Κείμενα δικά μου


ΣΤΗ ΣΙΓΗ ΤΟΥ ΝΟΥ

Εν Ιορδάνη από το Περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

   Πολλές φορές όσοι ξεκινούν κάποια πορεία αναζήτησης ακούνε λέξεις ή φράσεις που αντί να τους καθοδηγούν ή να τους δίνουν ένα κλειδί τους μπερδεύουν ή αν είναι σκεπτόμενοι τους προβληματίζουν.

Οι λέξεις αυτές έχουν διασχίσει τους αιώνες μέσα από την παράδοση, την όποια αυθεντική παράδοση, που σοφά ποιώντας δεν παρέχει manual και οδηγίες χρήσης, εργαλεία πάνω στα οποία έχουμε μάθει να στηριζόμαστε σχεδόν αποκλειστικά στον σύγχρονο κόσμο μας.

Έτσι για παράδειγμα ακούνε τη λέξη συντονισμός. Απαραίτητη κατάσταση αλλά συντονισμός τίνος με ποιόν ή με τι; Του ατόμου με τον εαυτό του, με την ομάδα, με κάτι πέρα από την αντίληψη και το προφανές; Εκεί παρεμβαίνει πολλές φορές και κάποιος παλαιότερος που δίνει τις δικές του ερμηνείες, πολλές φορές μέσα από το δικό του πρίσμα αντίληψης, απόψεις προσωπικές, που αν θεωρηθούν θέσφατο αποπροσανατολίζουν.

Για να υπάρξει συντονισμός απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ηρεμία , μια κατάσταση απομόνωσης από κάθε είδους εξωτερική παρεμβολή, έτσι ώστε να υπάρξει ο “ασφαλής τόπος” όπως τον ονομάζει η Δυτική Παράδοση. Ο δρόμος για να επιτευχθεί αυτή η κατάσταση ονομάζεται πολλές φορές βαθιά χαλάρωση ή διαλογισμός.

Και να υπενθυμίσω φίλε μου αναγνώστη ότι κάθε λέξη που χρησιμοποιώ μπορείς να την εκλάβεις απλά έτσι όπως την αντιλαμβάνεσαι χωρίς απαραίτητα να χρειαστεί να ανατρέξεις σε έννοιες και τρόπους από την όποια παράδοση με την οποία αυτή η λέξη έχει ταυτιστεί.

Maria Nguyen

Maria Nguyen, Διαλογισμός.

    Τι είναι όμως διαλογισμός; Πολλοί το ορίζουν ως μία μορφή πνευματικής συγκέντρωσης που μπορεί να επιτευχθεί με βαθιά χαλάρωση, με την απομάκρυνση κάθε σκέψης και κάθε εξωτερικού ερεθίσματος από τη συνειδητότητα του υποκειμένου. Άλλοι πάλι εξηγούν ότι με τον διαλογισμό επιστρέφουμε στο κέντρο της ύπαρξης μακριά από την περιφέρεια της καθημερινότητας, τον εξωτερικό κόσμο όπου περιπλανώμενοι σπαταλάμε τις σκέψεις, την ενέργεια και το χρόνο μας δίχως ουσιαστική επίγνωση και δίχως συνειδητό σκοπό. 

 

Ο διαλογισμός, η άσκηση ή η διαδικασία του διαλογισμού δεν είναι επιβολή. Δεν είναι μια ακόμα υποχρέωση συγκέντρωσης της δύναμης και της προσοχής μας στο βουητό, τις δράσεις και τις εικόνες που μας βομβαρδίζουν προσπαθώντας να ξεχωρίσουμε και να εστιαστούμε σε κάποιες από αυτές. Αντίθετα, είναι η πλήρης απομάκρυνση απ όλα αυτά. Ο διαλογισμός επιτυγχάνει – αν σε αυτό το επίπεδο μπορεί να μιλήσει ή έχει νόημα να μιλήσει κάποιος για “επιτυχία”- επιτυγχάνει λοιπόν όταν χωρίς προσπάθεια, χωρίς επιβαλλόμενη κατεύθυνση και σκοπό, χαλαρωμένος στη σιγή του νου, βρεθείς ενώπιον της ύπαρξης σου.

Και αν κάπως έτσι περιγράφουν οι αρχαίες παραδόσεις την πορεία της αναζήτησης, ποια είναι η γνώμη της σύγχρονης επιστήμης που με μεζούρα και ζυγαριά ελέγχει και κατηγοριοποιεί ότι μπορεί να δει και να μετρήσει;

Στον εγκέφαλό μας έχουμε ένα ιδιαίτερο σημείο που ονομάζεται προμετωπιαίος φλοιός. Σε αυτή τη δομή εδράζονται διεργασίες που επιτρέπουν την αποτελεσματική λειτουργία της μνήμης, της αντίληψης και έκφρασης των συναισθημάτων, της ψυχικής κατάστασης και τελικά της λήψης αποφάσεων. Εκεί συλλέγονται οι αντιλήψεις της κάθε στιγμής μας και συσχετίζονται με τις ήδη υπάρχουσες αναμνήσεις και τις εμπειρίες του παρελθόντος, που βρίσκονται καταχωρημένες σε κάποιο σκληρό δίσκο της ύπαρξης. Η συσχέτιση αυτή πιστευόταν μέχρι πρόσφατα ότι είναι ντετερμινιστική. Δηλαδή κάθε συσχέτιση, κάθε πρόβλημα αναλύονταν λογικά βήμα-βήμα προχωρώντας προς της επίλυση του.

   Το μέσο δια του οποίου διακινείται η πληροφορία είναι οι νευρώνες. Οι νευρώνες είναι τα δομικά μέρη και οι λειτουργικές μονάδες του νευρικού συστήματος που λαμβάνουν και μεταδίδουν πληροφορίες. Λειτουργούν με ηλεκτρικές συχνότητες -δονήσεις του ηλεκτρικού τους πεδίου- που σχετικά εύκολα πλέον μπορούν να μετρηθούν. Αυτό σημαίνει πως όταν ένας νευρώνας λειτουργεί σε υψηλότερη συχνότητα από τους γύρω του νευρώνες, κάνει μια διαφορετική δουλειά από αυτούς επεξεργαζόμενος το δικό του μέρος της ροής των εισερχόμενων πληροφοριών.

Αντίθετα όταν οι νευρώνες λειτουργούν σε χαμηλή συχνότητα τότε συντονίζονται μεταξύ τους και υπάρχει μείωση των συνειδητών νοητικών διαδικασιών αφού επεξεργάζονται μικρότερη ποσότητα πληροφοριών.

Λογικά λοιπόν, συμπέραναν οι ειδικοί πως όταν ένα υποκείμενο (κάποιο άτομο που μετέχει σε πείραμα) είναι δημιουργικά πιο ενεργό τότε θα ήταν πιο ενεργοί και οι νευρώνες και τα νευρωνικά κυκλώματα που αυτοί ορίζουν στον προμετωπιαίο λοβό, και επομένως θα έπρεπε καταγράφεται πιο υψηλή ηλεκτρική συχνότητα λόγω μεγαλύτερης ανάλυσης και σύνθεσης δεδομένων.

Όταν όμως μετρήθηκαν οι συχνότητες με έκπληξη διαπίστωσαν ότι το αποτέλεσμα ήταν ακριβώς το αντίθετο! Κατά τη διάρκεια της πνευματικής δημιουργίας και της έμπνευσης υπήρχε χαμηλότερη συχνότητα από το κανονικό. Και πως θα μπορούσε να εξηγηθεί αυτή η διαπίστωση;

Για να είναι ο εαυτός πιο δημιουργικός, για να εμπνευστεί και να δημιουργήσει, πρέπει να μειώσει τις παρεμβολές από τα αισθητηριακά ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Τις άσχετες σκέψεις, τις μνήμες, τα συναισθήματα κλπ.

Λειτουργώντας οι νευρώνες σε χαμηλότερη συχνότητα συντονίζονται μεταξύ τους και υπάρχει μείωση των συνειδητών νοητικών διαδικασιών, μειώνονται δηλαδή οι παρεμβολές από τον εξωτερικό κόσμο. Τότε ακριβώς γίνεται επιτρεπτή η ανάδυση και η καλύτερη ανίχνευση μοτίβων σκέψης που θα μπορέσουν να αποτελέσουν τη δημιουργική απάντηση στο οποιοδήποτε ερώτημα.

   Δηλαδή ακριβώς όπως στον διαλογισμό το ζητούμενο είναι να απομακρυνθεί κάθε εξωτερικό ερέθισμα, παρόμοια και ο εγκέφαλός μας για να μπορέσει να δημιουργήσει αποκόβει κάθε παρεμβολή μειώνοντας τις συνειδητές νοητικές διαδικασίες.

Και τότε – και αυτό δεν ισχύει μόνο για το άτομο αλλά και για μια ομάδα- συντονιζόμενοι μεταξύ τους οι νευρώνες , στην ηρεμία, τη σιγή, τη χαμηλότερη συχνότητα, επιτρέπουν τη δημιουργία. Ανασύρουν μνήμες και αρχέτυπα από τον άγνωστο τόπο όπου βρίσκονται αποθηκευμένες και επιτρέπουν στο ανείπωτο να εκδηλωθεί.

Με κλειδί τη φαντασία και όχημα τη σιγή και τον συντονισμό η δημιουργία είναι εφικτή. Ο κάθε ένας από εμάς είναι δημιουργός και ποιητής. Τι είναι ποίηση; “Η αιτία που φθείρει το κάθε τι από το μη είναι στο είναι” έλεγε ο Πλάτωνας. Η αιτία που “φθείρει” το άρρητο και οδηγεί πτυχές του από τον κόσμο των αρχετύπων, από το μη είναι στον εκδηλωμένο κόσμο της καθημερινότητας μας δίνοντας τους υπόσταση και ύπαρξη.

Έτσι ο καθένας μας είναι εν δυνάμει ποιητής και δημιουργός. Ο καθένας μας έχει τη δυνατότητα να βιώσει την έκρηξη δημιουργίας που γεννά η σιγή. Ο καθένας μας έχει τη δυνατότητα να είναι φορέας δημιουργίας, να είναι ποιητής.

Μη με ρωτάς φίλε αναγνώστη ποια δημιουργία και ποια ποίηση. Δεν νομίζω να γνωρίζω , δεν θυμάμαι να υπάρχουν λέξεις για να σου απαντήσω. Μπορώ να υπαινιχθώ πως προσπαθώ, θυμίζοντας σου μια φράση του Πωλ Βαλερύ:

«Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε».

Εγκάρδιες ευχές για Καλό Χειμώνα

Who is Who

Ο Ιορδάνης Πουλκούρας είναι σύμβουλος έκδοσης του ΑΒΑΤΟΝ. Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορούν τα βιβλία του Ιεροδόμ: Από τον Μεσαιωνικό Τεκτονικό Μύθο στον Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Τύπο και Bleeding Angels: Η Απόκρυφη Παράδοση της Ευρώπης.

Advertisements

Για ένα αφήγημα

Η στήλη μου Εν Ιορδάνη από το Περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

Με την αφήγηση οι άνθρωποι έχτισαν τον κόσμο τους. Αφηγούμενοι οι παραμυθάδες εδώ δίπλα στα νερά του Αιγαίου, μύθευσαν το χάος και χάραξαν την ιστορία, τυφλοί όπως ο Όμηρος για να μην τους ξεγελά το πρόσκαιρο και το πλάνο καθρέφτισμα στα μάτια της άγνοιας.

Και καθώς βάδισε ο λόγος τους σε χρόνους και καιρούς σκόνταψε κάπου εδώ στις αρχές το 21ου αιώνα.

story

Αφήγημα! Μια λέξη που στο στόμα ενός πολιτικού θα έπρεπε να είναι σαν το βατράχι που παλεύει να ξεφύγει από το στόμα της κακιάς μάγισσας, αυτή λέξη απέκτησε πολιτική έννοια και μπήκε στη ζωή μας νομίζω στην αρχή της κρίσης. Ήταν τότε  αν δεν κάνω λάθος που  ο Βενιζέλος  μπροστά στα κύματα των αγανακτισμένων και την αγονία των καθημερινών αληθινών  ανθρώπων δήλωνε ότι πρέπει να βρούμε ένα καινούργιο «αφήγημα».

Μετά ήρθε ο ΣΥΡΙΖΑ. Και εδώ πλέον τακτικά ακούμε την διατύπωση και την επαναδιατύπωση ενός νέου και μετά ενός ακόμα πιο νέου αφηγήματος.

Που διαρκεί μέρες μέχρι να παραστεί ανάγκη για το επόμενο. Η αριστερά δεν είχε εμπειρία από κυβερνήσεις. Έχει όμως και με το παραπάνω από φιλοσοφίες γιατί η παλαιότερη τουλάχιστον γενιά είχε την ξεχασμένη σήμερα από τους εξεκιουτιβς  συνήθεια να διαβάζουν , να συνομιλούν και να διαφωνούν πολύ και συνεχώς και μάλιστα –άκουσε πρωτογονισμό- όχι μέσω Skype αλλά πρόσωπο με πρόσωπο.

 

Ο μεταμοντερνισμός που ήταν «ο ακραίος σχετικισμός στις αξίες και στην επιστημονική μέθοδο και η απόρριψη της αντικειμενικότητας» όπως γράφει ο Μπαμπινιώτης, διετύπωσε την θεωρία ότι η πραγματικότητα δεν υπάρχει παρά μόνον ως αφήγημα. Ένα αφήγημα που εσύ που ελέγχεις τα μέσα, αν το αρθρώσεις έξυπνα παραμορφώνοντας επιδέξια τις έννοιες σύμφωνα με τις επιθυμίες σου υποκαθιστάς την πραγματικότητα των άλλων.

Και αυτό προσπαθούν να κάνουν και το πετυχαίνουν.

 

Οι πρωτεργάτες, είχαν μελετήσει από τα μέσα του 20ου αιώνα την δύναμη του κοινωνικού φαντασιακού, δύναμη που όπως διατύπωσαν, αν κατευθυνθεί  από νέες σημασίες μπορεί να υπερβεί την υπάρχουσα θέσμιση της κοινωνίας και να δημιουργήσει και να κάνει αποδεκτούς νέους νόμους και θεσμούς.

Και για να το κάνουμε πιο λιανά αλλάζοντας σημασίες σε λέξεις  της καθημερινότητας του πολίτη, δίνοντας δηλαδή στο φαντασιακό του με το νέο «αφήγημα»  ένα όραμα μέλλοντος , μια ελκυστική εικόνα  για να βυθιστεί μέσα της και να ξεχάσει την καθημερινότητα , τον οδηγούν να βαδίζει με ελπίδα προς τη λαμπερή ουτοπία νομιμοποιώντας κάθε υποτίμηση που δέχεται στην πραγματική του παρούσα  καθημερινότητα.

 

Για να μην θεωρηθεί όμως εκ λάθους ότι τα ρίχνω όλα στη συμπαθή επαγγελματική τάξη των πολιτικών που αλίμονο και μακάρι αν μπορούσαν να γεννήσουν τόσο προχωρημένες ιδέες, οφείλω να ξεκαθαρίσω ότι τέτοιου είδους τεχνικές αναπτύχθηκαν μέσα από φιλόσοφους και στοχαστές της Εσπερίας και βρήκαν ευρύ πεδίο εφαρμογής σε κάθε πλευρά της καθημερινότητας των ορθολογικώς διαβιούντων που είναι πάντα σίγουροι ότι η πρόσθεση 1+1 μετά από ενδελεχή πίεση των κουμπιών κάποιου iotinanai  θα δώσει ως αποτέλεσμα 2 και τέρμα.

 

Όμως εμείς εδώ σφιχτοδεμένοι στο κρεβάτι του Προκρούστη με το πριόνι να τεμαχίζει τα όνειρα και το τρυπάνι να προσπαθεί να αφανίσει το βλέμμα,  το βλέμμα που περνά πάνω από την απόγνωση του θύτη και βλέπει το χθες , το σήμερα και το αύριο στο τώρα, σε αυτό που ήταν και είναι Ελλάδα.

Μια Ελλάδα που για τους Βρυξελιώτες είναι η Άπω Ανατολή της Ευρώπης. Δεν έχον ανοίξει χάρτη της ψυχής τους, δεν έχουν ακούσει για τις Κυκλάδες, περήφανα κήτη στο όριο των κόσμων, ανάμεσα στην Ευρώπη την Αφρική και  την Ασία, που ορίζουν  το  πέρασμα,την μετάβαση ανάμεσα στην ψυχρή καρτεσιανή λογική και στις μαγευτικές ομορφιές των αντικατοπτρισμών που προσφέρει η ακρογιάλια της Ανατολής.

 

Ο Ζαν Μαρί Ντρο, ένας αληθινός αφηγητής της γενιάς του Ομήρου, που αγάπησε και έζησε με πάθος το Αιγαίο μας διηγήθηκε τις αναμνήσεις του κουλού Οδυσσέα στο Πρώτο Πρωινό του Κόσμου.

 

«..Εγκαταλελειμμένη από τον Θησέα στη Νάξο , απαρηγόρητη, η Αριάδνη βρήκε καταφύγιο σένα καράβι. Ένα αμπέλι κατάφορτο από τα πιο όμορφα σταφύλια σκαρφάλωνε πάνω στα ξάρτια το καραβιού. Κρυμμένες κάτω από τα πορφυρά του πανιά , πολυάριθμες ορχήστρες πλημμύριζαν τον αέρα με τις μελωδίες τους, προσκαλώντας τον Διόνυσο και τους συντρόφους του σε κάποια ξέφρενη σαραμπάντα. Όχι μονάχα στεγνώσαν τα δάκρυα της θρηνούσας, αλλά υπάκουη στις λάγνες ιδιοτροπίες του επιβήτορα θεού που την πέταξε ημιλιπόθυμη πάνω σ ένα στρώμα από φύκια, η δραπέτισσα Κρητικιά άνοιξε την πόρτα της κρύπτης της και κανείς δεν ξανάκουσε να μιλούν πια  γι αυτήν (κάτι που, μεταξύ μας, είναι μια ακόμα απόδειξη της τέλειας ευτυχίας. Ή μήπως όχι;)…».

 

Προδοσία, απελπισία, φιλίες, μουσική και έρωτας απίστευτος γεννιούνται από τον ήλιο και τη θάλασσα χωρίς αιτία, χωρίς ορθολογικές διαδικασίες χωρίς ανησυχία για το παρόν και σχεδιασμό για το αύριο.

 

«… Η Ελλάδα μας μαθαίνει καλύτερα από κάθε άλλη χώρα να σκοτώνουμε τον χρόνο! Τι θα κάνουμε πράγματι με αυτές τις χιλιάδες μέρες που μα χωρίζουν από τον θάνατο μας; Τι δουλιές έχουμε, τι θα προετοιμάσουμε τι θα προγραμματίσουμε;

Από ένστικτο , επειδή το φως είναι ανελέητο και η διάθλαση του γίνεται ακόμα πιο έντονη πάνω στους άσπρους τοίχους, ο Έλληνας μαντεύει ότι δεν αξίζει και πολύ να χολοσκας!

Σίγουρα το ίδιο καλά με έναν έμπορο της Νέας Υόρκης ή του Λονδίνου ξέρει, για να έχει τη χαρά το παιχνιδιού, πώς να ξεγελάσει κάποιον. Όμως στην κρίσιμη στιγμή της διαπραγμάτευσης, ο Έλληνας αφήνει πάντα έναν φεγγίτη μισάνοιχτο στον γαλανό ουρανό. Μια σταγόνα ονειροπόλησης, μια ακρογιαλιά ελευθερίας.

 

Κοίτα τους τρεις γέροντες που κάθονται στη σκιά της λυγερόκορμης ελιάς στην πλατεία του χωριού μας. Κοίταξε τους καλά. Ανάμεσα στα δάχτυλα τους , με τις ώρες, παίζουν το κομπολόι τους, αυτό το παγανιστικό κομποσκοίνι. Δεν προσεύχονται βέβαια. Ακούν τον χρόνο που κυλά και, καθώς τον έχουν μετρήσει με την προσωπική τος κλεψύδρα που ρεγουλάρουν τον ρυθμό της, είναι περήφανοι γιατί την κατατρόπωσαν, έσβησαν με τα χέρια τους όλες τις σκοτεινές ζώνες, τις σκοτεινές εσοχές. Αν δεν τις αποφύγουμε θα εμφανιστούν ξανά οι χίμαιρες και η πομπή των άσκοπων ερωτήσεων.

 

Ακούγοντας προσεκτικά σου φαίνεται πως χρησιμοποιούν μια μικροσκοπική λεπίδα. Έπεσες διάνα.

Εκατό φορές, χίλιες φορές το χτύπημα επαναλαμβάνεται με την ίδια κρυστάλλινη καθαρότητα.

Τελείως ανέκφραστοι, μ’ αυτήν την επαναλαμβανόμενη κίνηση, οι τρεις γέροντες σκοτώνουν τον χρόνο. Ή μάλλον τον γελοιοποιούν , τον αφανίζουν, όπως σκοτώνουν μια οχιά με την αξίνα κόβοντας την σε τέσσερα- πέντε κομμάτια.».

Για να αφηγηθείς ιστορία ανθρώπων, ο χρόνος σου πρέπει να είναι παρούσα αιωνιότητα και ο τόπος σου πουθενά. Όπως έκανε και ο Όμηρος, όπως προσπάθησε φιλότιμα και πέτυχε ο συγχωρεμένος ο παππούς σου. Όλες οι άλλες «αφηγήσεις» αξίζουν όσο η οχιά. Πρόσεξε μόνο μην σε παρασύρουν οι Σειρήνες της ομορφιάς και της ανάγκης και μπλέξεις στα δίχτυα του χρόνου τους και γίνεις μέρος της αφήγησης τους και ξεχαστείς αφημένος στους χοιροβοσκούς της Κίρκης.

Who is Who

Ο Ιορδάνης Πουλκούρας είναι σύμβουλος έκδοσης του ΑΒΑΤΟΝ. Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορούν τα βιβλία του Ιεροδόμ: Από τον Μεσαιωνικό Τεκτονικό Μύθο στον Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Τύπο και Bleeding Angels: Η Απόκρυφη Παράδοση της Ευρώπης.

Πάω πίσω λοιπόν στη μαμά μου, στην κάμαρά μου την παιδική….

Αρλέτα 1945-2017

 Το Μυστικό του Φοίνικα ή Καλοκαίρι στη Μεσόγειο

Εν Ιορδάνη από το Περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

   Ιούνιος στην ανατολική αγκαλιά της Μεσογείου που δοξάστηκε στο όνομα του Αιγέα.  Ιούνιος και η θάλασσα αγκαλιάζει τις διάσπαρτες κουκκίδες γης σαν μάννα που στον κόρφο της προστατεύει τα νησιά- παιδιά της από την αμείλικτη φλόγα του ήλιου. Το καλοκαίρι προχωρά και ο ανίκητος ήλιος θα κορυφωθεί κυρίαρχος ιστάμενος ψηλά στη δόξα του εκείνο το τριήμερο του ηλιοστασίου.  Τότε τα παιδιά της Ελλάδας, Εφέσου, της Βηρυτού , της Αλεξάνδρειας θ’ ανάψουν γιγάντιες φωτιές και πηδώντας γενναία πάνω τους αυθαδιάζουν την μοναδικότητα του, γίνονται τα ίδια φωτιά και φλόγα αδάμαστη, Ήλιος πρωτογέννητος και αυτά και ύστερα σβήνουν την κάψα βουτώντας στο Αρχιπέλαγος. Ενώνοντας για μια ακόμα φορά όπως πάντα γίνεται από τότε που άρχισε να μετρά ο χρόνος με γέλια, αγκαλιές και τραγούδια τη φωτιά με τη θάλασσα. Σ αυτές τις ακτές για πρώτη φορά οι άνθρωποι φιλοσόφησαν, διατύπωσαν με λόγια τα αιώνια υπαρξιακά ερωτήματα, μίλησαν για τα πρώτα στοιχεία και έψαξαν να βρουν ερμηνείες για την ύπαρξη. Τα πρώτα στοιχεία είπαν πως είναι η Γη, η Φωτιά, το Νερό και ο Αέρας. Ο πρώτος των φιλοσόφων ο Θαλής ο Μιλήσιος (624 – 546 π. Χ.) θεώρησε ότι πηγή όλων είναι το νερό. Ο σκοτεινός των φιλοσόφων ο Ηράκλειτος που έζησε σχεδόν έναν αιώνα αργότερα θεώρησε ότι  πρωταρχική ουσία στον κόσμο είναι η φωτιά. Το προϋπάρχον αείζωον πυρ που διανύει μια κυκλική τροχιά κατά την οποία μεταλλάσσεται στα άλλα τρία στοιχεία θάλασσα,  γη και αέρας  για να ακολουθήσει η αντίστροφη διαδικασία επιστρέφοντας το παν στην πρώτη αιώνια φωτιά.

Ο Πλάτωνας στον ΤΙΜΑΙΟ περιγράφει πως ο Θεός έφτιαξε το Σύμπαν συνθέτοντας με αρμονική αναλογία αυτά τα τέσσερα στοιχεία. Κατά τον ίδιο τα τέσσερα αυτά στοιχεία σχηματίζονται από ορθογώνια τρίγωνα από τα οποία δημιουργούνται τα λεγόμενα Πλατωνικά στερεά. Στον εξάεδρο κύβο αντιστοιχεί η Γη, στο τετράεδρο η Φωτιά, στο οκτάεδρο ο Αέρας και στο εικοσάεδρο το Νερό. Το πενταγωνικό δωδεκάεδρο αντιστοιχεί στο πέμπτο στοιχείο τον Αιθέρα  που «ο Θεός το χρησιμοποίησε όταν σχεδίασε την τελική διευθέτηση του Σύμπαντος.» .

platonic-solids-and-elements1

Σχήματα και ιδέες πέρασαν στη χριστιανική εποχή δίνοντας αφορμή με το συμβολισμό τους σε κάθε έκφραση από τους αστρολόγους, του μεσαίωνα έως τους  ψυχαναλυτές του 20ου αιώνα. Από τρία ζώδια ελέγχει το κάθε στοιχείο αλλά εμείς θα μείνουμε στη φωτιά και το Νερό. Φωτιά με τον Κριό, τον Λέοντα και τον Τοξότη και το Νερό με τον Καρκίνο, τον Σκορπιό και τους Ιχθείς.  Τα πύρινα ζώδια λένε πως είναι εξωστρεφή, αυθόρμητα, γεμάτα ενέργεια και θετική στάση ζωής.  Δεν περιορίζονται εύκολα και δεν ενδιαφέρονται για σταθερότητα και δέσμευση. Πολλές φορές βέβαια, η ανάγκη να συνεχίζουν  παρ όλες τις αντιξοότητες τα καταπονεί και τα οδηγεί μέχρι την κατάρρευση. Τα ζώδια του νερού είναι δεκτικά και σαν το νερό απορροφούν ότι συμβαίνει γύρω τους. Αντιλαμβάνονται συναισθήματα και δίνουν μεγαλύτερη σημασία σε αυτά από πραγματικά γεγονότα. Μαζεύοντας συναισθήματα και προβλήματα τρεκλίζουν από το βάρος τους κρύβοντας το κάτω από την γαλήνια επιφάνειά τους. Δυο διαφορετικά στοιχεία που απ ότι λένε οι ειδικοί περί των άστρων δεν ταιριάζουν μεταξύ τους. Αλλά και κατά τον  Γιουνγκ, είναι ασύμβατα  που σημαίνει ότι η σχέση τους οδηγεί σε αδυναμίες και «φαντάσματα» πίσω από τα οποία θα τρέχουν παρασυρμένα διαίσθηση και συναίσθημα . 

Όμως εγώ για τις ακτές των Κυκλάδων θα επιλέξω την αλχημική εκδοχή  όπου το αποκαλυπτικό Φως που σε καθηλώνει είναι η ουράνια φωτιά, η γονιμοποιός δύναμη της πρώτης αρχής, του Θείου  και η απέραντη θάλασσα που αγκαλιάζει γεννά και αναγεννά γενναιόδωρα κάθε μορφή εκδηλωμένης ζωής είναι τα πρωταρχικά νερά , ο Υδράργυρος.

Φωτιά και Νερό, Φως και Θάλασσα όταν ενωθούν με τα αλχημικά σύμβολα τους μας εικονίζουν το σύμβολο που ονομάστηκε Άστρο του Δαβίδ ή Σφραγίδα του Σολομώντα και τους τελευταίους και μόνο αιώνες έχει ταυτιστεί με τος Εβραίους. Αντίθετα το συναντάμε από την απώτατη αρχαιότητα στην Ευρώπη , την Αφρική και την Ασία μέχρι και στον Μουσουλμανισμό , τον Βουδισμό και τον Ινδουισμό, ως σύμβολο θεϊκής προστασίας και ισορροπίας. Η Φωτιά είναι η δύναμη που εκφράζεται από τον Φοίνικα που δι αυτής και μέσα από αυτήν  αναγεννιέται. Όπως έγραψε ο Βιργίλιος είναι καλό να παραδίδουμε ένα χέρσο χωράφι στις σπινθηροβόλες φλόγες. «Μ αυτόν τον τρόπο η φωτιά μεταδίδει στη γη μια μυστική αρετή ..».  Είναι αυτή η αρετή το μυστικό του Φοίνικα;

Από την άλλη το Νερό είναι η ονειροπόληση, η ίδια η φαντασία. H φαντασία που συνθέτει ένα αυτόχθονο αυτογενές βασίλειο, περισσότερο από ζωτική ορμή, το νερό και η φαντασία που είναι η ίδια η μορφή της ζωτικής παραγωγής. Φωτιά και Νερό είναι τα στοιχεία που εξαγνίζουν που καθαρίζουν ύλη, ψυχή και πνεύμα. Ο παντοκράτορας ήλιος το αρχέτυπο του γονιμοποιού πατέρα ανέρχεται στο ξημέρωμα πυρακτώνοντας  με το αμείλικτο φως του τα χρώματα εξαερώνοντας σχεδόν το περίγραμμα της ύλης  καλώντας τον Φοίνικα. Αν θες να το περιγραψεις, αν θες να το εξηγήσεις σε κάποιον που δεν ευτύχησε να είναι παρών και δεν βρίσκεις λόγια δανείσου τον στίχο του Ελύτη:

Έτσι συχνά όταν μιλώ για τον ήλιο

μπερδεύεται στη γλώσσα μου ένα

μεγάλο τριαντάφυλλο κατακόκκινο…

Και ο άλλος μεγάλος ποιητής ο Paul Claudel που είχε γνωρίσει καλά το υγρό στοιχείο μας αποκάλυψε το μυστικό του νερού. Του νερού που είναι υγρό φως και ο θεός το έβαλε στο βάθος το είναι μας, το νερό που ονειρεύεται στα μάτια μας, το νερό που είναι το πραγματικό μάτι της γης. Δεν έχεις τίποτα να φοβηθείς φίλε μου εσύ, θεατής της αποκάλυψης Φωτός και Θάλασσας που μόνο στο Αρχιπέλαγος φανερώνονται στην απόλυτη τρομακτική τους καθαρότητα, με την παρθενική λιτή όψη της αρχέτυπης μοναδικότητας. Δεν έχεις τίποτα να φοβηθείς, τίποτα να σε τρομάξει.

Το σκοτάδι σε χρωστάει στο φως, η γη στη θάλασσα, η φουρτούνα στη γαλήνη.

Και να σου πω και ένα μυστικό. Λένε ότι μια φορά το χρόνο μόνο συμβαίνει κάτω απ το φως του καλοκαιρινού φεγγαριού όπου οι σειρήνες πλησιάζουν σε έρημα ακρογιάλια, αφήνουν την ψαρένια τους κάλυψη και  ξεπροβάλλουν τα όμορφα γυμνά κοριτσίστικα σώματα τους. Λένε πως στον γενναίο που θα παραφυλάξει και θα αρπάξει το αφημένο δέρμα τους εκείνες για να το πάρουν πίσω θα του αποκαλύψουν το μυστικό τους. Και ύστερα θα τον πάρουν να χαθούν μαζί στο αιώνιο παιχνίδι τους μέσα στις θαλασσινές σπηλιές…

                                                                   Καλό Καλοκαίρι.

marmaids.jpg

Χρησιμοποίησα το κείμενο στίχους και ιδέες από τα :

Ήλιος ο Πρώτος και Προσανατολισμοί του Οδυσσέα Ελύτη

Το Νερό και τα Όνειρα του  Gaston Bachelard

Who is Who

Ο Ιορδάνης Πουλκούρας είναι σύμβουλος έκδοσης του ΑΒΑΤΟΝ. Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορούν τα βιβλία του Ιεροδόμ: Από τον Μεσαιωνικό Τεκτονικό Μύθο στον Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Τύπο και Bleeding Angels: Η Απόκρυφη Παράδοση της Ευρώπης.

 

 

 

Ιούνιος στην ανατολική αγκαλιά της Μεσογείου που δοξάστηκε στο όνομα του Αιγέα.  Ιούνιος και η θάλασσα αγκαλιάζει τις διάσπαρτες κουκκίδες γης σαν μάννα που στον κόρφο της προστατεύει τα νησιά- παιδιά της από την αμείλικτη φλόγα του ήλιου.

Το καλοκαίρι προχωρά και ο ανίκητος ήλιος θα κορυφωθεί κυρίαρχος ιστάμενος ψηλά στη δόξα του εκείνο το τριήμερο του ηλιοστασίου.

Τότε τα παιδιά της Ελλάδας, Εφέσου, της Βηρυτού , της Αλεξάνδρειας θ’ ανάψουν γιγάντιες φωτιές και πηδώντας γενναία πάνω τους αυθαδιάζουν την μοναδικότητα του, γίνονται τα ίδια φωτιά και φλόγα αδάμαστη, Ήλιος πρωτογέννητος και αυτά και ύστερα σβήνουν την κάψα βουτώντας στο Αρχιπέλαγος.

Ενώνοντας για μια ακόμα φορά όπως πάντα γίνεται από τότε που άρχισε να μετρά ο χρόνος με γέλια, αγκαλιές και τραγούδια τη φωτιά με τη θάλασσα…

 

abaton151

(απόσπασμα από το Εν Ιορδάνη με τίτλο Το Μυστικό του Φοίνικα, στο περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ που κυκλοφορεί)

Ο Φύλακας της πόλης

Από το Περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ- ΕΝ ΙΟΡΔΑΝΗ

Υπήρξε μια αρχαία εποχή όπου ο χώρος ήταν απέραντος , οι διαστάσεις του απροσδιόριστες και η δυνατότητα να δεχθεί βήματα θνητού αμφισβητήσιμη.

Συνήθως ένας οιωνός ή μια προφητεία οδηγούσε μια ομάδα ανθρώπων σε ένα ορισμένο σημείο του. Εκεί ακολουθώντας μια συγκεκριμένη δοκιμασία και τελετουργία έπρεπε να ορίσουν το τόπο που αφου τους δεχοταν θα του ανήκαν και από εκεί και πέρα θα τους ανήκε.

Γιατί επιπλεον εκείνη την μακρινή εποχή κανείς άνθρωπος δεν είχε υπόσταση μόνος του. Αποκτούσε υπόσταση και ύπαρξη σε σχέση μόνο με την πόλη και τους συμπολίτες του. Γι αυτό η εξορία ήταν βαρύτερη ακόμα και από την θανατική καταδίκη, γι αυτό και ο ιδιώτης, λέξη που σήμαινε αυτόν που δεν ασχολείται με τα κοινά σημαίνει σήμερα τον βλάκα.

Πως όμως θα με ρωτήσετε αποκτούσε αρχικά υπόσταση ο τόπος για να μπορέσει να τους δεχτεί και να του αφιερωθούν;

Όλοι οι σύντροφοι ενώνονταν σε έναν κυκλικό σπειροειδή χορό και στο κέντρο του λαβύρινθου, εκεί που μυστηριωδώς συνέβαινε η ρήξη των επιπέδων και η ιεροφάνεια, εκεί έχτιζαν τον ιερό βωμό της πόλης. Εκεί ήταν η εστία με το ιερό αρχέγονο πυρ, ο ομφαλός και ο αποκαλυμμένος άξονας του κόσμου που επέτρεπε την επικοινωνία των κοσμικών επιπέδων και των κόσμων. Γύρω από αυτόν ανέπτυσσαν σε μορφή ομόκεντρων κύκλων ή λαβύρινθου τα ανάκτορα, τα σπίτια και τα τείχη της καινούργιας πόλης.

Ο χρόνος  άρχιζε να μετρά για όλους από τη δημιουργία του ιερού κέντρου.

Τον μετρούσαν είτε με τη διαδοχή των ιερών βασιλέων τους είτε απαριθμώντας τις εποχές και τα χρόνια από την ίδρυση του βωμού που σήμαινε την ίδρυση της πόλης. Και αυτά τα δύο σύμβολα όπως μας λέει και ο Μιρτσέα Ελιάντε ταυτίζονταν με την έννοια ότι το κέντρο δεν ήταν σταθερό αλλά υπήρχε όπου ο ιερός βασιλιάς το επανεγκαθιστούσε  με τις ανάλογες καθαγιαστικές τελετές  που κατά μια εκδοχή επαναλάμβαναν τους  κοσμογονικούς μύθους.

Κάποτε υπήρξαν κάποιοι άλλοι άνθρωποι που όρισαν ίσως αυθαίρετα μια αρχή σε έναν χρονο που από τοτε μετρουν οριζοντας μαζι και αυτό που λεμε συνηθως ιστορία. Ήταν πρώτα ο λαός των Εβραίων και ακολούθησαν οι Χριστιανοί και οι Μουσουλμάνοι. Αυτοί θεώρησαν ότι τα πάντα δημιουργήθηκαν μια Παρασκευή πριν από 6000 χρόνια, πάνω- κάτω.

Τα πάντα έπρεπε να προσαρμοστούν σε αυτή την γραμμική πορεία της επινόησης τους. Έτσι η ιερή ανάμνηση έχασε κάθε σημασία και προσαρμόστηκε στον εκκοσμικευμένο χρόνο. Σε αυτή την χρονική μεζούρα καταμέτρησης ηλιακών κύκλων. Και πάνω σε αυτή την μακρινή γραμμή με τον Αδάμ, τον Αβραάμ και τα υπόλοιπα σόγια , σαν σε οικογενειακό άλμπουμ φωτογραφιών, οι άρχοντες του κόσμου κόλλησαν φωτογραφίες γεγονότων και αναμνήσεων που τους εξυπηρετούσε να υπάρχουν. Και αυτό είναι που ονομάστηκε ιστορία.

Ιστορία που καταγράφει κατακτήσεις, αυτοκρατορίες που κυριαρχούν και καταποντίζονται, πολιτισμούς που λάμπουν και λησμονούνται όταν κάτι λαμπρότερο πάρει τη θέση του στην μακριά απαρίθμηση του ιστορικού γίγνεσθαι. Για κάθε αυτοκρατορία φτάνει κάποτε η στιγμή της κατάρρευσης.

guard

Κάποιο σημαδιακό γεγονός φανερώνει την επικείμενη καταστροφή σε όσους μπορούν να το δουν. Ποιο να ήταν άραγε αυτό που σηματοδότησε στην εποχή μας; Η πτώση του τοίχους του Βερολίνου,  η κατάρρευση της Lehman Brothers ή η αυτοκτονία ενός συνταξιούχου φαρμακοποιού στην πλατεία Συντάγματος το 2012 που κανείς πια δεν θυμάται;

Και πριν κάποιος κήνσορας κραυγάσει Delenda est είναι σίγουρο πως ένας καινούργιος αυτοκράτορας θα παίρνει πόζες στον καθρέφτη για τη φωτογραφία που θα υποδεικνύει τη συνέχεια της ιστορίας και του χρόνου των ανθρώπων.

Τι συμβαίνει όμως με τις αρχαίες πόλεις που οικοδομήθηκαν σε τόπο και χρόνο ιερό και επιμένουν και υπάρχουν ακόμα έστω και θαμμένες κάτω από τσιμέντα και πολυκατοικίες;

Χωρίς ιερό βασιλιά, χωρίς βωμό και φλόγα στο άφαντο πια ιερό κέντρο;

Ο μύθος λέει ότι τουλάχιστον ένα πρόσωπο σε κάθε αρχαία πόλη παραμένει πάντα παρών, Φύλακας και Παρατηρητής της εκκοσμικευμένης ασημαντότητας.

Ο ιερός χρόνος έχει σταματήσει και μαζί του στο ακίνητο παρών ο Φύλακας υπομονετικά παρακολουθεί. Πίσω από τα μέγαρα και τα οικοδομήματα που συναγείρονται και καταρρέουν, πίσω από τις δυναστείες που με λαμπρότητα εγκαθιδρύονται και πνίγονται θαμμένες στη σκόνη της λησμονιάς, ο Φύλακας φροντίζει και συντηρεί τη μνήμη και την ύπαρξη του ιερού κέντρου. Αυτού που στην πραγματικότητα είναι η ίδια η υπόσταση της αόρατης από τα μάτια των θνητών αλλά αιώνιας Πόλης. Της Ρώμης, της Ιερουσαλήμ, της Βαγδάτης και των Αθηνών.

Όλοι οι Φύλακες πάντα ασχολούνται με ένα επάγγελμα που τους δίνει την δυνατότητα να διαβιώνουν απαρατήρητοι ανακατεμένοι με ενεργούς ανθρώπους συμβάλλοντας στην διατήρηση μιας παράδοσης. Λένε πως ένας φύλακας κάποτε ήταν λιθοξόος και αγαλματοποιός, μερικούς αιώνες αργότερα χημικός και αλχημιστής, έμπορος στη βιομηχανική επανάσταση και από τον 20ο αιώνα και μετά παλαιοπώλης.

Κάθε δουλειά που επέλεγε του έδινε την δυνατότητα να συντηρεί μια κατοικία ή ένα εργαστήριο αρκετά μεγάλο ώστε να κρύβει την είσοδο στην υπόγεια πόλη. Εκεί μέσα στο δίκτυο των υπόγειων στοών ο προετοιμασμένος παρατηρητής μπορεί να δει ζωντανές σκηνές της αληθινής ιστορίας σε χρόνο παρόντα. Η θέαση, η εποπτεία  στην απόλυτη Μνήμη είναι το μαγικό μυστικό που καθαρίζει την εικόνα και υλοποιεί την ανάμνηση.

Όλοι οι φύλακες έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά.  Εμφανίζονται ως μεσήλικες στην αγορά κάποιο πρωινό και εντάσσονται αμέσως στον ρυθμό της πόλης. Η εικόνα τους είναι σε όλους οικεία αλλά κανείς δεν θυμάται ακριβώς πότε τους γνώρισε για πρώτη φορά. Έτσι κανείς δεν μπορεί να πει με ακρίβεια και πότε χάνονται, πότε έκλεισε αυτό το παλιατζίδικο στην γωνία της Ιπποκράτους  ή τι απέγινε ο πλανόδιος μπάρμπα Δημήτρης; Κανείς δεν θυμάται!

Μόνο κάποιο περίεργοι νεαροί παθιασμένοι με την τέχνη, τον έρωτα και το μυστήριο, παραδομένοι μέσα στα πάθη τους  ακούν κάποια στιγμή στα βάθη του ζαλισμένου από καπνό και αλκοόλ είναι τους τον ψίθυρο του άρρητου.

Προσπαθούν να εκφράσουν αυτό για το οποίο δεν υπάρχουν λέξεις με πράξεις υστερικής αυτοσχέδιας τελετουργίας.

«..που πέταξαν τα ρολόγια τους απ’ την ταράτσα για να ρίξουν ψήφο υπέρ της

Αιωνιότητας, έξω απ’ τον Χρόνο, και ξυπνητήρια έπεφταν

κάθε μέρα στα κεφάλια τους για την επόμενη δεκαετία..».

Κάπως έτσι τα έλεγε ο Γκίνσμπεργκ για  αυτούς τους λίγους, «τα καλύτερα μυαλά» της δικής του γενιάς, βυθισμένα στη Τζαζ, το Ζεν, τον Πλωτίνο, τον Πόου και τον Άγιο Ιωάννη τού Σταυρού  που  τελικά

 «τα παράτησαν και αναγκάστηκαν να ανοίξουν μαγαζιά με αντίκες

όπου ένιωθαν πως γερνούν και κλαίγανε,

που κάηκαν ζωντανοί με τα αθώα φανελένια τους κοστούμια

στη Λεωφόρο Μάντισον μέσα σε εκρήξεις μολυβένιας ποίησης

και τον φουλαριστό κρότο των μελαγχολικών ορδών της

μόδας …..».

Ο γέρο Φύλακας συνέχισε να παρατηρεί. Οι αρχαίες πεντατονικές κλίμακες αναγεννήθηκαν μέσα στη μουσική του 20ου αιώνα από μυαλά ανοιχτά που άκουσαν αυτό που αδυνατούσε να αντιληφθεί θνητό αυτί για αιώνες.

Πόσος καιρός είχε περάσει; Πότε άραγε οι άνθρωποι θα ακούσουν όλο ότι έχει ξεχαστεί; Πότε θα υπάρξει στόμα να εκφράσει το άρρητο;

Ο Φύλακας δεν βιάζεται.

Ο Χρόνος έχει υπομονή…

 

Who is Who

Ο Ιορδάνης Πουλκούρας είναι σύμβουλος έκδοσης του ΑΒΑΤΟΝ. Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορούν τα βιβλία του Ιεροδόμ: Από τον Μεσαιωνικό Τεκτονικό Μύθο στον Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Τύπο και Bleeding Angels: Η Απόκρυφη Παράδοση της Ευρώπης.

Από το Περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ- ΕΝ ΙΟΡΔΑΝΗ

Εδώ ειμί! (Hineni).

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΕΙΧΑ ΤΗΝ ΤΥΧΗ να έρθω δυο φορές κοντά στη σκέψη του καθηγητή Γιάννη Αντωνίου. Η μια, διαβάζοντας τη συνέντευξη που φιλοξένησε το τελευταίο τεύχος του ΑΒΑΤΟΝ και η άλλη όταν ευγενώς προσφερθείς μίλησε στην Αθήνα, σε μια συνάντηση του Κύκλου των Φίλων. Κράτησα έναν προβληματισμό του, που παρέθεσε και στις δυο περιπτώσεις:

«Μπορεί ένα δίκτυo να αναπτύξει αυτογενώς (από μόνο του) συναίσθημα και επίγνωση, χωρίς αυτά να τεθούν εξωγενώς από τον κατασκευαστή; Αν μπορεί, τότε συμπεραίνουμε ότι είμαστε εξελικτικό προϊόν της πολυπλοκότητας της ύλης. Ότι δηλαδή είμαστε γενετικά προγραμματισμένοι να αναπτύξουμε ένα δίκτυο χημικών αντιδράσεων που αποτελεί φορέα συνείδησης. Αν δεν μπορεί, τότε επειδή το δίκτυο χημικών επιδράσεων δεν επαρκεί, ο καθένας μας θα είναι συνδεδεμένος με κάποιο ευρύτερο πνευματικό διαδίκτυο από το οποίο λαμβάνει »εντολές»  ή »έμπνευση». Αυτό που ονομάζουμε ψυχή θα βρίσκεται στο πνευματικό διαδίκτυο».

Με άλλα λόγια, ένα δίκτυο μπορεί να αναπτύσσεται από μόνο του και όταν φτάσει στα όριά του, με ένα άλμα να περνά σε ένα νέο ανώτερο επίπεδο;  Ή τα όρια είναι αδιαπραγμάτευτα και μόνο με  μια παρέμβαση εκτός δικτύου μπορεί  να δοθεί  η δυνατότητα περαιτέρω εξέλιξης; Πράγμα που μας επαναφέρει σε έναν πανάρχαιο προβληματισμό: η δημιουργία είναι πλήρης και μπορεί να εξελίσσεται συνεχώς ή αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς  μια «άνωθεν» ή «έξωθεν» παρέμβαση;

Creatore

Il Creatore dell’ Universo, του Candido Autero

 

Κι εδώ προέκυψε ένα ακόμα ερώτημα: αν κατασκευάσουμε ένα δίκτυο που μπορεί να αναπτύξει συνείδηση, τότε θα μπορέσουμε να κατασκευάσουμε ένα ρομπότ με συνείδηση; Και τότε, ποιος θα ευθύνεται για τις πράξεις τους; Τα ενσυνείδητα ρομπότ ή ο κατασκευαστής «θεός»;

 

ΣΗΜΕΡΑ ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ να μεταδόσεις σε κάποιον, για παράδειγμα,  την εμπειρία της Βουδικής φώτισης. Στην περίπτωση αυτή όμως πρόκειται για μια τεχνητά εμφυτευμένη πληροφορία και όχι αληθινό βίωμα. Πού είναι το όριο του εμφυτευμένου και του αληθινού βιώματος και ποια η διαφορά για το υποκείμενο, άνθρωπο ή ρομπότ;

Ο προβληματισμός αυτός για το ρομπότ –αδιάφορο ακόμα για την κουβέντα μας αν είναι ενσυνείδητο ή ασυνείδητο– μου έφερε στο μυαλό το Γκόλεμ.

Όλοι βέβαια έχετε ακούσει ή διαβάσει το μεσαιωνικό θρύλο για το Γκόλεμ, το πλάσμα που δημιούργησε ο μεγάλος ραβίνος της Πράγας και του χάραξε στο μέτωπο τη λέξη που το έφερε στη ζωή. Μύθος που έδωσε έμπνευση για εκατοντάδες διηγήσεις, από τον Φρανκενστάιν μέχρι τον μαθητευόμενο μάγο του Ντίσνεϊ.

Η λέξη Γκόλεμ, που σημαίνει πρώτη ή αδιαμόρφωτη ύλη, αναφέρεται στη Βίβλο μόνο μια φορά. Συγκεκριμένα, στους Ψαλμούς του Δαυίδ (139:16) λέει: «Το αδιαμόρφωτο του σώματός μου είδαν τα μάτια σου· και μέσα στο βιβλίο σου όλα αυτά ήσαν γραμμένα, όπως και οι ημέρες κατά τις οποίες σχηματίζονταν, και ενώ τίποτε απ’ αυτά δεν υπήρχε». Η λέξη Γκόλεμ μεταφράστηκε «το αδιαμόρφωτο του σώματός μου».

Ποιος είναι το Γκόλεμ; Ο πρώτος Αδάμ, πριν αποκτήσει συνείδηση του εαυτού του. Τότε που τίποτα δεν υπήρχε αλλά, όπως λέει ο στίχος, όλες οι ημέρες, δηλαδή όλος ο χρόνος και το σύνολο της δημιουργίας ήταν μέσα στο βιβλίο του Δημιουργού, μέσα στη μεγάλη μνήμη.

Μπορούμε λοιπόν με αρκετή ελευθερία να θεωρήσουμε ότι η δημιουργία του Γκόλεμ αντιστοιχεί στη δημιουργία ενός προηγμένου ρομπότ, ενός πλάσματος χωρίς ψυχή.

Πότε είναι η στιγμή που ο άνθρωπος, το βιβλικό δημιούργημα, υψώνει το ανάστημά του και στέκεται ως ύπαρξη μπροστά στον Δημιουργό του;  Είναι οι ελάχιστες φορές, 4-5 όλες κι όλες, που κάποιος καλείται από τον ίδιο τον Θεό. Ο Αβραάμ, ο Ιακώβ, ο Μωυσής και ο Ησαΐας. Όλοι απαντούν με την ίδια λέξη, Hinani, που στα Ελληνικά μεταφράζεται, «εδώ ειμί», εδώ είμαι.

 

ΤΟ ΡΟΜΠΟΤ-ΓΚΟΛΕΜ ΕΙΝΑΙ πλέον ένα ον με πρόσωπο και βούληση, έτοιμο να απαντήσει και να συνομιλήσει με τον Δημιουργό  και το δηλώνει με το «εδώ ειμί».

Μια δύσκολη να αρθρωθεί λέξη από ον της δημιουργίας, που έχει τη ρίζα της στον πρώτο πατέρα, μέρη του οποίου είναι όλοι οι απόγονοι. Αυτόν που διάφοροι θεολόγοι ονόμασαν υποστατική αρχή της ανθρωπότητας, «αρχή» της ανθρώπινης φύσεως, πρωταρχικό οντολογικό κατηγόρημα του ανθρώπου. Τον Αδάμ.

Και εδώ υπάρχει κάτι ακόμα παράδοξο και ενδιαφέρον στο οποίο συναντιούνται τόσο οι φιλόσοφοι όσο και οι καμπαλιστές.

Η πρώτη φορά που υπήρξε αυτή η λέξη ως έννοια, δεν αρθρώθηκε, αλλά έδωσε το δικαίωμα να υπάρξουν όλοι οι επόμενοι σπουδαίοι, Μωυσής κλπ. Είναι η  στιγμή που  το «άψυχο» Γκόλεμ τολμά να κάνει την αδέξια κίνησή του για να αποκτήσει υπόσταση, να εξερευνήσει τα όρια του κόσμου του.

Πότε είναι αυτή η στιγμή;  Όταν ο Θεός στον Κήπο της Εδέμ καλεί τον Αδάμ με το όνομά  του, κι εκείνος δεν εμφανίζεται αμέσως. Ο Θεός ξανακαλεί τον Αδάμ που απαντάει ότι άκουσε τη φωνή καθώς περπατούσε στον Παράδεισο αλλά φοβήθηκε και κρύφτηκε γιατί ήταν γυμνός. Πλέον είχε αίσθηση της υπόστασής του, είχε περάσει από το «εμείς» στο «εγώ».

Ο Αδάμ δεν είναι πλέον «αδιαμόρφωτος» και δεν έχει πια σημασία αν τη συνείδηση ή τις εμπειρίες του τις είχε «τοποθετήσει» κάποιος μέσα του. Από τη στιγμή που αμφισβητεί, από τη στιγμή που τολμά να αναζητήσει τη δική του εμπειρία, εισέρχεται στη σφαίρα μιας άλλης, δικής του «πραγματικότητας».

Το «γιατί», η αμφισβήτηση και η περιέργεια, είναι τα υλικά που οδηγούν το Νάρκισσο στον καθρέφτη της υλικής δημιουργίας. Και αυτό το αυθάδικο «γιατί», είναι η αιώνια παρακίνηση για εξερεύνηση των ορίων, για γνώση – η αρχή κάθε φιλοσοφίας, τέχνης και επιστήμης. Και κάθε πτώσης επίσης, που θα ακολουθήσει άλλη ανάταση αναζωογονημένη από το επόμενο «γιατί».

Και είναι τα δικά του παιδιά, που όταν κληθούν θα απαντήσουν «εδώ είμαι!» –φράση που μας θύμισε ο Λέοναρντ Κοέν στο κύκνειο άσμα του, που κυκλοφόρησε δέκα μέρες πριν το θάνατό του, με τον περίεργο τίτλο You Want It Darker.

 «Αν είσαι ο dealer, είμαι έξω από το παιχνίδι

Αν είσαι ο θεραπευτής, αυτό σημαίνει ότι είμαι διαλυμένος και χωλός

 Αν δική σου είναι η δόξα τότε δική μου πρέπει να είναι η ντροπή,

Hineni, Εδώ είμαι,

είμαι έτοιμος Κύριέ μου».

 

ΘΑ ΑΝΑΡΩΤΗΘΕΙΤΕ είναι αυτό κάποια αλληγορία; Μα ένα δημιούργημα για να μπορεί να εξερευνήσει τα όριά του και να επινοήσει νέα ακόμα μεγαλύτερα, για να μιλήσει για βίωμα και συνείδηση, πρέπει να ζει μέσα στην αλληγορία και τις παραβολές.

Αν προγραμματιστεί να υπάρχει σε σαφώς καθορισμένα όρια και τα τηρεί απαραβίαστα, τότε ποτέ δεν θα μπορέσει να ξεπεράσει τη μοίρα ενός ρομπότ. Ή ενός Γκόλεμ, που τόσο εύκολα η ζωή του χάνεται στη λήθη.

Ό,τι δεν είναι μετρήσιμο με ζυγαριές και μεζούρες, όσα δεν περιλαμβάνει το αλισβερίσι της καθημερινότητας και τα χρηματιστήρια της θνητής μηδαμινότητας, αυτά υπάρχουν. Αυτά που καν δεν τα αναγνωρίζουμε ή συνήθως μας διαφεύγουν στην καθημερινότητά μας, είναι αυτά που περιέχουν τη δυνατότητα της εξέλιξης.

Αυτά συναπαρτίζουν το σύμπαν, τις μέρες και το χρόνο που είχαν γραφτεί στο βιβλίο του Δημιουργού πριν να υπάρξει το βλέμμα που θα τα παρατηρήσει. Μέσα σε αυτή την παραβολή μπορεί να παρακινήσει η συνείδηση. Μέσα από την αλληγορία μπορείς να απαντήσεις στην κλήση αν και όταν υπάρξει: Εδώ ειμί!

 

Who is Who

Ο Ιορδάνης Πουλκούρας είναι σύμβουλος έκδοσης του ΑΒΑΤΟΝ. Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορούν τα βιβλία του Ιεροδόμ: Από τον Μεσαιωνικό Τεκτονικό Μύθο στον Αρχαίο και Αποδεδεγμένο Σκωτικό Τύπο και Bleeding Angels: Η Απόκρυφη Παράδοση της Ευρώπης.

Επόμενη σελίδα: »