ΕΝ ΙΟΡΔΑΝΗ από το περιοδικό ΑΒΑΤΟΝ

Πολλές δεκαετίες πίσω πρώτο ταξίδι στην Αστόρια, συνομιλώ με έναν Έλληνα δεύτερης γενιάς.
«Θυμάσαι τον τάδε;» με ρωτά. «Έπαθε χάρατακ κι έφυγε».
«Χάρατακ… δηλαδή τον πήρε ο Χάρος;» προσπαθώ να αστειευτώ.
«Ναι για», μου απαντά, «αυτό ακριβώς».
Ο Χάρος και το Χάρατακ (Heart Attack, δηλαδή καρδιακή προσβολή) στο μυαλό του ήταν ένα και το αυτό. Ε, λοιπόν, από την αρχαιότητα οι άνθρωποι τα συνδύαζαν λίγο αυτά τα δύο.

Στην Αίγυπτο για παράδειγμα στο δικαστήριο του Όσιρη, έμπαινε στη μια πλευρά της ζυγαριάς η καρδια του μακαρίτη και στην άλλη ένα φτερό στρουθοκάμηλου που είχε πάντα η θεά Μάατ στα μαλλιά της για κάτι τέτοιες περιπτώσεις.
Αν η καρδιά ήταν ελαφρύτερη από το φτερό τότε ο νεκρός μπορούσε να περάσει στο βασίλειο του θεού Όσιρη. Αν η καρδιά του ήταν βαριά από την αμαρτία τότε το άμεσο μέλον του ήταν να συμπληρώσει το επόμενο γεύμα του δαιμονικού Αμμούτ.
Η θεά Μάατ, παρεμπιπτόντως, ήταν σύζυγος του Θωθ- Ερμή, συμβόλιζε την αλήθεια, την ισορροπία και το δίκαιο, και ρύθμιζε την κίνηση των αστεριών, τις εποχές, καθώς και τις ενέργειες θνητών και θεών, που έφεραν την τάξη στο σύμπαν εκ του χάους.
Οι δηλώσεις που έκανε ο πεθαμένος για να δείξει πόσο καλός υπήρξε, διασώθηκαν στον Πάπυρο Άνι, όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται η φράση «δεν έχω φάει την καρδιά», που για τους Αιγύτπιους σήμαινε ότι δεν έχει θρηνήσει μάταια, ή δεν έχει αισθανθεί μάταια τύψεις.

maat

Κάποιους αιώνες μετά οι Σούφι πίστευαν πως η ανθρώπινη ψυχή βρίσκεται στο γκαλπ, την πνευματική καρδιά. Εδώ υπάρχει το έλεος, η δημιουργικότητα, η πίστη, που είναι το θεμέλιο των πνευματικών αρχών και της εμπειρίας μας.
Ο εγκέφαλος, διαχειρίζεται στοιχεία αλλά δεν μπορεί να δημιουργήσει νέες πληροφορίες. Η δημιουργικότητα αναπτύσσεται στην καρδιά. Η πίστη συνεπώς και η δημιουργικότητα πηγάζουν από τη μυστική, την πνευματική καρδιά.
Εκεί λοιπόν στο μεσαίωνα, έζησε ένας άνθρωπος που συνδυάζοντας αυτά τα δυο τα έβαλε με τη μεγαλύτερη εξουσία της εποχής του και κατάφερε όχι μόνο να επιβιώσει αλλά και να αλλάξει αιώνων στερεότυπα, αλλάζοντας κατά κάποιον τρόπο τη ζωή των ανθρώπων.
Ήταν ο Μαρτίνος Λούθηρος (1483-1546), ένας ιερέας που από τη Γερμανία τόλμησε να δημοσιοποιήσει στην εκκλησία του τις διαμαρτυρίες του ενάντια στον πανίσχυρο Πάπα. Το έμβλημά του ήταν ένας σταυρός μέσα σε μια καρδιά, τη μυστική πνευματική καρδιά, που κρύβει ένα τριαντάφυλλο.

Το ίδιο το τριαντάφυλλο συμβολίζει την πνευματική άνθιση. Το κόκκινο χρώμα του αναφέρεται στο αίμα του Χριστού και η χρυσή καρδιά που αποκαλύπτεται στο κέντρο του αντιστοιχεί στον πνευματικό χρυσό που κρύβει η ανθρώπινη φύση.

Είναι το ίδιο σύμβολο που μερικές δεκαετίες αργότερα θα χρησιμοποιήσει μια μυστηριώδης αδελφότητα, η οποία μέσα από τα μανιφέστα της που δημοσιεύει ανώνυμα θα απαιτήσει αλλαγές ευαγγελιζόμενη για όλους μια άλλη, καλύτερη ζωή.
Ήταν οι άγνωστοι έως τότε Ροδόσταυροι, που με τα κείμενά τους επηρέασαν πολιτικά και κοινωνικά όχι μόνο την εποχή τους αλλά και ολόκληρη τη δυτική εσωτερική παράδοση.

luther
Φίλος του Λούθηρου ήταν ο μεγάλος Γερμανός μυστικός Ιάκωβος Μπαίμε. Στο έργο του Libri Apologetici βρίσκουμε την καρδιά μέσα σε ένα περίεργο σύμβολο. Μέσα στην καρδιά, υπάρχει το Τετραγράμματο, το απρόφερτο όνομα του Θεού, που τελικά μετατρέπεται στο όνομα του Ιησού. Για την ερμηνεία του συμβόλου ο Μπαίμε γράφει:
«Εμείς οι άνθρωποι έχουμε κοινά ένα βιβλίο που δείχνει προς τον Θεό. Ο καθένας το φέρει μέσα του, και είναι το ανεκτίμητη Όνομα του Θεού. Τα γράμματά του είναι οι φλόγες της αγάπης Του, με την οποία Εκείνος μέσα από την καρδιά Του αποκαλύπτει σε εμάς το ανεκτίμητο όνομα του Ιησού. Διαβάστε αυτά τα γράμματα στην καρδιά και στο πνεύμα σας και έχετε όσα βιβλία χρειάζεστε. Όλα τα γραπτά των παιδιών του Θεού σας κατευθύνουν προς εκείνο το ένα Βιβλίο, γιατί εκεί βρίσκονται όλοι οι θησαυροί της σοφίας. Αυτό το βιβλίο είναι ο Χριστός μέσα σας».

Σε πολλές παραδόσεις η σκέψη και το συναίσθημα συνδέονται όχι με τη νου αλλά και με την καρδιά. Η σοφία του Ισλάμ μάς υπενθυμίζει πως «η καρδιά είναι το όργανο που παράγει αληθινή γνώση των θείων μυστηρίων».
Ίσως για το λόγο αυτό η καρδιά, στη δυτική εσωτερική παράδοση, είναι το μέρος όπου κανείς προετοιμάζεται για να αρχίσει το μυητικό του ταξίδι. Και όταν η καρδιά «ανοίγει» τότε αποκαλύπτει στο μυημένο το μυστικό δεσμό που ενώνει όλους τους ανθρώπους.
Στο επόμενο βήμα μπορούμε να οικοδομήσουμε τον εσωτερικό μας οίκο, για να εγκατασταθούν η δική μας αλήθεια και η δική μας σοφία, όποιες κι αν είναι τελικά αυτές, πολύτιμες, γιατί κανείς δεν μπορεί να μας τις πάρει, ούτε ο Χάρος.
Είναι ο μόνος πλούτος που μπορεί να μας βοηθήσει στη ζυγαριά της Μάατ, κάνοντάς μας πιο πνευματικούς, άρα ελαφρύτερους από το μαγικό φτερό της…

Advertisements