Τροφή για Σκέψεις


Στην ερημιά της φρόνησης

Αιμορραγούν τα όνειρα στον ύπνο μας
δικοί μας άνθρωποι γκρεμίζονται στο τίποτα
γονατιστοί κι ανυπεράσπιστοι μας αποχαιρετούν

μες στα πορνεία ξενυχτούν με λείψανα μιας εποχής
με τις ψυχές που είχαν κάποιοι εκδορείς λίγο πριν γίνουν άγγελοι —

έχω από χρόνια βολευτεί στης φρόνησης την ερημιά.

 

Παράπονα γέρου ερημικού ποιητή στα 1988

Σαν φύλλο τριαντάφυλλου σέρνει τον θάνατό του –
πένθη και λάθη και χαμένες συναντήσεις.
Ο ίδιος φταίει για όλα –ξέρει πια τον εαυτό του–
δεν ξεχωρίζει την ψυχή απ’ τις αισθήσεις.

Τον έπνιξαν, τον βρόμισαν των άλλων τα σκουπίδια.
Δεν υπολόγισε, δεν είδε τις αιρέσεις
πώς λέει κάποιος: «Με τα ψεύδη και με τα στολίδια
ακόμη και να γκρεμιστείς, αρκεί ν’ αρέσεις».

Δεν άκουσε τι του ’λεγε μήτε η διαίσθησή του
και βγήκε παίζοντας μονάχος δύο ρόλους.
Με ανύποπτη την ερημιά σε τέτοιες παρορμήσεις
επόμενο ήταν να στραφεί στους μονολόγους.

Από τη συλλογή Το νεκρό καφενείο (1997) του Μάνου Ελευθερίου

 

Από το https://thepoetsiloved.wordpress.com  της Βίκυς Παπαπροδρόμου

 

Advertisements

Στέφανος Ροζάνης: «Ζήστε! Αυτό είναι επαναστατικό»

Του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ Πηγή: www.lifo.gr
ροζανης

…Ο Στέφανος Ροζάνης σπούδασε Μαθηματικά και Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και Φιλοσοφία στο Καθολικό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας. Αργότερα, δίδαξε Φιλοσοφία σε διάφορες πόλεις του εξωτερικού, όπως το Βερολίνο και η Βηρυτός, στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου καθώς και στο Πανεπιστήμιο της Νέας Σορβόνης. Επιπλέον, για δέκα χρόνια δίδασκε στο τμήμα Μέσων Επικοινωνίας και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου και έχει συγγράψει δεκάδες βιβλία.

Τα πρώτα χρόνια της ενασχόλησής του με τον χώρο της Φιλοσοφίας καταπιάστηκε με τις «θεωρίες του χρόνου», επηρεασμένος από τις εξομολογήσεις του Αγίου Αυγουστίνου. Ήταν αυτός που είπε το μνημειώδες: «Όταν με ρωτήσετε τι είναι χρόνος, δεν ξέρω. Αν όμως δεν με ρωτήσετε, γνωρίζω πάρα πολύ καλά».

Σ’ αυτό το απόφθεγμα στηρίχτηκε η διδακτορική του διατριβή, όπως εξηγεί στην αρχή της συζήτησής μας, και προσθέτει ότι έχει διδάξει Μεσαιωνική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο των Ξένων στην Περούτζια.

Αργότερα, η κουβέντα οδηγείται στα χρόνια του Παντείου, όπου δύο φορές έχει οδηγηθεί στη Γενική Συνέλευση του ιδρύματος με την αιτιολογία ότι δίδασκε αναρχικούς, ενώ από τότε τον συνοδεύει το προσωνύμιο «ο αναρχικός φιλόσοφος». Όπως τονίζει «δεν ήθελα ποτέ να ανήκω στην κατηγορία που στην Ελλάδα ονομάζουμε ΔΕΠ. Ήθελα απλώς να διδάσκω ελεύθερα, ό,τι ήθελα και σε όποιο πανεπιστήμιο επέλεγα».

Στο τελευταίο του βιβλίο «Η ουτοπία και οι εικόνες της» σημειώνει: «Η ουτοπία δεν είναι εικόνες φαντασιακής εκπλήρωσης του παρελθόντος. Είναι μια διαρκής εξεγερτική κατάφαση του μη δυνάμενου να ολοκληρωθεί και μαζί μια απόλυτη πίστη σε αυτό, μια γοητεία που ωθεί την ψυχή να οραματίζεται και να προαναγγέλλει το λανθάνον μέσα στο πραγματικό, το λανθάνον ως δυναμική ενός «καθ’ οδόν» προς τον κόσμο».

Ένας σαγηνευτικός στοχαστής με συγκεκριμένη οπτική στα πράγματα, υπερκινητικός όταν αναπτύσσει τα επιχειρήματά του, αλλά ταυτόχρονα ήρεμος, όταν αναφέρεται στη χαρά της ζωής. Μια προσωπικότητα που εκφράζεται, προστρέχοντας και ερμηνεύοντας τις αρχικές πηγές. Το σπίτι είναι γεμάτο βιβλία, πίνακες ζωγραφικής, ξενόγλωσσα περιοδικά κι έχει μια λιτή διακόσμηση που συμβαδίζει με ένα αρμονικό περιβάλλον. Σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του ο γνωστός φιλόσοφος σχολιάζει με τον δικό του τρόπο την οικονομική κρίση, την παιδεία, τα social media, τον αναρχισμό, τα Εξάρχεια, τη ζωή, τον έρωτα και την αγάπη.

Σε τι περιβάλλον μεγαλώσατε;
Γεννήθηκα στην Κάρυστο της Εύβοιας, το 1942. Ο πατέρας μου ήταν εκπαιδευτικός και βρεθήκαμε εκεί επειδή ήταν εξόριστος από τους ναζί, μαζί με τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο και τον Σπύρο Τυπάλδο. Μάλιστα, όταν ήμουν νεογέννητο, με βάφτισε η Μαρία Τυπάλδου, αδερφή του Σπύρου.  Στη Χαλκίδα μείναμε έως την Απελευθέρωση. Όμως, ο πατέρας μου έγινε πρόεδρος της Επιτροπής Σχολικών Κτιρίων, με αποτέλεσμα να έχει την ευθύνη της επίβλεψης της κατασκευής των σχολείων στις παραμεθόριες περιοχές, όσων είχαν καταστραφεί είτε από τον πόλεμο είτε από τον Εμφύλιο. Έτσι, μεγάλωσα σε περιοχές όπως τα Τζουμέρκα, τα Πράμαντα και τα Γιάννενα. Από την άλλη πλευρά, η μητέρα μου ήταν μια γυναίκα της καλής κοινωνίας της Χαλκίδας. Όταν αυτές οι περιπλανήσεις ολοκληρώθηκαν, πήγαμε στο Χαλάνδρι ‒ τότε ήμουν στην εβδόμη του Γυμνασίου.

— Τι κρατάτε περισσότερο από τους γονείς σας;
Από τη μητέρα μου κρατώ την αγάπη. Ήταν μια γυναίκα που δεν ήξερε τίποτε άλλο παρά μόνο γαλλικά, πιάνο και αγάπη. Από τον πατέρα μου, ο οποίος ήταν ένας αυταρχικός άνθρωπος ‒από τους λίγους που εισήγαγαν στην Ελλάδα την πυρηνική φυσική‒, έμαθα το εξής: όταν του είπα «πατέρα, ξέρεις κάτι, ήθελες ένα δίπλωμα Φυσικής και το πήρα. Εγώ, όμως, θα φύγω και θα σπουδάσω Φιλοσοφία», εκείνος μου απάντησε ότι, παρόλο που δεν ενέκρινε την απόφασή μου, θα ήταν πλάι μου σε ό,τι κι αν χρειαζόμουν. Πράγματι, ήταν δίπλα μου σε όλες τις παρεκκλίσεις, τις τρέλες και τις επιλογές μου. Πιστεύω, πάντως, ότι ίσως και να καμάρωνε τελικά, επειδή δεν ακολούθησα το μονοπάτι που εκείνος ήθελε.

— Πώς ανακαλύπτει κάθε άνθρωπος τι είναι αυτό που θέλει να κάνει στη ζωή του;
Το να ανακαλύψεις τον δρόμο σου αποτελεί μια συνάρτηση με πολλές μεταβλητές. Εξαρτάται από την τύχη, το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνεις και από τα πράγματα που θα αγαπήσεις, χωρίς να γνωρίζεις την αιτία που τα αγαπάς. Γιατί όταν αγαπάς ένα πράγμα, ξέροντας την αιτία της αγάπης, αυτή η αγάπη είναι άκυρη. Επομένως, αυτό που έχει σημασία είναι να εκπλήσσεσαι κάθε μέρα. Να αναρωτιέσαι για το οτιδήποτε: «Μα, γιατί το αγαπάω;». Επίσης, να ανοίγεις τον εαυτό σου στην περιπέτεια. Να φεύγεις. Να ενδύεσαι το πεπρωμένο του «εξόριστου», να μπολιάζεσαι με το «ξένο» και αυτό που δεν θα σε αφορά ποτέ, να εισχωρείς στον εαυτό σου. Το πιο σπουδαίο στοιχείο της ζωής μας είναι αυτή η ετερότητα. Ζεις, επειδή υπάρχει το «έτερον». Προσωπικά, δεν γνωρίζω να σας πω τι ήταν αυτό που επηρέασε καταλυτικά την πορεία μου. Είναι σαν αυτό που έλεγε ο Γκαίτε: εξηγήστε μου γιατί ένα λουλούδι ευωδιάζει. Γιατί, έτσι. Άρα, ένα συνεχές «γιατί έτσι» είναι η ζωή μας, αλλιώς μιλάμε για μια ζωή αρρωστημένη, που δεν οδηγεί πουθενά.

— Τι θυμάστε από τα χρόνια της διδασκαλίας σας;
Ότι δεν με ενδιέφερε καθόλου η διδασκαλία της παπαγαλίας, ότι το μόνο που επιδίωκα ήταν να δημιουργήσω μια ατμόσφαιρα ελευθερίας. Είχα φοιτητές που με ακολουθούσαν πολλά εξάμηνα, σε εκείνη την έρημη αίθουσα Α2 του Παντείου, και προσπαθούσα να τους κάνω να σκεφτούν. Για παράδειγμα, διερευνούσαμε τον Χάιντεγκερ και θέλαμε να κατανοήσουμε γιατί έλεγε «μισώ την επικοινωνία». Γιατί η επικοινωνία δεν σημαίνει ποτέ κοινωνία εσωτερικού εαυτού αλλά εκχώρηση εαυτού σε κάποιον άλλο και από τον Ένγκελς ξέρουμε ότι η εκχώρηση του εαυτού είναι η καταστροφή της ανθρώπινης υποκειμενικότητας. Όλα αυτά, λοιπόν, δεν επιδίωξα ποτέ να τα παπαγαλίσουν οι φοιτητές μου αλλά να εντρυφήσουν και να πορευτούν σε σπουδαίους, νέους κόσμους. Ο Νίτσε μιλούσε για τη δημοσιογραφία μ’ έναν εκπληκτικό τρόπο. Σημείωνε ότι ακόμα και ο ειδικός πάνω σε ένα θέμα δεν μπορεί παρά μονάχα να γίνει δημοσιογράφος, γιατί ο λόγος του παραμένει ανενεργός, αν δεν γίνει δημοσιογράφος. Ποτέ δεν επέβαλα τη δική μου άποψη ή μια ιδεολογική κατεύθυνση. Σκοπός μου ήταν η ελευθερία της διδασκαλίας.

— Πώς κρίνετε το επίπεδο της εκπαίδευσης σήμερα;
Τα πανεπιστήμια στην Ελλάδα είναι νεκροταφεία, τους λείπει μόνο ο σταυρός. Σε όσα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα δίδαξα η κατάσταση που αντίκρισα ήταν απελπιστική. Πανεπιστήμιο δεν σημαίνει να έρχεται ο κάθε καθηγητής και να λέει καθημερινά το ποίημά του και στη συνέχεια να απαιτεί να το παπαγαλίζουν οι φοιτητές του. Πανεπιστήμιο σημαίνει ερευνώ και αμφιβάλλω. Η βασική προϋπόθεση είναι να σπείρει την αμφιβολία. Να δημιουργήσει σύγχυση στον άλλον. Να μάθεις σήμερα είναι εύκολο, ειδικά σε μια εποχή που μέσα από το Διαδίκτυο βρίσκεις οποιαδήποτε απάντηση επιθυμείς. Επίσης, πώς θα κρίνεις έναν άνθρωπο μόνο από τις εξετάσεις, από μια στιγμή που μπορεί να αισθάνεται ψυχολογικά άσχημα για διάφορους λόγους;   Ξέρετε, σπάνια είχα φοιτητές που δεν θυμόμουν το μικρό τους όνομα. Πρέπει να έχεις μια σχέση βιωματική με τον μαθητευόμενό σου, να υπάρχει ένας περιρρέων ερωτισμός στον τρόπο που διδάσκεις.

— Πιστεύετε ακόμα ότι η οικονομική κρίση είναι ένα επινόημα;
Φυσικά. Είμαι βαθύτατα πεπεισμένος ότι οποιοδήποτε πολιτικοκοινωνικό σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει παρά μόνο στον κύκλο των κρίσεών του. Μέσα σε αυτές τις αλλεπάλληλες κρίσεις που περνά κάθε σύστημα, επινοεί την εξαφάνιση ενός μέρους του έτσι ώστε να προκύψει η ενδυνάμωση ενός άλλου μέρους του ίδιου συστήματος. Στη χώρα μας επινοήθηκε η κρίση για να ενισχυθεί ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός, γιατί ο καταναλωτικός καπιταλισμός είχε ολοκληρώσει την πορεία του. «Πάρε δάνειο, πήγαινε στη Μύκονο» κι έτσι οδηγηθήκαμε σε μια φούσκα που έσκασε. Ποιος θα μας έσωζε; Η επικυριαρχία των τραπεζών, η οποία για να επέλθει χρειάζεται να δημιουργήσεις μια κρίση. Όπως έλεγε και η Χάνα Άρεντ, μιλάμε για πειράματα ολικής κυριαρχίας.

— Άρα, θα μπορούσε να υποστηρίξει κάποιος ότι μιλάμε για μια κοινωνία ελέγχου και εκμηδενισμού του ατόμου;
Βεβαίως. Αποδυναμώνεται η ανθρώπινη οντότητα και μετατρέπεται σε ένα εργαλείο. Αναφερόμαστε σε μια κοινωνία ελέγχου αλλά και σε μια κοινωνία βιοπολιτικής. Η βιοπολιτική είναι ο έλεγχος του ανθρωπίνου υποκειμένου που πραγματοποιείται μέσω του ελέγχου των επιθυμιών του. Εκεί εδράζεται το σημείο κατάργησης του ορίου μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής σφαίρας. Στον κλασικό καπιταλισμό την ιδιωτικότητά σου μπορείς να την κάνεις ό,τι θέλεις. Η βιοπολιτική ακυρώνει τη διάκριση ιδιωτικού – δημόσιου με έναν απλό τρόπο, με ένα σούπερ μάρκετ π.χ. Μέσω μιας πιστωτικής κάρτας, όλες οι τράπεζες γνωρίζουν τα προσωπικά σου δεδομένα, από τις καταναλωτικές προτιμήσεις έως και την ιδεολογία σου, δημιουργώντας έναν «καπιταλισμό του καζίνο».

Δεν είναι γοητευτικός ο καταναλωτισμός;
Όταν ο καταναλωτισμός γίνεται γοητευτικός, η κατάληξη του ατόμου είναι η σχιζοφρένεια. Το σύστημα ξέρει να προστατεύεται. Διατηρεί μια γραφειοκρατική δομή και κινείται αντίστοιχα, εξαφανίζοντας την ατομικότητα.

Τι είναι αυτό το οποίο αξίζει, κατά τη γνώμη σας, να διεκδικούμε την εποχή αυτή;
Αναντίρρητα, τη χαρά της ζωής. Ούτε την αναζήτηση της ευμάρειας, ούτε την αναμέτρηση με τον θάνατο. Διεκδικούμε να μας αφήσουν να χαιρόμαστε τη ζωή μας. Πες μου, πώς ένα παιδί μπορεί να χαρεί τη ζωή του σήμερα; Είναι ελεύθερο; Βλέπω πρόσωπα που αγκομαχούν να ζήσουν. Ένας συνεχής αγώνας για την επιβίωση. Κονσερβαρισμένη γνώση, επαγγελματική αγωνία, αχρείαστα διπλώματα και μια πορεία σε έναν παράλογο κόσμο που του λείπει η χαρά της ζωής. Ένα διαρκές άγχος που σου στερεί τις απολαύσεις της ζωής. Πώς είναι δυνατόν να ζεις με 250 ευρώ, τη στιγμή που σου δημιουργούν συνέχεια δευτερεύουσες ανάγκες;

Πώς εξηγείτε όμως την αδιαφορία και την απάθεια;
Υπάρχει ένα νεοθετικιστικό πνεύμα που λέει ότι τα πράγματα είναι έτσι, άρα ή προσαρμόζεσαι σε αυτά ή έχω έτοιμους κάποιους τεχνικούς παραδείσους. Διαλέγεις και παίρνεις. Σου δίνουν μια αίσθηση ότι κάθε προσπάθεια να δημιουργήσεις μια δική σου ζωή, η οποία να είναι διαμορφωμένη με τα προσωπικά σου εσωτερικά κριτήρια, είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Ας αντιληφθούμε, όμως, ότι εκείνο που συγκροτεί τη ζωή δεν είναι η διάρκεια αλλά η στιγμή. Η ζωή δεν είναι να σκέφτεσαι πώς θα πληρώσεις τους λογαριασμούς. Το κυρίαρχο μοντέλο τοποθετεί όλους στην ίδια κατηγορία κι εκείνος που λέει, για παράδειγμα, «μου αρέσει να ψαρεύω», χαρακτηρίζεται «τρελός». Κατ’ ουσίαν, δεν επιτρέπεται η παρέκκλιση του να σου αρέσει να πηγαίνεις για ψάρεμα. Κι έτσι, πεθαίνουμε χρεώστες.

Τι θεωρείτε επαναστατικό;
Ο άνθρωπος να είναι εξεγερμένος. Να μη συμβιβάζεται με αυτό που είναι. Να φεύγει από τον εαυτό του, γιατί αλλιώς συγκροτεί την αιτία που τον οδηγεί να εξελίσσεσαι σε γρανάζι και πιόνι μιας διαολεμένης μηχανής αναπαραγωγής του εαυτού της. Ζήστε. Αυτό είναι επαναστατικό.

Σας ενοχλεί όλο αυτό που συμβαίνει στα Εξάρχεια;
Τα Εξάρχεια είναι δημιούργημα των ανθρώπων της καταστολής και όχι των παιδιών του Nosotros. Όπως συνέβη και στην Ιταλία με τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, που δημιουργήθηκαν από πράκτορες της CIA και την ιταλική αστυνομία. Τα Εξάρχεια είναι μια υπέροχη γειτονιά που ξέφυγε από τη μανία των Βαυαρών. Όταν αυτοί δημιούργησαν την πόλη, έκαναν την τριλογία της Σταδίου, της Ακαδημίας και της Πανεπιστημίου, που όλες καταλήγουν σε μια πλατεία. Δηλαδή είσαι πάντα ορατός. Η χρονοποίηση του χώρου και η χωροποίηση του χρόνου συγκροτούν τον τύπο ζωής μέσα στον οποίο συνθλίβεται η ατομικότητα, χωρίς κανένα ψυχικό ή συναισθηματικό βάθος.

Πιστεύετε ότι είναι γκέτο;
Όχι, όλη αυτή η μυθολογία ενισχύει μια αναρχία που δεν εμπεριέχει αναρχικούς.

Δεν υπάρχουν, δηλαδή, στα Εξάρχεια αναρχικοί;
Παντού υπάρχουν. Το ερώτημα είναι τι είναι αναρχικός. Αναρχισμός, πάντως, δεν είναι ούτε η κουκούλα, ούτε η μολότοφ. Η αναρχία σημαίνει την ουτοπία που κινεί τον κόσμο.

Μπορεί να δημιουργηθούν συλλογικότητες σε μια καπιταλιστική κοινωνία; Συλλογικότητες μπορεί να προκύψουν σε οποιοδήποτε πολιτικοοικονομικό μοντέλο, αρκεί να μην αποτελούν μόνο ένα άθροισμα ατόμων. Συλλογικότητα είναι η διαρκής κοινωνία ετερότητας και η διατήρηση της αυθεντικότητας της υποκειμενικότητάς σου. Γι’ αυτό, άλλο η κοινωνία και άλλο η κοινότητα, έχουν μια εντελώς διαφορετική σημασία.

Σήμερα, ποιος είναι αριστερός;
Όλοι και κανένας (γέλια). Είναι μια έννοια που έχει κακοποιηθεί πλήρως. Αριστερός ήταν εκείνος που δρούσε μέσα στην κοινωνία με ένα ανθρωπιστικό ιδεώδες. Πάντως, η αριστεροσύνη δεν έχει καμία σχέση με τα κόμματα.

Ο χρόνος που αφιερώνουμε στα social media είναι χρήσιμος ή όχι;
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιφέρουν στο άτομο μια κενότητα επιθυμιών. Κάποτε η αλάνα ήταν μέσο κοινωνικοποίησης, σήμερα κάνουν χρυσές δουλειές οι παιδοψυχίατροι. Γι’ αυτό δεν πιστεύω ότι το Διαδίκτυο αποτελεί συλλογικότητα, διότι αυτή απαιτεί φυσική παρουσία, την οποία προφανώς και δεν εκφράζουν οι χιλιάδες φίλοι στο Facebook ή στο Instagram.

Τι είναι ο έρωτας;
Ο έρωτας είναι κάτι που, χωρίς να εξηγείται, εξηγεί τα πάντα. Πλατωνικά, ο έρως προϋποθέτει τη στέρηση, την πενία, διότι αυτό που έχεις, πώς θα το ερωτευτείς, αφού το έχεις; Και μετά είναι ο πόρος, το πέρασμα. Να περνάς διαρκώς από τη μια κατάσταση στην άλλη. Θέλω, προσπαθώ, επιθυμώ να κατέχω αυτό που μου λείπει. Όταν ο άνθρωπος ερωτεύεται αισθάνεται πλήρης.

Η αγάπη είναι το επόμενο στάδιο;
Η αγάπη είναι ένα ξόρκι του χριστιανισμού προκειμένου να διώξει τη λέξη «έρως», επειδή τη θεωρούσε παγανιστική. Μάλιστα, στον πρώτο χριστιανισμό «αγάπαι» ονομάζονταν οι οργιαστικές τελετές. Η αγάπη εδραιώθηκε από το χριστιανικό πνεύμα, διότι μια μητέρα δεν αγαπά το παιδί της, αλλά είναι ερωτευμένη με αυτό.

Τι μας μαθαίνει μια απώλεια;
Να εκτιμούμε τη στιγμή κατά την οποία η απουσία γίνεται παρουσία και η παρουσία γίνεται απουσία. Να ξέρουμε ότι η απουσία και η παρουσία είναι δύο εναλλακτικές θέσεις του ίδιου πράγματος. Η απώλεια είναι η πιο ισχυρή παρουσία.

Σας τρομάζει ο θάνατος;
Προφανώς. Αλλά όχι σε σημείο που να με παραλύει.

Τι είναι σημαντικό στη ζωή;
Η ίδια η ζωή, την οποία μπορείς να ανακαλύψεις μόνος σου. Μόνο ο εαυτός σου είναι ικανός να σε βοηθήσει να αναζητήσεις τη χαρά της ζωής.
Οι επισημάνσεις δικές μου , το πλήρες κείμενο στο :
https://www.lifo.gr/articles/people_articles/203139/stefanos-rozanis-ziste-ayto-einai-epanastatiko

https://www.kubrick2001.com/en/1/index.html

Αποτέλεσμα εικόνας για kubrick 2001

Kubrick 2001: The Space Odyssey explained

Εξαιρετικά ευφυής ερμηνεία της Οδύσσειας του Διαστήματος.

Δείτε το!

https://www.kubrick2001.com/en/1/index.html

Πνευματικό εμβατήριο του Άγγελου Σικελιανού

Σαν έριξα και το στερνό δαυλί στο φωτογώνι
(δαυλί της ζωής μου της κλεισμένης μες στο χρόνο)
στο φωτογώνι της καινούργιας Λευτεριάς Σου Ελλάδα,

μου αναλαμπάδιασε άξαφνα η ψυχή, σα να ’ταν
όλο χαλκός το διάστημα, ή ως να ’χα
τ’ άγιο κελί του Ηράκλειτου τριγύρα μου
όπου χρόνια,
για την Αιωνιότη εχάλκευε τους λογισμούς του
και τους κρεμνούσε ως άρματα
στης Έφεσος το Ναό·
γιγάντιες σκέψες
σα νέφη πύρινα ή νησιά πορφυρωμένα
σε μυθικόν ηλιοβασίλεμα
άναβαν στο νου μου,
τι όλη μου καίγονταν μονομιά η ζωή
στην έγνια της καινούργιας Λευτεριάς σου Ελλάδα!

Γι’ αυτό δεν είπα:
Τούτο είναι το φως της νεκρικής πυράς μου.
Δαυλός της Ιστορίας Σου, έκραξα, είμαι,
και να, ας καεί σα δάδα το έρμο μου κουφάρι,
καταβολάδα του Εμπυραίου,
με την δάδα τούτην,
ορθός πορεύοντας ως με την ύστερη ώρα,
όλες να φέξουν τέλος, τις γωνιές της Οικουμένης
ν’ ανοίξω δρόμο στην ψυχή, στο πνέμμα, στο κορμί Σου, Ελλάδα!

Είπα κι εβάδισα
κρατώντας τ’ αναμμένο μου συκώτι
στο Καύκασό Σου
και το κάθε πάτημά μου
ήταν το πρώτο, κι ήταν, θάρρευα, το τελευταίο
τι το γυμνό μου πόδι επάτει μέσα στα αίματά Σου
τι το γυμνό μου πόδι εσκόνταβε στα πτώματά Σου
γιατί το σώμα, η όψη μου, όλο μου το πνέμμα
καθρεφτιζόταν σα σε λίμνη, μέσα στα αίματά Σου.

Εκεί, σε τέτοιον άλικο καθρέφτη, Ελλάδα,
καθρέφτη απύθμενο, καθρέφτη της αβύσσου
της Λευτεριάς Σου και της δίψας Σου, είδα τον εαυτό μου
βαρύ από κοκκινόχωμα πηλό πλασμένο,
καινούργιο Αδάμ της πιο καινούριας πλάσης
όπου να πλάσουμε για Σένα μέλλει, Ελλάδα!

Κ’ είπα:
Το ξέρω, ναι, το ξέρω, που κ’ οι θεοί Σου
οι Ολύμπιοι, χθόνιο τώρα γίνανε θεμέλιο,
γιατί τους θάψαμε βαθιά-βαθιά να μην τους βρουν οι ξένοι.
Και το θεμέλιο διπλοστέριωσε, κι ετριπλοστέριωσε όλο,
μ’ όσα οι οχτροί μας κόκαλα σωριάσανε από πάνω.
Κι ακόμη ξέρω, πως για τις σπονδές και το τάμα
του νέου Ναού π’ ονειρευτήκαμε για Σένα Ελλάδα,
μέρες και νύχτες, τόσα αδέλφια σφάχτηκαν ανάμεσό τους
όσα δε σφάχτηκαν αρνιά ποτέ για Πάσχα!

Μοίρα· κ’ η μοίρα Σου ως τα τρίσβαθα δική μου!
Κι απ’ την Αγάπη, απ’ τη μεγάλη δημιουργόν Αγάπη,
να που η ψυχή μου εσκλήρυνεν, εσκλήρυνε και μπαίνει
ακέρια πια μέσα στη λάσπη και μες στο αίμα Σου να πλάσει
τη νέα καρδιά που χρειάζεται στο νιο Σου αγώνα Ελλάδα!
Τη νέα καρδιά που κιόλας έκλεισα μέσα στα στήθη,
και κράζω σήμερα μ’ αυτή προς τους Συντρόφους όλους:

«Ομπρός, βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω από την Ελλάδα,
ομπρός βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω από τον κόσμο!
Tι ιδέτε, εκόλλησεν η ρόδα του βαθιά στη λάσπη,
κι ά, ιδέτε, χώθηκε τ’ αξόνι του βαθιά μες στο αίμα!
Ομπρός παιδιά, και δε βολεί μονάχος του ν’ ανέβει ο ήλιος,
σπρώχτε με γόνα και με στήθος, να τον βγάλουμε απ’ τη λάσπη,
σπρώχτε με στήθος και με γόνα, να τον βγάλουμε απ’ το γαίμα.
Δέστε, ακουμπάμε απάνω του ομοαίματοι αδερφοί του!
Ομπρός, αδέρφια, και μας έζωσε με τη φωτιά του
ομπρός, ομπρός κ’ η φλόγα του μας τύλιξε, αδερφοί μου!»

«Ομπρός, οι δημιουργοί… Την αχθοφόρα ορμή Σας
στυλώστε με κεφάλια και με πόδια, μη βουλιάξει ο ήλιος!
Βοηθάτε με και μένανε αδερφοί, να μη βουλιάξω αντάμα!
Τι πια είν’ απάνω μου και μέσα μου και γύρα
τι πια γυρίζω σ’ έναν άγιον ίλιγγο μαζί του!
Χίλια καπούλια ταύροι τού κρατάν τη βάση
δικέφαλος αητός κι απάνω μου τινάζει
τις φτέρουγές του και βογγάει ο σάλαγός του
στην κεφαλή μου πλάι και μέσα στη ψυχή μου
και το μακρά και το σιμά για με πια είν’ ένα!
Πρωτάκουστες, βαριές με ζώνουν Αρμονίες! Ομπρός συντρόφοι
βοηθάτε να σηκωθεί, να γίνει ο ήλιος Πνέμμα!

Σιμώνει ο νέος ο Λόγος π’ όλα θα τα βάψει
στη νέα του φλόγα, νου και σώμα, ατόφιο ατσάλι.
Η γη μας αρκετά λιπάστηκε από σάρκα ανθρώπου!
Παχιά και καρπερά, να μην αφήσουμε τα χώματά μας
να ξεραθούν απ’ το βαθύ τούτο λουτρό του αιμάτου
πιο πλούσιο, πιο βαθύ κι απ’ όποιο πρωτοβρόχι!
Αύριο να βγει ο καθένας μας με δώδεκα ζευγάρια βόδια,
τη γην αυτή να οργώσει την αιματοποτισμένη.
Ν’ ανθίσει η δάφνη απάνω της και δέντρο της ζωής να γένει,
και η Άμπελό μας ν’ απλωθεί ως τα πέρατα της Οικουμένης.

Ομπρός, παιδιά, και δε βολεί μονάχος του ν’ ανέβει ο ήλιος.
Σπρώχτε με γόνα και με στήθος, να τον βγάλουμε απ’ τη λάσπη,
σπρώχτε με στήθος και με γόνα, να τον βγάλουμε απ’ το γαίμα,
σπρώχτε με χέρια και κεφάλια, για ν’ αστράψει ο ήλιος Πνέμμα!»

Έτσι σαν έριξα και το στερνό δαυλί στο φωτογώνι
(δαυλί της ζωής μου της κλεισμένης μες στο χρόνο)
στο φωτογόνι της καινούριας λευτεριάς Σου, Ελλάδα,

αναψυχώθηκε άξαφνα τρανή η κραυγή μου, ως να ’ταν
όλο χαλκός το διάστημα, ή ως να ’χα
τ’ άγιο κελί του Ηράκλειτου τριγύρα μου, όπου, χρόνια
για την Αιωνιότη εχάλκευε τους στοχασμούς του
και τους κρεμνούσε ως άρματα
στης Έφεσος το ναό, ως σας έκραζα, συντρόφοι!

 

Πληροφορίες για τη μελοποίηση του ποιήματος από τον Μίκη Θεοδωράκη

Όλο το ποίημα μαζί απαρτίζει τη σύνθεση «Αρκαδία V», όπως διαβάζουμε στον ιστότοπο Πυξίδα:

Αρκαδία V (Πνευματικό Εμβατήριο)
(σε ποίηση
Άγγελου Σικελιανού)
Σύνθεση: Φεβρουάριος
1969, Ζάτουνα
1. Σαν έριξα και το στερνό δαυλί
2. Γιγάντιες σκέψες
3. Κι είπα
4. Μοίρα
5. Ομπρός, βοηθάτε
6. Ομπρός, οι δημιουργοί
7. Σιμώνει ο νέος Λόγος
8. Έτσι, σαν έριξα και το στερνό δαυλί

Αρκαδία V – Ηχογραφήσεις
1970. Γαλλία, Πνευματικό Εμβατήριο – Ζωντανή ηχογράφηση από το Albert Hall του Λονδίνου – Polydor – 2490101. Μαρία Φαραντούρη, Αντώνης Καλογιάννης, Γιάννης Θεοχάρης. Παίζει η London Symphony Orchestra υπό τη διεύθυνση του συνθέτη.

https://www.youtube.com/watch?v=E0beyiGfYQE
Αναδημοσίευση αποσπάσματος από το άρθρο της Βίκυς Παπαπροσρόμου στο https://thepoetsiloved.wordpress.com/2013/06/25/angelos-sikelianos-pneumatiko-emvatirio-mikis-theodorakis-maria-farantouri-antonis-kalogiannis-yannis-theoharis-το-πνευματικό-εμ/

ΠΕΝΝΥ
Του Νάνου Βαλαωρίτη
Από τη ποιητική συλλογή «Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα», Εκδόσεις Ψυχογιός

valaoritis

Έφτασα σχετικά ξεκούραστος
στο ζενίθ των δυνατοτήτων μου
από δω και πέρα ο δρόμος
εξαφανίζεται και μένω
ante portas χωρίς
άλλη πορεία προς
τα πίσω ή προς
τα εμπρός
προς τα πάνω ή προς τα κάτω
ανάμεσα στα πυκνά φυτά κρυμμένη
παντού επωμίζεται γεωμετρικά
η χρεωκοπία του ορθολογισμού
απ’ τα χαυτεία ως τα θρανία
απ’ τα αστεία ως τα σοβαρά
απ’ τα αβέβαια ως τα πιθανά
απ’ τα άσχετα ως τα σχετικά
το τίποτα πάντοτε εμφανίζεται
μεταμφιεσμένο σε κάτι άλλο
πήγαινα απ’το άγνωστό στο
γνωστό μονοπάτι στο δάσος
του παραμυθιού να βρω
τον απόντα μου – αλλά
όπου και να κοίταζα
δεξιά αριστερά πάνω κάτω
μπρος πίσω πουθενά δεν
βρήκα τον εαυτό μου
γιατί άραγε να με αποφεύγει ;
Αθήνα 13/3 2006

 

Πίνακας: Μαρία Γουίλσον-Βαλαωρίτη, “I’ll love you till the end of time”

Αντιγραφή από την σελίδα F/B της Marie Wilson-Βαλαωρίτη

 

zoidis aition

Πότνια Θηρών | Mistress of the Beasts

 Ένα εξαιρετικό άρθρο από το http://klearchosguidetothegalaxy.blogspot.gr/
Η «Πότνια θηρών» είναι τοιχογραφία που ανακαλύφθηκε στον οικισμό του Ακρωτηρίου Θήρας και κοσμούσε τον βόρειο τοίχο του δωματίου του πρώτου ορόφου του κτιρίου που αποκαλείται από τους αρχαιολόγους «Ξεστή 3«. Αποτελεί θεματική ενότητα με την τοιχογραφία με τις «Κροκοσυλλέκτριες» που βρισκόταν στο ίδιο δωμάτιο. Η Ξεστή 3 είναι το μόνο – μέχρι τώρα – αδιαμφισβήτητο δημόσιο ιερό του οικισμού. Στον βόρειο τοίχο του δωματίου υπάρχει παράθυρο. Στο τμήμα του τοίχου στα αριστερά του παραθύρου (δυτικό τμήμα) βρίσκεται η Πότνια θηρών (δέσποινα των ζώων), η οποία, καθισμένη σε βαθμιδωτό θρόνο, δέχεται την προσφορά των κρόκων από κροκοσυλλέκτρια που αδειάζει τα καλάθι της σε ένα πανέρι που βρίσκεται μπροστά της. Δίπλα στην Πότνια θηρών βρίσκεται ένας γρύπας, ενώ μπροστά της ένας κυανοπίθηκος. Η θεά έχει εντυπωσιακή κόμμωση με χρυσό διάδημα, ενώ στα μαλλιά της υπάρχει και κορδόνι με χρυσούς κόμπους. Στο λαιμό της φοράει ένα περιδέραιο από χάντρες με σχήμα πάπιας και ένα περιδέραιο με λιβελούλες, σε διάφορους χρωματισμούς και τα δύο, ενώ στο αυτί έχει χρυσό σκουλαρίκι. Το φόντο της τοιχογραφίας είναι ένα λιβάδι με κρόκους. Η Πότνια θηρών φορά πτυχωτή Μινωική φούστα και πουκάμισο το οποίο αφήνει ακάλυπτο το στήθος.
Potnia Theron
Στο τμήμα της τοιχογραφικής σύνθεσης στα δεξιά του παραθύρου (ανατολικό τμήμα) απεικονίζεται μία κροκοσυλλέκτρια, η οποία μεταφέρει τον κρόκο σε καλάθι στον ώμο της, προφανώς για να πάει να το προσφέρει στην Πότνια θηρών.
Xeste 3
Η συνολική θεματική ενότητα, δηλαδή η τοιχογραφία με τις Κροκοσυλλέκτριες και η τοιχογραφία με την Πότνια θηρών, περιλαμβάνει μία θεότητα, μία ιέρεια και τρεις κροκοσυλλέκτριες.

Από την Μινωική στην Μυκηναϊκή εποχή

Potnia Theron, Mycenae

Η θρησκεία της Πότνιας θηρών βρήκε πρόσφορο έδαφος στην ηπειρωτική Ελλάδα της Μυκηναϊκής εποχής. Η λεπτομέρεια της φωτογραφίας είναι από το μεγαλύτερο κομμάτι μυκηναϊκής τοιχογραφίας που βρέθηκε στη θέση του. Παρότι η ποιότητα του είναι ικανοποιητική, υπάρχουν δείγματα βιασύνης στη ζωγραφική.

Potnia Theron, Mycenae
Στην λεπτομέρεια αυτή παριστάνεται ένα δωμάτιο με δύο κίονες μεταξύ των οποίων στέκεται μια γυναικεία μορφή που κρατά στα υψωμένα χέρια της δεμάτια σίτου. Η κίτρινη ουρά και τα μπροστινά πόδια είναι ό,τι απέμεινε από ένα γρύπα που την συνόδευε. Στα δεξιά υπάρχει ένας βωμός που πιθανώς ήταν αρχικά ολόκληρος επιχρισμένος και διακοσμημένος.

Fresco from Mycenae
Στο ανώτερο επίπεδο την αριστερή πλευρά καταλαμβάνει το πλαίσιο μιας θύρας που κοσμούν ρόδακες, ενώ στα δεξιά μια γυναικεία μορφή με μανδύα που κρατά ξίφος αντικρίζει μια άλλη που κρατά δόρυ. Ανάμεσα τους αιωρούνται δύο αντρικές γυμνές μικρογραφικές μορφές. Όλες οι μορφές έχουν ενταχθεί στο πλαίσιο ενός δωματίου με δάπεδο από πλακάκια ή τούβλα και δύο κίονες με ελικοειδή διακόσμηση, που στηρίζουν την οροφή. Το ένδυμα της αριστερής μορφής είναι μυκηναϊκού τύπου, ενώ της δεξιάς είναι το ίδιο που φοράει η Πότνια θηρών του Ακρωτηρίου, δηλαδή πτυχωτή Μινωική φούστα και πουκάμισο το οποίο αφήνει ακάλυπτο το στήθος.

Στα μάτια μου η τοιχογραφία αυτή παρουσιάζει μια μετάβαση εξουσίας. Η εξουσία, από την Μινωϊκή Ελλάδα περνάει στην Μυκηναϊκή Ελλάδα. Το πιο σημαντικό, όμως, κατά την γνώμη μου είναι ότι αυτή η τοιχογραφία εκφράζει και μια συνέχεια. Μια συνέχεια στον πολιτισμό του Ελλαδικού χώρου…

Η ονομασία «Πότνια θηρών» προέρχεται από τον Όμηρο και είναι τίτλος που δίνει ο ποιητής στην θεά Άρτεμη: «τὸν δὲ κασιγνήτη μάλα νείκεσε πότνια θηρῶνἌρτεμις ἀγροτέρη, καὶ ὀνείδειον φάτο μῦθον·φεύγεις δὴ ἑκάεργε, Ποσειδάωνι δὲ νίκηνπᾶσαν ἐπέτρεψας, μέλεον δέ οἱ εὖχος ἔδωκας·νηπύτιε τί νυ τόξον ἔχεις ἀνεμώλιον αὔτως;»  Ραψωδία Φ, στίχος 470.

Πηγές / Sources:
Μπουλώτης Χρ.: «Πτυχές θρησκευτικής έκφρασης στο Ακρωτήρι«. Περιοδικό ΑΛΣ, Εταιρεία Στήριξης Σπουδών Προϊστορικής Θήρας, Τεύχος 3, Αθήνα 2005
Christos Doumas, «The Wall-paintings of Thera» ISBN-10: 9602202742
Sign in the Archaeological Museum of Mycenae
Representation of Xeste 3 by the University of Oklahoma

[ENG] «Potnia Theron» or «Mistress of the Beasts» is a fresco which existed on the north wall of the room 3A in the first floor of the building «Xeste 3» of the Prehistoric settlement of Akrotiri. [1][2][3] «At the center of the representation is a majestic female figure seated on a stepped structure. Of her elaborate and precious parure, two necklaces are particularly impressive: the beads of one are in the form of ducks and of the other in the form of dragonflies. The outline of her flowing luxuriant locks is followed by a serpentine band with a row of dots along its outer side. The figure is flanked in the left by a blue monkey and the right by a griffin. Behind the monkey is another female figure, slightly bent over as she empties the crocuses from her basket into a large pannier on the ground. Although the lower part of the griffin is not well preserved, its pose is clear. It too is presented as if climbing up to the seated figure, its front legs placed on the stepped structure. Behind the griffin, and beyond the window that existed there, there is another crocus-gatherer, carrying a basket on her left shoulder and supporting it below with the fingers of her left hand. She steadies it by holding the rope tied to the handle high up above her head with her right hand» [Source]. From Minoan to Mycenaean Greece: [4][5][6] The mural is the largest piece of Mycenaean wall painting preserved in situ. Although competent, it shows signs of haste. It and the altar in front of it should be viewed as a single unit representing an architectural setting with three female figures on two different levels. The upper level includes on the left a blank doorway framed with rosettes and to the right, a cloaked female figure holding a sword and facing another woman holding a staff. Between them are two small naked male figurines in mid-air. All these figures are framed in a room with two spiral columns, a brick of tile floor and a ceiling supported by the columns. The lower level includes on the left a room with two columns, within which is a standing female with her hands raised, holding sheaves of wheat. The yellow tail and forepaws are all that remains of a griffin accompanying her. On the right, is an altar which was probably once completely plastered and painted all over. The decoration of «horns» and the painted ends of beams on the side suggests that it represent the exterior of a building. Two female figures are dressed in the kind of clothes worn by Mycenaean women, while the third one wears exactly the Potnia Theron of Akrotiri wears. In my eyes the mural presents a transition of power. The power from the Minoan Greece passes to the Mycenaean Greece. More importantly, though, in my opinion is that this mural represents a continuity. A continuity of the culture in the Greek territory… The first time the name «Potnia Theron» appears is in Iliad xxi.470, when Homer talks about Goddess Artemis.

Επόμενη σελίδα: »