραίου. Στην τρίτη επιστολή (15 Οκτ 1854) ο Καλέβρας αναφέρει ότι, όταν ο Ζωσιμάς έμαθε από αυτόν τα σχετικά με την «Εταιρείαν της Αθηνάς», τον μύησε στην « Εταιρία του Φοίνικος» που δημιουργήθηκε από Έλληνες «διά τον φωτισμόν του Έθνους» και ως προθάλαμός της χρησιμοποιήθηκε η «Εταιρεία των Φίλων των Μουσών», που, όπως είπαμε, ίδρυσε ο Καποδίστριας για την ανάσχεση του βρετανικού ελέγχου στην Αθήνα. Μέλη του Φοίνικα υπήρξαν ο πρώην ηγεμών της Βλαχίας Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Νικόλαος Σκουφάς και ο ιατρός Χρισταρής στο Βουκουρέστι, στον οποίο τον έστειλε ο Ζωσιμάς, για να «σπουδάσει και να αναδειχθεί χρήσιμος εις το μέλλον». Στο Βουκουρέστι το 1817 τού έγινε πρόταση να του απονεμηθεί βαθμός ευγενείας από τον ηγεμόνα της Βλαχίας Αλέξανδρο Σούτσο, βεβαίως, μετά την καταβολή κάποιου χρηματικού ποσού στο ταμείο της ηγεμονίας. Όμως, κατά τη διαδικασία της μυήσεως το 1818, αντελήφθη ότι πρόθεση ήταν η εισαγωγή του στην «Εταιρεία του Λέοντος», η οποία είχε ως σκοπό την διατήρηση και στην επέκταση των προνομίων των Φαναριωτών, γεγονός που τον ανάγκασε να αρνηθεί να συνεχίσει. Όταν έγινε γνωστή η άρνησή του, οι Σκουφάς και Ξάνθος τον εισήγαγαν στην «Εταιρία των Φιλικών» το 1819, ως μέλος της οποίας, στη συνέχεια, έλαβε μέρος στην επανάσταση στις Ηγεμονίες με τον Ιερό Λόχο. Μετά την συντριβή της επανάστασης στις ηγεμονίες, κατέβηκε στην Πελοπόννησο, όπου εντάχθηκε στο σώμα του Νικηταρά. Οι υπηρεσίες του αναγνωρίσθηκαν από τον βασιλέα Όθωνα, ο οποίος τον έκανε λοχαγό της Φάλαγγος και του απένειμε το Αριστείο του Αγώνος. Την πληροφορία χρεωστώ στον φίλο κύριο Αθανάσιο Θ. Κοσμόπουλο, cPhD, τον οποίο για άλλη μια φορά ευχαριστώ.

13. Χιώτης Π., Ιστορία του Ιονίου Κράτους από συστάσεως αυτού μέχρις Ενώσεως (έτη 1815 – 1864 ) τομ. Α, Εν Ζακύνθω 1874α σ. 319

14. Χιώτης Π., οπ σ. 320 – 321, 322 – 325

15. Χιώτης Π., οπ σ. 326 – 328, 333, 346, 348 – 349

16. Σημειώνεται ότι οι συνωμοτικές πρακτικές επέβαλαν οι βεβαιώσεις είσπραξης των εισφορών να παρουσιάζουν διάφορους σκοπούς. Έτσι συναντάμε «αφιερωτικές» επιστολές Επτανησίων Φιλικών, στις οποίες οι προσφορές αναφέρονται ως εξής: Από τον δάσκαλο Θεοδόσιο Δημάδη «..συνάζονται συνδρομηταί … δι’ έκδοσιν αναγκαίων βιβλίων και ωφελίμων εις ανατροφήν των νέων …..». Από τον Διονύσιο κόμη δε Ρώμα «…ένα ξενοδοχείον οικοδομείται εν Αθήναις προς καταφυγήν των οδοιπορούντων Ελλήνων περί του οποίου η ευγενία σας φροντίζει περισσώς …». Από τον Νικόλαο Επισκοπόπουλο « … το εν Οδέσσα σχολείο τελεσφορεί και πολλοί χριστιανοί δεν παύουν να το βοηθούν ακαταπαύστως …». Από τον καπετάνιο Βαλιάνο Γερ. Μεταξά «… έχοντες το νεοσυστημένον σας εμπόριον σας αφιερώνω τον εαυτόν μου και το καράβι μου, να το μεταχειρισθήτε κατά την θέλησίν σας όποτε καιρόν το ζητήσετε (…) υπόσχομαι να είμαι έτοιμος να υπακούσω κάθε σας προσταγήν σωματικώς και χρηματικώς το κατά δύναμιν και δέκα καλούς μαρινάρους ετοιμασμένους με όλα τους τα αναγκαία με ίδια μου έξοδα…» (Χιώτης Π ., οπ σ. 353, 396.

Από τη σελίδα http://www.kolivas.de/2011/02/%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%B9%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BD%CF%8E%CE%BD%CF%84/

Κάνοντας το αόρατο…ορατό!

Της Μυρτώς Καμβυσίδη

Ο J. Lloyd επιδιώκει να αφυπνίσει τους θεατές του με μικρές γνώσεις μαγειρεμένες με μπόλικο χιούμορ. Aυτό που ξαφνιάζει, είναι οτι κάποια πράγματα παραείναι σοβαρά για να μην τα γνωρίζει η πλειοψηφία των ανθρώπων!

Για παράδειγμα, η πραγματικότητα είναι αυτή που βλέπουμε και αντιλαμβανόμαστε μέσω των περιοριστικών και παραμορφωτικών μηχανών αντίληψης (πέντε αισθήσεις μας); Οχι! Είναι μια ψευδαισθησιακή υπόνοια του πραγματικού.“Ο κόσμος είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα”! Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο! Δηλαδή στην πραγματικότητα…δεν υπάρχει πραγματικότητα(!) Το νόημα πλέον διαφεύγει!!

“Βλέπουμε ύλη, ενώ δεν υπάρχει τίποτα στη θέση της”, όπως πολύ εύστοχα αναφέρει ο Lloyd. Κι “όσο πλησιάζεις την ύλη..τα ηλεκτρόνια εξαφανίζονται σα χνούδι”. Ένα χρήσιμο βιβλίο για κάποιον που ενδιαφέρεται να ψάξει περισσότερο επ’αυτού είναι το “Δέντρο της Γνώσης” των καθηγητών Matura και Varela.

Άξιες απορίας είναι σε μερικά σημεία οι αντιδράσεις του κοινού που επιδεικνύουν ένα βαθμό αφέλειας, ή καλύτερα παρορμητισμού. Ακούγοντας τις πιο ανορθόδοξες αλήθειες, θα έπρεπε να προβληματιστούν, αντ’αυτού, ξεκαρδίζονται ομαδικώς στα γέλια.

Δείτε το video με προσοχή (έχει και υπότιτλους). Είναι πολλά που δε γνωρίζουμε. Ο J. Lloyd μας τοποθετεί κάπου μέσα στο χάος.  Έτσι αναδύεται στα μάτια μας η ασημαντότητα τόσο ημών όσο και όσων αξιώνουν να ενδυθούν κάποιο νόημα, όταν όλως παραδόξως η πραγματικότητα βρίθει από απουσίες νοήματος. «Δε γνωρίζουμε ούτε το ένα τοις εκατό του ενός εκατομμυριοστού σχετικά με οτιδήποτε..» και στην ερώτηση «ποιό το νόημα της ύπαρξης μας», οι δυό μεγάλες προσωπικότητες που καλεί ο Lloyd να απαντήσουν.. συμπεριλαμβάνουν στα τσιτάτα τους το «δε ξέρω».

http://www.ellispoint.gr/index.php?option=com_resource&controller=article&article=7084&category_id=34&Itemid=21

«Ἐλθὲ Περτίναξ, φιλόφρον ἀδελφέ, καγὼ μυήσω σε ἐν τοῖς Ὑπερτάτοις»!

(Περίεργος καὶ πάνυ ὠφέλιμος ἄμετρος στιχουργία ἀγνώστου λογίου ἐξ Ἀλεξανδρείας, εὑρεθεῖσα ἐν παλαιοπωλείῳ τι μετὰ τινων λοιπῶν χειρογράφων).

«λθ Περτίναξ, φιλόφρον δελφέ, καγ μυήσω σε ν τος περτάτοις»!

μν φιλϋλος ψυχ τας λαις πιχσκει, κα πντα πραγματεεται πρς τ τυχεν το πθου· σ δ, ψυχ βασλισσα κα φιλολογωττη, ε διψσα γνσεως κα λγου κα παιδεας, ββλοις ε προσττηκας, πεντρυφς τος λγοις, κα γνετα σοι τς ζως πας χρνος λγος…

Compendium chronicum

ΤΟΥ ΚΥΡΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΝΑΣΣΗ ΣΥΝΟΨΙΣ ΧΡΟΝΙΚΗ, ΑΡΧΟΜΕΝΗ ΑΠΟ ΚΟΣΜΟΠΟΙΙΑΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥ ΚΥΡΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΤΟΥ ΒΟΤΑΝΕΙΑΤΟΥ.

Ἔφηβος καταλιπῶν τὰς παρθικὰς ἐπικρατείας ὁ Μιθροβουζάνης, δοῦλος δορυάλωτος ἀρχικῶς, εἴτα προκόψας, κερδίσας τὴν εὔνοιαν τοῦ αὐθέντου του, ἐξαγοράσας ἐν τέλει διὰ τοῦ χρήματος ὅ,τι τοῦ ἐστέρησαν τὰ ὅπλα.

Περιελθῶν εἰς μεγίστην εὐημερίαν, προμηθεύσας οἴνους καὶ δέρματα, τὴν ἐν Ἱππῶνι σταθμεύουσαν λεγεῶνα, νυμφευθεὶς τὴν κόρην γέροντος –δυσπραγοῦντος- συγκλητικοῦ, τώρα εἰς τὴν Ῥώμην, ἀνέρχεται τὴν Cursus Honorum, φέρων πιὰ τὸ ὄνομα Λαίλιος Σπίνθερ Περτίναξ.

Εὔνους ἐφάνη ὁ χριστιανὸς ἐπίσκοπος -ἰκανοτάτη ὑπῆρξεν ἡ προσφορὰ τοῦ Περτίνακος εἰς οἶνον φαλερνικόν πρὸς τὴν ἐκκλησίαν του-, ἀνεκτικὸς καὶ ὁ συνήθως αὐστηρὸς Πατὴρ τῶν Πατέρων τοῦ ἐν Ῥώμῃ Μεγάλου Μιθραϊκοῦ Θυσιαστηρίου.

Ἐταυροβολίσθη ὁ Περτίναξ, καταστὰς μάλιστα, ὁποία εἰρωνεία, «Πέρσης».

Τώρα πλέει ἡ ἰδιωτικὴ του λιβυρνὶς ἔξωθεν τοῦ Σουνίου.

Τελευταία ζωηρὰ ἐπιθυμία ἐγεννήθη ἐντὸς του, ἡ «πόσις τοῦ κυκκεῶνος».

Καὶ νὰτος μετὰ τρεῖς ἡμέρας δεξιώσεων καὶ σπατάλης εἰς τὸ Ἄστυ, πορεύεται πρὸς τὴν Ἐλευσίνα. Λόγῳ ἐπιδημίας ἔχασε πέρυσι τὰ Μικρὰ ἐν Ἄγραις Μυστήρια.

Ὁ γέρων Νεστόριος, ὁ Εὐμολπίδης Ἱεροφάντης, τοῦ ἐμήνυσε τότε, ὄτι δὲν δύναται νὰ τὸν μυήσῃ εἰς τὰ Μεγάλα –πόσον μᾶλλον εἰς τὰ Ἐποπτικά-, τὸν ὑπέρτατον βαθμὸν τῆς Δήμητρος καὶ τῆς Κόρης.

Τώρα ὅμως τὸ πρόβλημα ἤρθη!

Διὰ λακτισμάτων πρὸ δύο μηνῶν ἐξεβλήθη ὁ Νεστόριος ἐκ τοῦ Τελεστηρίου. Νέος ἰσχυρὸς ἀνὴρ ἤρπαξε τὸν πανάρχαιον θρόνον!

-Τὸν θρόνον ποὺ ἐσεβάσθησαν ὁ Ἀρχίδαμος, οἱ Βοιωτοί, τόσοι ἐχθροὶ τοῦ δαιμονίου πτολιέθρου-.

Τὸν θρόνον αὐτὸν κατέχει πλέον ὁ Καδμίων, ὁ Πατὴρ τῶν Πατέρων τοῦ Μιθραίου τῶν Θεσπιῶν. Μισὸς Βοιωτός, μισὸς Κύπριος.

Αὐτὸς ὁ ἴδιος, ὁ «Ἱεροφάντης» –τὶ τιμή!- τοῦ διεμήνυσε διαπρυσίοις λόγοις,

«λθ Περτίναξ φιλόφρον δελφέ, καγ μυήσω σε ν τος περτάτοις»!

Τώρα πομὰς ὤχρας καλύπτει τὰς παρειὰς του, -διὰ νὰ καταδειχθῇ ἡ χλωμότης τοῦ …νηστεύσαντος-!

Ἀκόμη καὶ ὁ χριστιανὸς ἐπίσκοπος τῶν Ἀθηνῶν συνεκινήθη, ὅταν τὸν εἶδεν ἀνυπόδητον, πεζῆ πορευόμενον, φέροντα τὸν λευκὸν τρίβωνα τοῦ θιάσου τῶν μυουμένων…

Ἐπορεύετο μετὰ τῶν λοιπῶν προσκυνητῶν, ἄνευ βαλαντίου –τὸ χρῆμα εἶχεν ἤδη κατατεθῇ ἐν τῷ ἐν Πειραιεῖ πρακτορείῳ τοῦ Μιθραίου-…

Ὕψωσεν ὁ ἐπίσκοπος τὴν χείρα του σκιάζων τοὺς ὀφθαλμοὺς του καθὼς ἡ ἀκολουθία ἐπορεύετο πρὸς δυσμὰς τὴν Ἱερᾶν Ὁδόν.

Ὁ πονηρὸς Περτίναξ ἐσχολίασε. «Βλέπετε; κόμη κα πίσκοπος μ ελογε.

Ἐμυήθη!

Ὁποία πρόοδος μυητικῶν μεθόδων!

Διὰ πρώτην φορὰν ἐφέτος, ἡ νέα διοίκησις τοῦ Ἐλευσινείου, ἐκάλεσε τοὺς καλυτέρους τῶν ὑποκριτῶν τοῦ Ἄστεος! -Προηγουμένως «ἐμυήθησαν» κι᾿ ἐκεῖνοι…

Τὶ πλοῦτος μηχανῶν καὶ τεχνασμάτων, τὶ μουσικαί! Τὶ στόνοι ἐκ τῶν χασμάτων. Τὶ κατάνυξις! Τὰ Ἐποπτικά! Ὁ Τελεύτιος Βαθμός! Τὶ κομψότης λόγου. Τὶ μυστηριώδεις, ἀκατάληπτοι ἐπωδοί!

Αὐτὸς, ὁ πρώην δοῦλος, μυεῖται μετὰ δεκαεπτὰ ἄλλων! Καὶ ποίων!

Ῥωμαῖοι πατρίκιοι, Ἀθηναῖοι ἐφοπλισταί. Ἰδοῦ καὶ ὁ Διονυσιόδωρος ὁ προμηθευτὴς τῶν Λεγεώνων τῆς Ἀνατολῆς! Ὁποία σύμπτωσις! Ἰδοῦ καὶ ὁ σκυτοτόμος Κλεόπας ἐξ Ἀλεξανδρείας –αἱ φῆμαι τὸν θέλουν καὶ χριστιανόν-!

Ἰδοῦ καὶ ὁ Φιλιππικός, ὁ σιτέμπορος τῆς Νέας Ῥώμης, τῆς Κωνσταντίνου Πόλεως, γόνος σιτεμπόρων, κατηραμένων διὰ τοῦ αἵματος Σωπάτρου τοῦ Ἀπαμιέως.

Ὅλοι ἐκλήθησαν ἐκεῖ καὶ ἔπιον τὸν κυκκεῶνα!

Ὅλοι ἐμυήθησαν εἰς τὰ Ἐποπτικά.

Ὅλοι ἔλαβον τὸν Τελεύτιον Βαθμόν!

Ὅλοι «εἶδον»!

Ὅλοι «ἐνίκησαν» τὸν θάνατον!

Ὅλοι ἀπῆλθον πρὸς τὸν …θάνατον!

Αναρτήθηκε από Φρεάντλης: «…ὡς γε πένης ὦν ἄγαν ὥρμησε μισθοφορεῖν, καὶ νύκτωρ μὲν ἐν τοῖς κήποις ἤντλει, μεθ᾿ ἡμέραν δὲ τοῖς λόγοις ἐγυμνάζετο ὅθεν καὶ Φρεάντλης ἐκλήθη…»

Από το http://freantles.blogspot.com/2010/11/blog-post.html

Παρουσιάστηκε σε ανοιχτή εκδήλωση της Ακαδημίας Phoenix Rising

Univ. of Indianapolis/Athens Campus – 15 Οκτωβρίου 2010

Ο θεμελιώδης μυητικός μύθος της Δυτικής Εσωτερικής Παράδοσης στηρίχτηκε κατ αρχάς στο θάνατο και την ανάσταση του εποχικού ήρωα. Κάθε χρόνο ένα επιλεγμένο αγόρι απομακρυνόταν από τον ασφαλή τόπο  που ζούσε η φυλή του. Με μόνη προστασία ένα φρεσκοκομμένο βλαστάρι -τον ιερό χρυσό κλώνο των μυστηρίων ξεκινούσε ο νεόφυτος την περιπλάνησή του.

Περιδιάβαινε τη χώρα συλλέγοντας  εμπειρία και γνώσεις φτάνοντας τελικά στον κόσμο του επέκεινα . Εκεί  δεν ήταν μόνο το βασίλειο του θανάτου αλλά και η μήτρα της Μεγάλης θεάς Μητέρας Γης.  Η νικηφόρα διέλευση από τον «άλλο» κόσμο και η ένδοξη επιστροφή του αναγεννημένου πλέον Υιού της Θεάς, βεβαίωναν τη προστασία, τη συνέχεια της γονιμότητας και της ευημερίας που χάρη σε αυτόν θα απολάμβανε ολόκληρη η φυλή.

Με την εξέλιξη των κοινωνιών εξελίχθηκαν και αναπτύχθηκαν τα μέρη της αρχέτυπης πρώτης ιστορίας.

Η περιπλάνηση και η αναζήτηση  με τη βοήθεια ενός μαγικού αντικειμένου – γκράαλ- μιας χώρας, η του τρόπου ανοικοδόμησης κτιρίου – ναού που αντιστοιχεί στο σύμπαν ή στο πρότυπο του αναγεννημένου ανθρώπου, γνώση και σοφία που θα βοηθήσει  μέσω του ήρωα  όλο του το λαό να επανέλθει στην πρωταρχική αδαμική πληρότητα σε μια ουτοπία ευημερίας, ειρήνης και αφθονίας…

Όλες αυτές οι διαφορετικές ιστορίες της δυτικής εσωτερικής παράδοσης αναπτύχθηκαν από τους επί μέρους συμβολισμούς της αρχέτυπης μυητικής πράξης που γεννήθηκε στις πέριξ της Μεσογείου χώρες.

Η ιστορία λοιπόν της περιπλάνησης στη δύση δεν μπορεί παρά να ξεκινά με τον Οδυσσέα. Άνακτας, δηλαδή ιερός βασιλιάς μιας χώρας σπουδαίας αλλά και τόσο μικρής ώστε να γνωρίζει όλους τους κατοίκους της, ταξιδεύει όπου το καθήκον τον καλεί για να συλλέξει γνώση, πλούτο και εμπειρία προς όφελος του τόπου του. Οδυσσέας και Ιθάκη- κάτοικος και τόπος. Φροντίζουν και νοιάζονται ο ένας για τον άλλο γιατί οι μοίρες τους είναι άρρηκτα δεμένες.  Η περιπλάνηση του Οδυσσέα θα τον φτάσει στο όριο του γνωστού κόσμου, στις Ηράκλειες στήλες.

Δυο στήλες που κατά πολλούς συμβόλιζαν τη δυαδικότητα του κόσμου, το θετικό και το αρνητικό και το όριο των θνητών που θύμιζε η επιγραφή nec plus ultra. Και μετά θα επιστρέψει πίσω , στην πατρίδα, την Ιθάκη του που δεν είναι μια πόλη αλλά ολόκληρη η χώρα του.  Υπομονετικά τον ανέμενε καθοδηγούμενη από την Άνασσα, την αιώνια Πηνελόπη να της προσφέρει τον πλούτο εμπειριών και γνώσεων που είχε αποκτήσει.

Οι αιώνες κύλησαν.

Οι μικρές πατρίδες υποτάχτηκαν και πολτοποιήθηκαν στο τραπέζι των ορέξεων του πανίσχυρου Κοσμικού βασιλιά.

Οι ομοτράπεζοι θεοί έγιναν σκιές του παρελθόντος και ο Rex Mundi ως εξουσιαστικός θεός αποφάσιζε.

Η εμπειρία και η γνώση που δεν ευνοούσε την μακαριότητα της εξουσίας του ήταν απαγορευμένη και διωκόμενη ως επικίνδυνη και αιρετική.

Τότε στα χρόνια που η ιστορία ονόμασε σκοτεινό μεσαίωνα εμφανίστηκε ο θρύλος της ιπποσύνης.

Κορυφαία στιγμή που θα φέρει την έκρηξη η ασύλληπτη ισοπέδωση του μοναδικού μέρους στην Ευρώπη όπου υπήρχε -στο μέτρο της εποχής- η αποδοχή του διαφορετικού, ελεύθερη έρευνα για γνώση, ισότητα, ελεύθερο εμπόριο και πλούτος υπό την εξουσία μικρών και αγαπητών στο λαό αρχόντων. Ο πάπας συγκάλεσε την πρώτη σταυροφορία εναντίον χριστιανικής περιοχής το 1209 και οδήγησε σε ένα παρανάλωμα πυρός σχεδόν 1000000 αιρετικών Καθαρών μαζί και καθολικών που υπερασπίστηκαν τους συντοπίτες τους ή είχαν την ατυχία απλά να συνυπάρχουν για αιώνες αρμονικά.  Το απομεινάρι απ ότι κάποτε ήκμαζε με ελεύθερία και ευτυχία, οι προβηγκιανές ακτές από την Ιταλία έως την Ισπανία μοιράζονται σαν κουρελιασμένο λάφυρο μεταξύ του βασιλιά της Γαλλίας και  ορισμένων πιστών στον πάπα ευγενών μακελάρηδων.

Τότε ξεκινά ο νέος κύκλος της ιπποτικής περιπλάνηση, της αιώνιας αναζήτησης.

Και τι περίεργο, τα πρώτα έργα αυτού του κύκλου τα γράφουν διασωθέντες προβηγκιανοί όπως ο Χριστιανός του Τρουά και Ναΐτες ιππότες όπως ο φον Έσεμπαχ. Ο Ραιμόνδος Λούλος που συγγράφει εκείνη την εποχή τους κανόνες της ιπποσύνης, θεωρεί τους ιππότες απόγονους των αρχαίων ηρώων και θεών της Ελλάδας. Οι ιππότες αναζητούν ένα ιερό μαγικό αντικείμενο που έπεσε από τον ουρανό ή θαυμαστά δημιουργήθηκε κάπου. Όταν αξιωθούν να το αποκτήσουν θα χαρίσουν στη γη και το λαό τους που υποφέρουν αφθονία, θεραπεία και θα αποκαταστήσουν την χαμένη ευτυχισμένη αρμονία.

Μερικά χρόνια αργότερα ο Rex Mundi, πάπας και βασιλιάς, ξαναχτυπούν και οδηγούν τους ιππότες του ναού στην πυρά.

Ο μύθος της αναζήτησης θα πάρει πλέον πιο συγκεκριμένη μορφή – με την αναζήτηση του ιερού Γκράαλ και τον κύκλο του Αρθούρου- και θα διαχυθεί παντού.  Όπου μαζεύονται άνθρωποι δίπλα σε μια φωτιά ακούν τις ιστορίες των τροβαδούρων , προβηγκιανή επίσης λέξη αφού –τι σύμπτωση- οι πρώτοι τροβαδούροι που γύριζαν την ευρωπαϊκή ήπειρο διηγούμενοι τις ιστορίες τους ήταν από την ερειπωμένη πλέον Προβηγκία.

Ο ήρωας ιππότης είναι νεαρός και πολλές φορές αφελής όπως θα ήταν και ο αρχαίος έφηβος νεόφυτος των μυστηρίων. Ο ιππότης μοιάζει να μην έχει πια γενέθλια χώρα, τόπο δικό του να επιστρέψει. Όλη η γη που διασχίζει υποφέρει δεινά κάτω από σκοτεινές και απάνθρωπες εξουσίες γιατί ο πνευματικός αληθινός βασιλιάς – η ψυχή της χώρας- αιμορραγεί και υποφέρει.

Ο βασιλιάς- ψαρράς, ο Amfortas, ο φύλακας του ιερού Γκράαλ, ο Ιερός Βασιλιάς, αρχαίος σύντροφος της Μεγάλης Θεάς Μητέρας, της Anima Mundi, προστάτης του λαού και δεμένος με τη γη του, κλεισμένος στο παλάτι ή στην υπόγεια κατοικία του, (βασανισμένος επειδή θέλησε να δώσει στο λαό του περισσότερα από όσα έκρινε αναγκαία ο ισχυρός Rex Mundi) θα υποφέρει και θα αιμορραγεί μέχρις ότου αποκατασταθεί στην επικράτειά του η πρώτη θεία τάξη.  Ο κοινός αυτός μύθος είναι η πηγή όλων των εθνικών μύθων, του Φρειδερίκου, του Καρόλου ακόμα και του Παλαιολόγου που περιμένουν σε έναν υπόγειο χώρο έξω από τόπο και χρόνο να σημάνει η ώρα που θα ανθίσει πάλι το μαγικό δέντρο της ζωής και τότε να δώσουν την μεγάλη μάχη και να επαναφέρουν το λαό τους στην ευτυχία της πρώτης αθωότητας.

Μπορούμε μέχρι εδώ να δούμε μερικές αντιστοιχίες της αρχαίας μυητικής περιπλάνησης και της ιπποτικής.

Αρχαίο Μυστήριο                                             Ιπποτική Περιπλάνηση

Νεόφυτος- έφηβος νεαρό παιδί 

 

Νεαρός Ιππότης
Η πόλη του και ο λαός είναι αδιαίρετα μέρη της γενέθλιας χώρας του. Κάθε πόλη κυβερνιέται από αφέντη δυνάστη και η σχέση του με τον βασιλιά- Rex Mundi της χώρας στηρίζεται μόνο στη δύναμη. Ως αποτέλεσμα, η Μαγική ψυχή της χώρας, ο Ιερός Βασιλιάς υποφέρει αθεράπευτα και η χώρα ερημώνει.
Χρυσός κλώνος: προστατεύει και καθοδηγεί τον αναζητητή. Γκράαλ (μαγικό αντικείμενο): προστατεύει και καθοδηγεί τον αναζητητή.
Διέλευση- περιπλάνηση για αναζήτηση γνώσης στον γνωστό αλλά και στον άλλο κόσμο που είναι  βασίλειο του θανάτου αλλά και μυστικό άντρο της Μεγάλης θεάς Διέλευση- περιπλάνηση στην Έρημη Χώρα. Κόσμος θανάτου αλλά και τόπος των μεγάλων Γυναικείων θεοτήτων. 

(Άβαλον, Κυρά της Λίμνης, Μοργκάνα κλπ)

Επιστροφή στην πόλη – χώρα του. 

Της χαρίζει τη γνώση και τις εμπειρίες του και ως αναγεννημένος υιός θεάς εγγυάται τη γονιμότητα την ευφορία και τον πλούτο για όλη τη φυλή του.

Στον πραγματικό κόσμο δεν έχει γενέθλια πόλη ελεύθερη για να επιστρέψει. Στον μύθο επιτυγχάνει  θεραπεία του βασιλιά και της Έρημης Χώρας για να υπάρξει επιστροφή και γονιμότητα και ευτυχία και πλούτος. 

 

Βασικές διάφορές: Η πόλη και η χώρα την αρχαία εποχή ταυτίζονται.

Η πόλη την ιπποτική εποχή είναι συνήθως σε ανάξια και βάναυσα χέρια και άλλα εξ ίσου βάναυσα  δεσπόζουν στη χώρα. Αποτέλεσμα, η Χώρα ερημώνει.

Ο Κόσμος της ευτυχίας και της ελπίδας λοιπόν που ολοκλήρωνε την περιπλάνηση, ταυτίζεται πλέον με έναν κόσμο μυθικό, ονειρικό, μια ουτοπία.

Και αν δεν έχει γίνει ακόμα αντιληπτό πόσο έχουν μεταβληθεί τα πράγματα από την ομηρική αθωότητα ο Θερβάντες με τον αιώνιο Δον Κχώτη του τα κάνει σαφή.

Ο τραγικός ιππότης μας δεν θέλει να θυμάται ούτε το όνομα του τόπου που τον γέννησε στην εποχή του σιδήρου. Πρέπει να παλέψει για να επανεύρει την εποχή του χρυσού. Η ίδια η αναζήτηση , η περιπλάνηση μοιάζει να είναι ο σκοπός.

Προσέχετε όμως, δεν είναι τόσο αφελής, δεν κάνει συνεχώς λάθος, απλά δρα όπως ο ίδιος λέει με  razon de la sinrazon, με τη λογική του παραλόγου. Ενώ φαίνεται να παρερμηνεύει τα πάντα αποκαλύπτεται πλήρως όταν συναντά τους καταδικασμένους στις γαλέρες και ομολογεί:

Η μόνη δικαιοσύνη είναι η απελευθέρωση όλων των καταπιεσμένων.

Τον αιώνα που ζει ο Θερβαντες δυο εξαίρετες προσωπικότητες θα αλλάξουν πολλά στη χώρα τους και στην Ευρώπη σχεδιάζοντας και προβλέποντας ουτοπίες που ήταν ανάγκη κάποτε να γίνουν πραγματικότητα.

Ο δάσκαλος ήταν ο <θαυμαστός Δόκτωρ> John Dee(1527-1608)  και ο φίλος και μαθητής του, ο sir Francis Bacon.

Οι δυο τους μεταξύ άλλων θεωρούνται προπάτορες και κατά μια έννοια ιδρυτές ενός ιδιαίτερου και κορυφαίου ρεύματος του δυτικού εσωτερισμού, των ροδοσταύρων.

Ο δρ. Τζων Ντι μετέφρασε μεταξύ άλλων το έργο του Ευκλείδη, έγραψε τη διάσημη #Μαθηματική Εισαγωγή# αλλά και το περίφημο #Monas Hieroglyphica# όπου συνδύασε την Καββάλα, την αλχημεία και τα μαθηματικά σε έναν ιδιαίτερο τύπο. Ήταν γιατρός, φιλόσοφος, αλχημιστής, καββαλιστής, αστρολόγος και μαθηματικός, υπήρξε η επιτομή του λεγόμενου <ανθρώπου της Αναγέννησης> καθώς και  το πρότυπο για τον Πρόσπερο στην #Τρικυμία# του Σαίξπηρ. Ήταν επίσης μυστικοσύμβουλος της βασίλισσας Ελισάβετ της οποίας όρισε την ημερομηνία ενθρόνισής της βάσει τους αστρολογικού της χάρτη και για χάρη της επινόησε ένα σύστημα κωδικοποιημένης γραφής για να  χρησιμοποιείται σε εμπιστευτικές και απόρρητες επιστολές. Στη μυστική αλληλογραφία του με τη  βασίλισσα Ελισάβετ υπέγραφε με αυτά τα σύμβολα …

που γέννησαν τον θρύλο του 007.

Ο Ντι, οραματίστηκε την Βρετανική Αυτοκρατορία, και υπέδειξε να χαραχτεί σε νόμισμα η λέξη #Britannia#.

Η Βρετανία στην εποχή του ήταν μια χώρα όχι τόσο ισχυρή όσο η Ισπανία και η Πορτογαλία που είχαν από τον πάπα την αποκλειστική εκμετάλλευση του νέου κόσμου, επαρχιακή για τους Γάλλους αφου οι βασιλείς και οι ευγενείς της μιλούσαν σχεδόν όλοι γαλλικά και όχι την αγγλική γλώσσα του όχλου και με ένα προσόν.

Αλλά με την ανεξαρτησία εκκλησία τους που σταθεροποίησε η Ελισάβετ μπορούσαν να κινηθούν στο μέτρο του δυνατού μακριά από τις επιταγές του Πάπα.

Μια χώρα για να είναι ισχυρή έπρεπε να είναι οικονομικά ανεξάρτητη με εμπόριο, τεχνολογία και γνώση – τα βιώνουμε και σήμερα ως προβλήματα στην Ελλάδα- και με δική της κουλτούρα και λογοτεχνία που διαφοροποιεί τη χώρα από τους γείτονες.

Ο Ντι και ο Μπέικον συνέβαλαν τα μέγιστα να γίνει αυτό στη Βρετανία και έμμεσα κάποια πράγματα και στην Ευρώπη.

Ο Ντι ήταν ο τελευταίος των Μάγων του αρχαίου κόσμου που προσπαθούσαν να αποκτήσουν και διασώσουν όλη τη Γνώση.

Μεταβίβασε την παράδοσή του στον Φράνσις Μπέικον που οραματίστηκε έναν κόσμο στηριγμένο στην ελεύθερη γνώση και επιστήμη που μέχρι τότε ήταν υπό τον έλεγχο και τον περιορισμό της εκκλησίας.

Εδώ είναι μια ξυλογραφία του 1655 που παρουσιάζει τον Τζων Ντι που πάνω από έναν ανοικτό τάφο δίνει έναν αναμμένο φανό σε ένα νεαρό άνδρα, τον Φράνσις Μπέικον. Το φως της γνώσης μεταβιβάζεται από τον τελευταίο μάγο στο μαθητή του, για να δοθεί κατόπιν σε όλο τον κόσμο μέσα από την #Εξέλιξη της Γνώσης#.

Το Advancement of Learning  ή Εξελιξη της Γνώσης ήταν το κορυφαίο έργο του Μπέικον που πρότεινε μια καινούργια μεθοδολογική προσέγγιση της γνώσης και ήταν μοντέλο όχι μονο για την Βασιλική Εταιρία του Λονδίνου αλλά και για ακαδημίες της Γαλλίας και της Ιταλίας.

Ο Μπέικον καθορίζει τη μέθοδό του ως <Traditionem Lampadis>, η παράδοση του φανού. Η Henry Pott στο #Francis Bacon and His Secret Society# γράφει: <Η οργάνωση ή η μέθοδος μετάδοσης της γνώσης που καθιέρωσε ο Μπέικον ήταν τέτοια, ώστε να εξασφαλιστεί ότι ποτέ, όσο υπάρχει ο κόσμος, η φλόγα της παράδοσης, το φως της αλήθειας δε θα κατασιγάσει  ούτε θα σβηστεί>.

Στο εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης (1606) υπάρχουν οι δυο στήλες που γνωρίσαμε με τον Ηρακλή. Ο Μπέικον τις ονομάζει στήλες της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Το όριο, το nec plus ultra,  καταρρέει και ένα καράβι  έχει περάσει και αρμενίζει πέρα από τα όρια του.

15 χρόνια αργότερα συνεχίζοντας της έρευνα για την εξέλιξη της Γνώσης κυκλοφορεί το Novum Organum. Στο εξώφυλλο παρόμοιο θέμα. Οι δυο στήλες και ένα δεύτερο καράβι ακολουθεί το πρώτο που ήδη έχει  απομακρυνθεί. Κάτω από τα κύματα διακρίνεται η φράση <Πολλοί θέλουσι περιτρέχει και η γνώσις θέλει πληθυνθή> στα λατινικά, από το βιβλίο του Δανιήλ (12:4).

Όμως όπως είπαμε χώρα χωρίς γλώσσα και γλώσσα χωρίς λογοτεχνία δεν μπορεί να υπάρξει.  Έπρεπε να υπάρξουν και άμεσα λογοτεχνικά έργα στην αγγλική γλώσσα. Ο Σαίξπηρ εμφανίστηκε και αρκετοί θα έχουν προσέξει ότι οι αμφιλεγόμενοι σύντροφοι του Άμλετ είναι ο Ροδόσταυρος και ο Ακτινοβόλος Αστέρας.  Πολλοί υποστηρίζουν ότι ο ίδιος ο Μπέικον ήταν ο συγγραφέας των έργων που δοξάστηκαν με την υπογραφή του ηθοποιού Σαίξπηρ! Και αν δεν ήταν εκείνος, μόνο αυτός είχε την ευρύτητα γνώσεων και πληροφόρησης που θα επέτρεπαν σε κάποιο συγγραφέα να επινοήσει με άνεση μύθους, ιστορικά γεγονότα, εσωτερικά νοήματα, μηνύματα και τρυφερά αισθήματα μέσα σε φίνους διάλογους. Όσοι χρηματοδότησαν θιάσους και τον ίδιο τον Σαιξπηρ ήταν στενοί φίλοι και συνεργάτες του Μπέικον (Lord Strange , Earl of Southampton, Earl του Pembroke ) και όλοι μαζί πίεσαν τη βασίλισσα να αλλάξει τον νόμο που θεωρούσε τους ηθοποιούς αντίστοιχους με τις πόρνες και να ιδρυθεί το Globe theater, το πρώτο θέατρο

Γιατί όμως έκαναν όλα αυτά οι Ντι και Μπέικον; ‘Ήδη το είπαμε. Στη μακρινή και ανεξάρτητη από τον Πάπα Βρετανία θα μπορούσε  να ριχτεί ο απαγορευμένος σπόρος της ελεύθερης επιστήμης και έρευνας προς όφελος του λαού και του κράτους. Αρκεί να οργανωνόταν σωστά σαν ισχυρό κράτος για να μπορέσει να αντιμετωπίσει το δύσκολο μέλλον. Και στην νέα γη την μακρινή Αμερική που ο Ντι ονόμαζε Νέα Ατλαντίδα θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια νέα κοινωνία.

Σχεδόν όλα αν όχι όλα  τα περί ουτοπίας  βιβλία που έχουν γραφτεί τον 17ο αιώνα έχουν γραφτεί από/ ή αναφέρονται σε ροδοσταύρους.

Πρώτο τους αίτημα ήταν επίσης ή ανάγκη της  ελεύθερης επιστήμης της οποίας τα δώρα πρέπει να είναι προσιτά σε όλους.  Την εποχή εκείνη ο μαθηματικός φιλόσοφος θεωρείτε μάγος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο «ιππότης της επιστήμηε» Τζορντάνο Μπρούνο που κάηκε δημόσια ως αιρετικός στη Ρώμη το 1600 επειδή διακήρυσσε την ανάγκη για επιστημονική έρευνα χωρίς όρια.

Και αν η επιστήμη μπορεί να οδηγήσει σε νέους καιρούς υπάρχει ανάγκη παρθένου εδάφους που θα μπορούσε να δεχτεί και να θρέψει ανθρώπους και ιδέες μακριά από το βραχνά του ευρωπαϊκού μεσαιωνικού κατεστημένου. Αυτή η χώρα της ουτοπίας μπορούσε να είναι η Νέα Γή, η Νέα Ατλαντίδα, η μακρινή Αμερική. Ο Μπέικον γνώριζε καλά την Αμερική και τις δυνατότητές της, αφού είχε διοριστεί από το βρετανικό θρόνο προστάτης των συμφερόντων για τις νέες αμερικανικές αποικίες.

Μετά το θάνατο του Μπέικον το 1626 εκδίδεται η ροδοσταυρική του ουτοπία το #The New Atlantis#, το δεύτερο κορυφαίο έργο του. Η Νέα Ατλαντίδα αποτελεί το όραμα της επερχόμενης νέας εποχής, της δημιουργίας ενός νέου πολιτισμού στη νέα γη όπου θα μπορούσε να εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση, η εξέλιξη της γνώσης. Ο Μπέικον γνωρίζει την Ουτοπία του Μορ και βάζει έναν ιερέα να εξηγήσει ότι η δική του Ουτοπία δεν έχει τίποτα κοινό με τον Μόρ αλλά είναι αυτή για την οποία μιλούσε ο Πλάτωνας και οι αρχαίοι έλληνες.

Περιγράφει ο Μπέικον μια χώρα ισότητας και ανοχής όπου  δεν υπάρχουν θρησκευτικές ή άλλες διαφορές. Κυβερνά η ουτοπική αδελφότητα ή εταιρία ιερέων-επιστημόνων, που ονομάζει «οίκο του Σολομώντα» ή «Κολέγιο των Έργων του Εξαημέρου». Σκοπός τους είναι να ερευνούν για να επεκτείνουν τις γνώσεις τους στις τέχνες και στις

επιστήμες και να τις εφαρμόζουν προς όφελος της ανθρωπότητας. Φέροντας σταυρό ως σύμβολο η αδελφότητα των ιερέων και ο  οίκος του Σολομώντα  ταυτίστηκαν σχεδόν αμέσως με το Ναό του Ροδόσταυρου. Ο Θιρσάθα, τίτλος που αποδίδει ο Μπέικον σε ιερείς της Ουτοπικής του Ατλαντίδος παραμένει μέχρι σήμερα τίτλος που παραδοσιακά αποδίδεται σε προέδρους ροδοσταυρικών αδελφοτήτων. Τρία από τα γνωστότερα ουτοπικά έργα που θα ακολουθήσουν γράφτηκαν από πνευματικά τέκνα του Μπέικον και ροδοσταύρους.

Ποιοι ήταν όμως οι περίφημοι ροδόσταυροι για τους οποίους ήδη μιλάμε;

Κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς. Το 1615 δημοσιεύτηκαν πρώτη φορά τα περίφημα Ροδοσταυρικά μανιφέστα η Fama και η Confessio Fraternitatis. Σε χειρόγραφη μορφή κυκλοφορούσαν ήδη 20 χρόνια πριν. Ποτέ δεν αποκαλύφθηκε το όνομα του συγγραφέα τους και ποτέ δεν αποκαλύφθηκε το όνομα κάποιου εκ των ηγετών τους.

Στη Φάμα η  αρχετυπική περιπλάνηση παίρνει μορφή με τις περιπλανήσεις του Christian Rosenkreutz. Μεγαλωμένος σε μοναστήρι, αναζήτησε τη γνώση που πίστευε ότι θα τη βρει, στους Άγιους τόπους. Η τύχη και η συγκυρία τον έβγαλαν από το δρόμο του και τον οδήγησαν εκεί όπου είχε διαφυλαχτεί. Το μοναδικό αντάλλαγμα που υποσχέθηκε για να τη λάβει, ήταν ότι έπρεπε να την μεταδίδει και μάλιστα χωρίς αντάλλαγμα. Όταν όμως γύρισε χαρούμενος σπίτι του, στην Ευρώπη, έμπλεος από ενθουσιασμό να μεταδώσει ότι γνώρισε, ανακάλυψε ότι κανείς δεν ήθελε να τον ακούσει.

Έτσι για να τηρήσει την υπόσχεσή του σχημάτισε την πρώτη εννεάδα. Οι υποχρεώσεις τους ήταν συγκεκριμένες. Θα περιπλανιόνται μαζεύοντας νέες γνώσεις, θα φροντίζουν τους αρρώστους δωρεάν και χωρίς να ξεχωρίζουν επιδεικνυόμενοι με οποιοδήποτε τρόπο στην όποια χώρα βρίσκονται. Μια συγκεκριμένη ημερομηνία θα πρέπει όλοι να επιστρέφουν στην έδρα τους και εκεί να ανταλλάσσουν τις νέες γνώσεις με τους άλλους αδελφούς τους. Η αδελφότητα έπρεπε να μείνει απόλυτα μυστική για εκατό χρόνια.

Μετά από εκατόν είκοσι  χρόνια εντελώς τυχαία ανακάλυψαν τη μυστική είσοδο που οδηγούσε στον τάφο του Χριστιανού. Μια υπόγεια θολωτή αίθουσα –έναν Δόμο- που φωτιζόταν από το φως ενός άλλου ήλιου. Η περιγραφή του τάφου αποτελεί ένα ερμητικό γεωμετρικό σχέδιο: ένας κύκλος, ο τάφος, που περιβάλλεται από ένα τρίγωνο το οποίο αγκαλιάζει ένα επτάγωνο. Στο κέντρο ο τάφος με το άφθαρτο σώμα του Χριστιανού. Τα βιβλία και τα αντικείμενα που βρήκαν μαζί του χαρίζουν όλη τη γνώση του υλικού κόσμου και  ήταν αρκετά για να αποκαταστήσουν πλήρως τη δύναμη της αδελφότητάς τους.

Το σύνολο της περιγραφής του τάφου που δεν ειναιο της παρούσης να το αναλύσουμε αποτελεί μια επιτομή του σύμπαντος που συνδυάζει εξίσου ερμητικό, καββαλιστικό και φιλοσοφικό συμβολισμό.

Ο μυστικός υπόγειος θολωτός τάφος είναι για τους ροδοσταυρους το ανάλογο του υπόγειου σπηλαίου των αρχαίων μυστηρίων. Μέχρι σήμερα ονομάζεται σε όλο τον κόσμο Ερεδώμ, παραφθορά της ελληνικής φράσης Ιερός Δόμος.

Με το Confessio το αίτημα  σύνθεσης όλων των φιλοσοφικών ρευμάτων με στόχο την άνθιση μιας νέας εποχής, μιας πνευματικής επανάστασης εναντίον της καταπίεσης του θρησκευτικού και πολιτικού κατεστημένου στοχοποιεί και τον εχθρό. Είναι ο πάπας που τον αποκαλούν αντίχριστο!

Υιοθετούν έτσι εναντίον του ποντίφικα το χαρακτηριστικό επίθετο που χρησιμοποιούσαν εναντίον του οι Καθαροί παλαιότερα και κατόπιν οι σύγχρονοί τους Μεταρρυθμιστές.

Ο ίδιος ο Λούθηρος αποκαλούσε έτσι τον Πάπα και το σύμβολο του Λούθηρου που ο ίδιος είχε σχεδιάσει ήταν ένας σταυρός μέσα σε ένα τριαντάφυλλο.

Εικόνα πού είναι πολύ κοντά με το πρώτο σύμβολο των Ροδόσταυρων.

Γράφουν λοιπόν ότι <εκούσια ομολογούμε πως πολλά προοδευτικά άτομα πρόκειται να προάγουν με τα κείμενά τους την επικείμενη Μεταρρύθμιση, έτσι επιθυμούμε να μη σφετεριστούμε αυτή την τιμή, γιατί δεν είμαστε οι μόνοι που έχουμε αναλάβει ένα τέτοιο έργο>. Η μεταρρύθμιση, λένε, θα γίνει και <αν δεν υπάρξει κανείς να εκπληρώσει το θέλημα του Θεού, τότε θα σηκωθούν οι πέτρες για να το κάνουν>.

Ο μονάρχης που ανέμεναν ήταν -όπως  η Dame Γέιτς έχει διεξοδικά αναλύσει –  ο Φρειδερίκος Ε΄, πρίγκιπας του Παλατινάτου της Ρηνανίας, σύζυγος της Ελισάβετ Στιούαρτ, κόρη του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας, του μοναδικού ισχυρού Προτεστάντη μονάρχη της εποχής. Ο γάμος αυτός ενέπνευσε τον Γιόχαν Βαλεντίν Αντρέε να συγγράψει το 1616 το τρίτο και τελευταίο Ροδοσταυρικό Μανιφέστο, (και το μόνο που γνωρίζουμε τον συγγραφέα), με τον παράξενο τίτλο # Ο Χυμικός Γάμος του Χριστιανού Ροδόσταυρου# (1616).

Ο Φρειδερίκος, αποδεχόμενος την έκκληση των Βοημών, πήγε στην Πράγα το 1619, για να διεκδικήσει τον αυτοκρατορικό θρόνο. Ο συμβολισμός έπαιρνε σάρκα και οστά. Ο αναμενόμενος ηγέτης έμπαινε στην πόλη όπου η αλχημεία και καμπαλά τελούσαν υπό  αυτοκρατορική προστασία, όπου είχαν ζήσει και διδάξει  ο Τζιορντάνο Μπρούνο, ο Τζων Ντι, ο Κέπλερ και ο Κέλι. Αυτό ήταν το έναυσμα του Τριακονταετούς Πολέμου.

Ο Φρειδερίκος έμεινε στη θέση του μόλις ένα χειμώνα πριν συντριβεί από τον αυτοκράτορα Φερδινάνδου Β΄ και έμεινε στην ιστορία γνωστός ως <ο χειμωνιάτικος βασιλιάς>.

Και εκεί που φάνηκε ότι οι Προτεστάντες θα πνιγόταν σε μια θάλασσα αίματος, δεν σηκώθηκαν οι πέτρες όπως έλεγαν το Ροδοσταυρικά Μανιφέστα για να τους υπερασπιστούν αλλά κάτι ανάλογα πρωτάκουστο.  Ο καρδινάλιος Ρισελιέ έπεισε την κρισιμότερη στιγμή τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΓ΄ της Γαλλίας να υποστηρίξει με το στρατό της καθολικής χώρας του τις προτεσταντικές στρατιές που βρίσκονταν σε απελπιστική θέση. Ήταν μια επιλογή που όχι μόνο τερμάτισε τον Τριακονταετή Πόλεμο, αλλά για πρώτη φορά μετά από πολλούς αιώνες έθεσε απροκάλυπτα τα συμφέροντα ενός κράτους πάνω από τα παπικά συμφέροντα.

Η Συνθήκη της Βεστφαλίας επισφράγισε το 1648 το τέλος σε αυτές τις διαμάχες αναγνωρίζοντας επίσημα τον Λουθηρανισμό και τον Καλβινισμό (που ως τότε θεωρούνταν αιρέσεις) ως χριστιανικά δόγματα, ανέδειξε από τα ερείπια της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τα πρώτα εθνικά κράτη ανοίγοντας ταυτόχρονα το δρόμο για τον Διαφωτισμό.

Στα χρόνια αυτά μερικές σπουδαίες μορφές σχετιζόμενες με διάφορους τρόπους μεταξύ τους και με τους ροδόσταυρους πρόσθεσαν το δικό τους λιθαράκι στις ουτοπικές ιστορίες.

Κατ αρχάς ο ίδιος ο Valentin Andreae που είχε γράψει τον Χυμικό γάμο του Χριστιανού Ροδόσταυρου εκδίδει το 1619 τη Χριστιανόπολη. Το όραμά του είναι μια κοινωνία που να κατευθύνεται από  επιστήμη και χριστιανικό ιδεώδες με ένα προοδευτικό εκπαιδευτικό σύστημα

Ο αποκαλούμενος και πατέρας της μοντέρνας εκπαίδευσης , John Amos Comenius(1592-1670) γράφει το1622 το δικό του ουτοπικό έργο με τίτλο ο Λαβύρινθος του Κόσμου  και ο Παράδεισος της Καρδιάς.(Labyrinth of the World and the Paradise of the Heart).

Μα σατυρική αλληγορία όπου δραματικά παρουσιάζεται το αιώνιο μοτο του εσωτερισμού  που λέει ότι, Το Βασίλειο του Θεού είναι μέσα σου, στη καρδιά σου.

Ο προσκυνητής –συγγραφέας μπαίνει στην  πόλη και συναντά δυο οδηγούς. Ο ένας εκπροσωπεί την ανθρώπινη περιέργεια και τη λαχτάρα για γνώση και ο άλλος τη νωθρότητα, τη συμβατική ζωή και τις ρηχές σκέψεις. Αναζητά ένα έργο που θα ήταν κατάλληλο και για το πνεύμα και για το σώμα. Οι οδηγοί τον εμποδίζουν να δει την πραγματικότητα δείχνοντας του τον κόσμο μέσα από γυαλιά. Έτσι σπάνια μόνο αντικρίζει μερικές στιγμές της πραγματικότητας. Ακόμα και στο Κάστρο της Σοφίας βλέπει Ματαιοδοξία.

Στο δεύτερο μέρος , τον Παράδεισο της Καρδιάς διαπιστώνει ότι η ζωή είναι χωρίς νόημα , τρομοκρατημένη από τον θάνατο. Τότε καλείται από τον Θεό να επιστρέψει στη καρδιά του όπου εκεί θα διδαχθεί την αλήθεια.  Βλέπει τον κόσμο με καινούργια γυαλιά και γίνεται μέλος της Αόρατης Εκκλησίας.

Ο Κομένιους , μαθητής του Μπέικον στο 12ο κεφάλαιο  αποκαλύπτει τις ιδέες του περί των ροδόσταυρων. Τίτλος του κεφαλαίου: «Ο Προσκυνητής παρατηρεί τους Ροδόσταυρους»

<Και τότε –γράφει- ξαφνικά άκουσα στην αγορά τον ήχο μιας τρομπέτας και κοιτάζοντας πίσω είδα έναν ιππέα που καλούσε τους φιλοσόφους γύρω του. Και όταν το πλήθος τον περιέβαλε σαν κοπάδι, άρχισε να τους μιλά σε ωραία γλώσσα για την ανεπάρκεια όλων των ελεύθερων τεχνών και όλης της φιλοσοφίας […] καλούσε να δουν τα θαυμαστά μυστικά. Αυτά, μας είπε, προερχόταν από το θησαυρό της νέας φιλοσοφίας, που περιλαμβάνει όλα όσα είναι επιθυμητά από τη μυστική γνώση. Και ήταν ευτυχία που η αγία ροδοσταυρική αδελφότητα μπορούσε καθαρά τώρα να μοιραστεί τους θησαυρούς της απλόχερα μαζί τους>.

Ένας συνεργάτης και μαθητής του Κομένιους, ο Samuel Hartlieb (ca. 1600 – 1662) εκδίδει το 1641, μια ακόμα ουτοπική ιστορία , τη Μακαρία. Περιγράφει μια κοινοπολιτεία όπου κυβέρνηση και πολίτες συνεργάζονται και ευημερούν εφαρμόζοντας πρακτικά τη γνώση που διαχέεται ελεύθερα. Ο Χάρτλιμπ επίσης  πνευματικός απόγονος του Μπέικον και γερμανός στην Καταγωγή είχε θέσει στόχο του να καταγράψει όλη την ανθρώπινη γνώση και να την κάνει προσιτή παντού.

Το έργο του από αρκετούς παραλληλίζεται με αυτό των μηχανών αναζήτησης του διαδικτύου. Και αυτός όπως και ο Κομένιους κατά τον τριακονταετή πόλεμο πρόσφυγες στην Ολλανδία υπό την υψηλή προστασία της Χήρας.

Έτσι ονόμαζαν την Ελισάβετ Στιούαρτ, βασίλισσα της Βοημίας και χήρα του Φρειδερίκου Ε΄ του Παλατινάτου.

Από εκεί πέρασαν στο Λονδίνο και μαζί με τον φίλο τους Ρομπερτ Μπόιλ –συμμετέχουν στις πρώτες συγκεντρώσεις ενός κύκλου επιστημόνων (John Wilkins – Theodore Haak, Robert Hooke, Christopher Wren) που ονειρεύεται να υλοποιήσει το όραμα του Μπέικον για την εξέλιξη της γνώσης και τη νέα  πειραματική φιλοσοφία

Αυτή η ομάδα επαναστατών και εσωτεριστών οργανώνεται κάτω από το όνομα Αόρατο Κολέγιο.

Μέλος τους θα γίνει και ο Ρόμπερτ Μόρεϊ . Χημικός και μαθηματικός , ιππότης στην υπηρεσία του Στιούαρτ, συνελήφθη και φυλακίστηκε στη Βαυαρία κατά τον τριακονταετή πόλεμο. Στο διάστημα αυτό είχε την ευκαιρία να πλουτίσει τις γνώσεις του χάρη στη φιλία του με το σπουδαίο Ερμητιστή και Ιησουίτη Athanasius Kircher. Επιστρέφοντας στην Αγγλία παντρεύτηκε την κόρη του Ροδόσταυρου και αλχημιστή David Lindsay, λόρδου Μπαλκαρές ο οποίος είχε μεταφράσει για πρώτη φορά στα αγγλικά τα Ροδοσταυρικά Μανιφέστα. Παρεμπιπτόντως είναι και ο μόνος Τέκτονας του 17ου αιώνα που αναφέρει περιστασιακά τούτη την ιδιότητά του στην αλληλογραφία του.

Ενδιαφέρον για εμάς έχει το μασονικό του σήμα όπως το ονομάζει που είναι, αυτό.

ΑΓΑΠΑ: Το σημείο της υπογραφής του Μόρεϊ. Ο ίδιος το θεωρούσε ακρωνύμιο και η ερμηνεία του ήταν: Α[γάπα] Γ[νώθι] Α[νέχω] Π[ιστεύει] Α[πέχω]

Ο Μόρεϊ λοιπόν παλιός και πιστός φίλος του βασιλιά, πείθει τον Στιούαρτ και τον Νοέμβριο του 1660 εκδίδει διάταγμα με το οποίο ιδρύεται η Royal Society of London for the Improvement of Natural Knowledge πιο απλά η Βασιλική Εταιρία που σηματοδοτεί την αρχή της σύγχρονης ελεύθερης επιστημονικής έρευνας με πρώτο πρόεδρο τον Μόρει. Τα πρώτα μέλη της είναι όσοι αποτελούσαν το Αόρατο Κολέγιο. Ο οίκος της ελεύθερης επιστήμης – ένα από τα αιτήματα των ουτοπικών έργων – είναι πια γεγονός και ο Ισαάκ Νεύτων που θα αναλάβει πρόεδρος της το 1703 , πατέρας της σύγχρονης επιστήμης αλλά και ενεργός αλχημιστής θα συμβολίζει ακριβώς το τέλος της μιας εποχής και την αρχή της επόμενης.

Και ήταν αυτό το τέλος της αναζήτησης της Ουτοπίας; Βεβαίως όχι.

Στον 18ο και 19ο αιώνα οι αλλαγές που συνέβησαν σε όλα τα επίπεδα ήταν δραματικές.  Από την Γαλλική και την Αμερικανική Επανάσταση ως τους ουτοπιστές σοσιαλιστές, από τη βιομηχανική επανάσταση μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα τα πάντα μοιάζουν να αλλάζουν.

Οι νέες μορφές πολέμου με τα μοντέρνα όπλα μαζικής καταστροφής δεν αφήνουν περιθώρια για ιπποτικές ιστορίες θάρρους και ευγενείας.

Η τραγωδία του πρώτου παγκόσμιου πολέμου μα τα εκατομμύρια των σακατεμένων και τα νέα σύνορα των εθνικών κρατών δίνει μια δυναμική στην δυτική εσωτερική παράδοση που επανανθίζει και επηρεάζει τα νέα καλλιτεχνικά ρεύματα στη λογοτεχνία, τη ζωγραφική, τον κινηματογράφο ακόμα και στην ψυχανάλυση που τότε ανδρώνεται.

Ο σκεπτόμενος άνθρωπος θέλει να εκφράσει τη φρίκη που ζει , το παράπονο, το μεγάλο  Γιατί, μέσα στις νέες συνθήκες που τον έχουν παραπετάξει οι μοντέρνοι καιροί.

Το απόκρυφο, το σύμβολο, το βάθος της ψυχής είναι οι νέοι μυστικοί τόποι που παρέχουν ελευθερία να εξερευνήσουν και να αποκαλύψουν στους πρόσφυγες ενός «αληθινού» και απάνθρωπα ισοπεδωτικού και αφιλόξενου κόσμου.

Εσωτερισμός, τέχνη και ψυχανάλυση , μαζί ή χωριστά δίνουν τα κλειδιά και την αφορμή για ετούτη την καινούργια πνευματική περιπλάνηση στις αρχές του 20ου αιώνα. Το άγιο δισκοπότηρο μοιάζει να είναι ο ίδιος ο διωκόμενος εαυτός που νοιώθεί ξένος στον κόσμο του και προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τη θέση του.

Duchamp, Giacometti, Kandinsky, Πικάσο, Klee, Mondrian, Αρτώ, ο Γέιτς, ο Γιούνγκ, ο δικός μας Εμπειρίκος για να αναφέρω ελάχιστους από αυτούς και τα κινήματα που εκπροσώπησαν, γυρίζουν πίσω στα αρχαία, πρωτόγονα ή κλασικά πρότυπα για να εκφράσουν μέσα από την μοντέρνα ματιά τον κόσμο που τους περιβάλλει.

Το 1922 ο Τζαίημς Τζόυς δημοσιεύει το δικό του Οδυσσέα. Με επιρροές από την οδύσσεια, τον Σαίξπηρ, τον Άμλετ και τα εσωτερικά κινήματα της εποχής. Σε έναν κόσμο που έχει πια μικρύνει, με τα τόσα μοντέρνα μέσα και ταυτόχρονα συνθλίβει τον κάτοικό του, η περιπλάνηση είναι πλέον εσωτερική. Μέσα στην πόλη- λαβύρινθο, μέσα στην κατοικία, μέσα στον ίδιο μας τον εαυτό. Δεν χρειάζονται τα 20 χρόνια του Οδυσσέα, μια μέρα είναι αρκετή για τον Λεοπόλδο Μπλούμ.  Η ιστορία , λέει ο γιος του, είναι ένας εφιάλτης από τον οποίο προσπαθώ να ξυπνήσω. Η περιπλάνηση του, «είναι ένα άλγος νόστου προς ένα τέλος του ατέλειωτου εφιάλτη της Ιστορίας».

Ο Οδυσσέας είχε έναν τόπο στον οποίο ανήκε και αγκάλιαζε ανθρώπους και την πόλη τους.

Ο δον Κιχώτης ήθελε να ξεχάσει την απάνθρωπη πόλη που τον γέννησε και περιπλανήθηκε αναζητώντας στην χώρα . Ο ιπποτισμός ήταν μια παρηγοριά ακόμα και για ελεεινούς εκπρόσωπους του είδους και υπήρχε διάχυτη η ελπίδα της ανακάλυψης μιας νέας αθώας γης.

Τον 20ο αιώνα όλη η γη είναι γνωστή, κατακτημένη και μοιρασμένη. Ο Οδυσσέας του 20ου αιώνα δεν έχει την πολυτέλεια ούτε να απομακρυνθεί εγκλωβισμένος στους δρόμους της πόλης του. Οι ιδέες μαζί με τις ιπποτικές αρετές έχουν συντριβεί από την αστική ανάπτυξη και τα μαζικά όπλα.

Ζει καταδικασμένος στην πόλη. Η ύπαρξή του υποτίθεται ότι είναι γνωστή στον καθένα αλλά κανένας δεν τον γνωρίζει. Καθένας ή Κανένας; Οντότητα ή μη οντότητα; Το δίπολο που θέτει τα όρια το nec plus ultra, έχει από πολλού καταρρεύσει και το όραμα μέσα στον περιορισμένο χώρο που του έχει επιβληθεί είναι το «παν που περιέχει το παν». Σιωπηλό περιμένει να αποκαλυφθεί.

«Κάθε ζωή, γράφει, είναι πολλές μέρες, μέρα με τη μέρα. Περπατάμε μέσα στους εαυτούς μας συναντώντας ληστές, φαντάσματα, γίγαντες γέρους, νέους συζύγους, χήρες, κουνιάδους, αλλά πάντοτε εκείνο που συναντάμε είναι ο εαυτός μας.»

Τι είναι τελικά ο Καθένας- κανένας, ο εαυτός ετούτου του Οδυσσέα; Το αποκαλύπτεί μεθυσμένος στο πορνείο της Μπελλα Κοέν, της δικής του Κίρκης. «… Αυτό που προχώρησε μέχρι τις εσχατιές του κόσμου για να μην διασχίσει τον εαυτό του , ο Θεός, ο ήλιος, ο Σαίξπηρ, ένας πλανόδιος έμπορος, έχοντας το ίδιο διασχίσει την ίδια πραγματικότητα γίνεται ο Εαυτός». Η περιπλάνησή του ολοκληρώνεται σε ένα 24ωρο περιδιάβασης στους δρόμους του Δουβλίνου και τους Λαβυρίνθους του εαυτού του.

Από την μοντέρνα εποχή των αρχών του 20 αιώνα έχουν περάσει σχεδόν 100 χρόνια.

Ένας ακόμα συγγραφέας του ουτοπικού Η Πόλη του Ηλίου, ο Tommaso Campanella έγραφε και πίστευε το 1623 ότι:

«Ο αιώνας μας έχει περισσότερη ιστορία απ όση ο κόσμος όλος είδε τα προηγούμενα 4000 χρόνια. Σε εκατό χρόνια έχουν γραφτεί περισσότερα κείμενα απ όσα γράφτηκαν σε  5000 χρόνια|.

Σήμερα αυτό ακούγεται σαν αστείο. Στην εποχή του διαδικτύου σε έναν μόνο χρόνο υπερδιπλασιάζεται η χρήσιμη ή άχρηστη πληροφορία που διαχέεται από οποιονδήποτε στα δίκτυα και είναι τόσο πολύ σε όγκο που δεν υπάρχει περίπτωση και λόγος να την προσεγγίσει κανείς στο σύνολο. Όπως είπε και ο ψυχίατρος Ronald David Laing «Ζούμε σε μια περίοδο της Ιστορίας που οι αλλαγές γίνονται με τέτοια ταχύτητα, ώστε αρχίζουμε να βλέπουμε το παρόν όταν ήδη απομακρύνεται»

Η πληροφορία φίλοι μου δεν είναι γνώση και οι οδηγίες, οι όμορφες φωτογραφίες και τα βίντεο μιας ξένης χώρας δεν μπορούν με τίποτα να υποκαταστήσουν την εμπειρία του ταξιδιού. Αυτή είναι μια παγίδα που έπεσε πολλές φορές μέσα η γενιά μου παρασυρμένη από τη μαγεία ενός μόνιτορ όπως οι ιθαγενής από τα καθρεφτάκια των κονκισταδόρες. Και στο μέχρι τώρα απολογισμό δίνουμε στη γενιά των φοιτητών –γιατί σε φοιτητές απευθύνεται η αποψινή βραδιά- έναν λιγότερο κόσμο απ ότι παραλάβαμε, λιγότερες ελπίδες και λιγότερα όνειρα…

Όλα αυτά οριζόμενα από την παντοδύναμη και λιγότερη οικονομία.

Έτσι και τα πανεπιστήμια διεθνώς κλείνουν έδρες ανθρωπιστικών και κλασσικών σπουδών γιατί η αγορά – μια άγνωστη κυρία που όλο την ακούμε αλλά δεν μας την έχουν συστήσει ποτέ- η αγορά λοιπόν θέλει πρακτικές σπουδές με μέλλον μέσα στις βλέψεις και τα θέλω της.

Παλιογυναίκα μου μοιάζει.

Και ευτυχώς που υπάρχουν Πανεπιστήμια όπως της Ινδιανάπολης , που σήμερα μας φιλοξενεί, και  δίνουν το περιθώριο για πειραματισμούς.

Κυρίες και κύριοι, σε όλη την ιστορία υπήρξαν άνθρωποι που δεν δίστασαν στην απειλή να αντικρίσουν το δήμιο και αναζήτησαν, διδάχθηκαν, συντήρησαν και μετέδωσαν τη γνώση. Αναζήτησαν την ουτοπία, το όραμά τους το διέδωσαν και δεν τους ένοιαζε αν ήταν κάποιος ή κανένας. Ο Μπέικον και οι επόμενοι ροδόσταυροι διεκδίκησαν με πάθος την ανωνυμία του έργου τους. Τους ενδιέφερε να υπάρξει. Δεν υπάρχουν όρια στην αναζήτηση παρά μόνο στους κανόνες όσων θέλουν να εξουσιάζουν. Και αυτό το επιτρέπουμε μόνο εμείς. Και αν ακόμα πιστεύετε ότι δεν υπάρχει έδαφος, τόπος για τα όνειρά σας τότε ακούστε το παμπάλαιο μυστικό. Έχετε μια δική σας αυτοκρατορία στην καρδιά σας που περιμένει να την κατοικήσετε. Ο τρόπος είναι πανάρχαιος. Γνωρίστε και εμπιστευτείτε τον εαυτό σας.

Αναγεννήστε τον μακριά από τους περιορισμούς που άλλοι μεν θέτουν εσείς όμως αποδέχεστε και επιβάλλετε. Τότε μόνο θα μπορέσετε να κατακτήσετε το μαγικό σας τόπο. Βυθιστείτε στο όνειρό σας και δώστε του ύπαρξη.

Η Ουτοπία θα ζει πάντα μέσα από εσάς.

Ιορδάνης Πουλκούρας, Univ. of Indianapolis/Athens Campus – 15 Οκτωβρίου 2010

 

Μικρή Βιβλιογραφία

Ανωνύμου, « Ο Χυμικός Γάμος του Christian Rosenkreutz», Ιάμβλιχος

Ανωνύμου, «Fama et Confessio Fraternitatis», Ιάμβλιχος

Craftson J.P., «Bleeding Angels, η Απόκρυφη Παράδοση της Ευρώπης», Αρχέτυπο

Frazer J.G.,  «Ο Χρυσός Κλώνος», Εκάτη

Lawrence E. D.,  «Bacon is Shakespeare»

Μαραγκόπουλος Άρης, «Ulysses, Οδηγός ανάγνωσης», Κέδρος

Μιχαήλ Σάββας, «Μορφές της Περιπλάνησης», ΑΓΡΑ

Joyce James, «Οδυσσέας (Ulysses)», Κέδρος

Small John, «Sketches of Scottish Alchemists»

Ένα τσιγάρο για το δρόμο
ΑΒΑΤΟΝ – Σεπτέμβριος 2010

Όλοι μας έχουμε «κάποιον» που κάθε στιγμή της ζωής μας είναι δίπλα μας, έτσι έλεγαν από παλιά. Πάντα τόσο κοντά, ώστε αν τεντώσεις το χέρι σου, θα είναι μόνο δυο τρία εκατοστά πιο πέρα. Στιγμιαία, με την άκρη του ματιού σου, μπορεί μεσ’ στο σκοτάδι να αντιληφθείς την κίνησή του. Άλλες -από τις λίγες- φορές, μπορεί να διακρίνεις το είδωλό του κάτω από το φως της πανσελήνου στα σιωπηλά νερά μιας θάλασσας, ή τυχαία στο σιωπηλό καθρέφτη ενός δωματίου. Το σκοτάδι δεν έχει καμία σχέση με υποβολή ή κάτι παρόμοιο. Απλά, τα φώτα του ήλιου και της καθημερινότητας απομακρύνουν την αντίληψή μας από την αιώνια ζωή  που κυλά στο ρυθμό της, πέρα από τις επιδιώξεις, τους σκοπούς, τους πόθους και τις ματαιοδοξίες μας.

Είχαμε χρόνια να βρεθούμε. Μπορεί να ήταν από εκείνο το καλοκαίρι στον Μόλυβο ή, ναι, βέβαια, σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής μου, όταν ξημερώσαμε κουβεντιάζοντας. Πολλοί μοναχικοί άνθρωποι συνομιλούν με την οθόνη της τηλεόρασης ή του κομπιούτερ τους. Ο δικός μου συνομιλητής στεκόταν δίπλα μου, καθώς τα φάσματά μας είχαν συναντηθεί στον κόσμο πίσω από τον καθρέφτη. Εκεί που τα πράγματα πηγαίνουν αντίστροφα ή μπορεί να συνειδητοποιήσεις ότι μάλλον εσύ πας ανάποδα. Νεανικές εποχές όπου το φαντασιακό έπαιρνε το τιμόνι από το «λογικό» και οδηγούσε το όχημα σε άλλες τροχιές (όλοι γνωρίζετε, υποθέτω, την ινδουιστική παραβολή του οχήματος-εαυτού, όπου εμφανίζεται το ερώτημα ποιος ελέγχει τα άλογα και το όχημα και ποιος κυβερνά τον αμαξά).

Και βρέθηκα, καλοκαίρι του 2010, να κοιτάζω την ίδια λάμψη του φεγγαριού μέσα στα νερά της θάλασσας. Ξαφνικά, θυμήθηκα – και ήταν σαν να μην είχε περάσει μια μέρα.

Τι σημασία έχει ο χρόνος του ημερολογίου, μου γέλασε μπροστά στα μάτια μου. Σας μπερδεύει πάντα ο γέρο Ηράκλειτος που έλεγε ότι δεν μπορείς να μπεις δυο φορές στο ίδιο ποτάμι γιατί το νερό που κυλά παίρνει μακριά το παρόν και φέρνει πάντα κάτι καινούργιο. Όμως, αν δεν είσαι μέσα στο ποτάμι του χρόνου και σταθείς ψηλά, έξω από τη φθορά του, τότε η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Είναι η ίδια η ζωή, στην απόλυτή της έννοια!  Ένα θαυμαστό τοπίο πλημμυρισμένο από ενέργεια και δύναμη. Προϋποθέσεις που περιμένουν να τις παρατηρήσεις για να αποκτήσουν για σένα και μόνο μορφή του παρόντος και «ιστορικό» παρελθόν. Ο «Παρατηρητής» των Νεοπλατωνικών και ο κβαντικός «Παρατηρητής» αφηγούνται την ίδια ιστορία με διαλέκτους και σημειολογία διαφορετικών εποχών. Η ιστορία είναι πάντα η ίδια. Η αφήγηση διαφέρει και το τι καταλαβαίνει ο καθένας στη ζωή που επέλεξε να ζήσει.

Μη ζητάς πολλά, του αντιγύρισα. Είμαστε απλά άνθρωποι. Μετράει το παρελθόν που έχτισε την προσωπικότητα που κουβαλάμε, αλλά και το πώς έχουμε ξυπνήσει, τι σκοτούρες έχουμε στο μυαλό μας, ποσό έχουμε βυθιστεί στην ύλη προσπαθώντας να επιβιώσουμε… Σταμάτησα. Είχα μείνει να με κοιτά με εκείνο το λίγο ειρωνικό γελάκι.

Είναι καλά που κάτι αποφάσισε μέσα σου να ξαναβρεθούμε. Όπως είπες, δεν έχει περάσει ούτε μέρα.

Λοιπόν ρώτησα, που είχαμε μείνει – γιατί μου διαφεύγει…

Έχεις ένα τσιγάρο; με έκοψε.

Μπα, καπνίζουμε ακόμα στον από κει κόσμο, χωρίς απαγορεύσεις και ενοχές, του γέλασα.

Έχεις; ξαναρώτησε.

Έψαξα τις τσέπες μου και έβγαλα το πακέτο. Δίστασα.

Ξέρεις, λένε ότι οι κόσμοι, ακόμα και όταν είναι οι πύλες ανοιχτές, δεν πρέπει να έχουν υλική επαφή, είπα.

Άσ’ τους να λένε, έχεις φωτιά;

Ψάχτηκα.

Όχι, δεν βρίσκω αναπτήρα.

Δεν πειράζει, έχω εγώ κάτι, παλιό και καλό.

Τα δάχτυλά του ήδη έπαιζαν με έναν παλιό αναπτήρα με φυτίλι και ίσκα.

Μου επιτρέπεις; ρώτησε.

Έβαλα το τσιγάρο στα χείλια και πήρα μια βαθιά ανάσα. Η φλόγα της «άλλης πλευράς» ζέστανε το πρόσωπό μου.

Η ζωή είναι ωραία, σκέφτηκα…

Το σκοτάδι μας χρωστάει στο φως

ΑΒΑΤΟΝ – Ιούνιος 2010

Οι μήνες που έχουν περάσει μαύρισαν και μιζέριασαν τη ζωή μας.

Υπάρχει η πραγματικότητα που όλοι βιώνουμε. Μισθοί που έχουν μειωθεί, δουλειές που γίνονται όλο και πιο δύσκολες και ένα μέλλον που μοιάζει δυσοίωνο.

Υπάρχει και η «πραγματικότητα» των κυβερνώντων (πρώην, νυν και ίσως αεί) και της φερεφώνου  τηλεόρασης . Αφού μάθαμε ότι χρεοκοπούμε στην πραγματική οικονομία – γιατί πριν ευημερούσαμε στην παγκοσμιοποιημένη ανύπαρκτη ευτυχία- πιάσαμε στην κολοκυθιά. Πουν είναι τα λεφτά, ποιος φταίχτης τα πήρε , αυτοί, οι άλλοι οι παραπρώην και, τελικό συμπέρασμα: Φταις εσύ αγαπητέ αναγνώστη που όταν αγόραζες σουβλάκια ή έναν καφέ δεν απαιτούσες να σου κόψουν απόδειξη.

Φταίω και εγώ που όταν αγόραζα τσίχλες από το ψιλικατζίδικο της κυρίας Φρόσως δεν διανοήθηκα επίσης ποτέ να ζητήσω απόδειξη.

Να μη σου πω ότι με την ανευθυνότητά μας εμείς δημιουργήσαμε το υπόβαθρο σε όσους είχαν μπλέξει με δημόσια έργα , κρατικές προμήθειες, SIEMENS και μοναστήρια να χάσουν τα αυγά και τα πασχάλια μαζί με το σύνολο του ελληνικού πλούτου. Εμείς, η κυρά Φρόσω και ο σουβλατζής της γειτονιάς είμαστε υπεύθυνοι που αποπροσανατολίσαμε όλους τους ιθύνοντες και αποσυγκεντρωμνένοι δεν καταλάβαιναν ούτε από υπερτιμολογήσεις ούτε από «δομημένα» κόλπα και μίζες που- θεός φυλαξει- ουδείς γνώρισε ποτέ.

Άρα ας κατανοήσουμε την απόλυτη ενοχή μας και ας συνηθίσουμε τη μιζέρια μας σιωπηλοί και μοιραίοι αναμένοντας το σκοτεινό μέλλον μας.

Φίλε μου και μοναδικέ μου αναγνώστη  κλείσε επιτέλους το χαζοκούτι που σε φορτώνει με όλα αυτά πάψε να ακούς όλους τους γελοίους ή/ και «μισθοφόρους» σοβαρούς ειδήμονες και βγες από το σπίτι σου.

Η Ελλάδα ποτέ δεν πήγε μπροστά χάριν των ειδικών και σωτήρων αλλά επιβίωσε αναγεννήθηκε και προχώρησε  με τους τρελούς και εκτός νόμου .  Δεν σου έχει πει κανείς ότι οι Κλέφτες και οι Αρματολοί ήταν απλά κλεφτές και παράνομοι για το τότε καθεστώς;

Δεν σου έχει πει κανείς ότι όταν αυτοί οι αφορισμένοι ξυπόλητοι επαναστάτησαν οι «ειδικοί» τους είχαν καταδικάσει; Και όταν μετά φάνηκε ότι θα πετύχαιναν οι ίδιοι ειδικοί παρέλαβαν τα ινία της εξουσίας στέλνωντας στο απόσπασμα τους λαϊκούς ήρωες. Και ότι αμέσως ξεκίνησαν τις μίζες πριν καν ακόμα αναγνωριστεί το ελληνικό κράτος; «Η Χάρτα αυτού του Κράτους κρύβει απάτη» έλεγε ο Σαββόπουλος πριν χρόνια και αυτό ακριβώς εννοούσε. Οι σπουδαγμένοι ειδικοί εκ της εσπερίας «με αγγλικές αλφαβήτες μαλλιαροί ελλαδίτες και θλιβερές πορδές» φτάνουν πάντα για να διδάξουν τον έλληνα πως πρέπει να φερθεί για να γίνει «ευρωπαικότερος». Και για να εισπράξουν- λεηλατήσουν το παν, πρέπει να τον φορτώνουν τρόμο και ενοχές.

Ποιοι είναι αυτοί αδέλφια μου και ποιοι είμαστε εμείς; Η δύση και η ανατολή  υπάρχουν σαν έννοιες αιώνες γιατί είναι ανατολικά και δυτικά του τόπου που μας γέννησε και όχι της Γουόλ Στρίτ. Η ράτσα μας πάντα ανανεώθηκε μέσα από τη δική της παράδοση. Την παράδοση που μοναδικά σε όλους τους αιώνες  ανοίγει την αγκαλιά της να δεχθεί τα πάντα απ όπου κι αν προέρχονται και τα μετουσιώνει σε κάτι νέο και για να το σκορπίσει απλόχερα σε όλους . Γιατί ποτέ δεν ζητά αντάλλαγμα για τα δώρα της ψυχής της.

Ο «πάπας» του γαλλικού κινηματογράφου Ζαν-Λυκ Γκοντάρ δήλωσε πριν λίγο καιρό στις Κάννες: «… όλος ο κόσμος χρωστά χρήματα στην Ελλάδα. Αυτή η χώρα θα μπορούσε να απαιτήσει εκατομμύρια των εκατομμυρίων από όλους για τα συγγραφικά δικαιώματα των αρχαίων. Και θα ήταν απολύτως λογικό να της δοθούν. Αμέσως ».

Τι έχουμε λοιπόν απέναντι σε όλα αυτά; Έχουμε τους δικούς μας, όλους. Πλησιάζει Δεκαπενταύγουστος. Σίγουρα κάπου κοντά θα υπάρξει ένα πανηγύρι. Οι έλληνες θα γιορτάσουν όπως κάνουν χιλιάδες χρόνια τη Μητέρα θεά Μαρία γύρω από τη φωτιά με οδηγό το ιερό τύμπανο- νταούλι. Πήγαινε εκεί φίλε μου μπες μέσα στον κυκλικό χορό που από την εποχή τους Αχιλλέα ενώνει τους έλληνες σε μια γροθιά μπροστά στον όποιο εχθρό και νοιώσε τη δύναμη της ρίζας σου. Θυμήσου στο τραγούδι τη δική σου φωνή και θυμήσου «πως αν μεταχειριζόμαστε τα λόγια των άλλων, δεν μπορούμε παρά να εκφράσουμε τις σκέψεις των άλλων.. Όταν δεν δίνουμε στο πνεύμα πράγματα που αξίζουν, λειτουργεί (γιατί δεν μπορεί παρά να λειτουργεί) με πράγματα τυχαία και μηδαμινά που μας ταπεινώνουν»1. Και αυτό δεν μας αξίζει!

Εμείς θα προχωρήσουμε με το μυστικό που μας διέσωσαν οι ποιητές . «Εκείνοι που στα όρια της ζωής ανάμεσα σε όνειρο και πραγματικότητα, μέρα και νύχτα, ανάμεσα σε απουσία και παρουσία, αναζητούν και λαμβάνουν μ’ ένα στιγμιαίο εσωτερικό κατακλυσμό το σύνθημα μιας κρυφής γνώσης και δύναμης»2

Γιατί στον τόπο μας γεννήθηκε η ποίηση, κυλά στο αίμα του κάθε έλληνα και οι ποιητές, γνωρίζουν την αλήθεια. Η Ελλάδα είναι το παιδί της μάνας θάλασσας και του γονιμοποιού αιώνιου φωτός.

«…. Μέσ’ από φεγγερά περάσματα και κρυφές της θάλασσας στοές

Όπου κι αν βάλω πλώρη εδώ αράζω, το σκοτάδι με (μας) χρωστάει στο φως»3

Ας αναβαπτιστούμε στο ελληνικό φως και ας κοιτάξουμε στα μάτια τον χειμώνα που θα’ ρθει χωρίς ενοχές και φόβους αλλά με θάρρος.

Αυτοί φταίνε – εμείς θα επιβιώσουμε και θα νικήσουμε.

Αυτοί μιλάνε απεργαζόμενοι σκοτεινά νούμερα – εμείς με το φώς των ματιών μας.

Δεν μπορούμε  να ανοίξουμε την καρδιά μας για να δουν το δικό μας φως. Εμείς θα προχωρήσουμε στο φως. Όχι μόνο πνευματικό αλλά το απτό, αυτό που γαληνεύει το μυαλό, ενώνει τις καρδιές μας και  ανοίγει τους ορίζοντες στο αύριο.

Γιατί κατά βάθος είμαστε, ζήτημα φωτός.4

Καλό καλοκαίρι.

1- Γιώργος Σεφέρης, Μέρες, Β΄. Ίκαρος, 1975

2- «Ο ποιητής είναι αυτή η πολύ παλιά και ταυτόχρονα πολύ νέα ύπαρξη, η πολύ απλή και πολύ σύνθετη, η οποία στα όρια της ζωής ανάμεσα σε όνειρο και πραγματικότητα, μέρα και νύχτα, ανάμεσα σε απουσία και παρουσία, αναζητά και λαμβάνει μ’ ένα στιγμιαίο εσωτερικό κατακλυσμό το σύνθημα μιας κρυφής γνώσης και δύναμης». Εμέ Σεζέρ (1913-2008),

3- Οδυσσέας Ελύτης, ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

4- Είπες εδώ και χρόνια:
«Κατά βάθος είμαι ζήτημα φωτός.»
Και τώρα […]
αναζητάς ψηλαφητά τη λόγχη
την ορισμένη να τρυπήσει την καρδιά σου
για να την ανοίξει στο φως.

Γιώργος Σεφέρης, Τρία κρυφά ποιήματα